Hər bir insanı, onun həyatı və fəsliyyətini tərcümeyi-halından tanımaq olur, yaşadığı ömürlük onun barometridir, necə var, eləcə, həyatını bütün dolğunluğu ilə əks etdirir. Onu dəyişmək, redaktə etmək olmur, o, yazılmır, yaşanılır. Aradan illər keçir, geriyə baxanda yaşanmış ömür bir daha gözlərinin qarşısından keçir, o zaman gördüyün işlər haqqında, istər-istəməz hesabat verməli olursan. Burada bir deyimi yada salmaq yerinə düşər: "Tarix, əslində yoxdur, olan-bioqrafiyalardır". Bu mənada bizim bioqrafiyalarımız keçilmiş yol haqqında çox şey, bəlkə də hər şeyi deyir... Çoxdan tanıdığım ehtiyatda olan polkovnik, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Cəlil Xəlilov belə bir bioqrafiyaya malikdir. Nə zamansa xəyallarında zabit olmaq, orduda xidmət etmək arzusunu quranda talenin onu Əfqanıstan, Qarabağ müharibələrindən keçirəcəyini xəyalına belə gətirmirdi. Ancaq bu ömür yaşandı. Onun bioqrafiyası yaşadığı ömrü, fəaliyyətini tamamilə əks etdirir. Bioqrafiyası ilə tanışlıq Cəlil müəllimin keçdiyi yol, yaşadığı ömür haqqında aydın təsəvvür yaradır. Onu tanıdığım zaman (90-cı illərin ortaları) mən Müdafiə Nazirliyinin orqanı olan "Azərbaycan ordusu" qəzetinin baş redaktor müavini kimi hərbi vətənpərvərlik istiqamətində gedən prosesləri yaxından izləyirdim. C.Xəlilov isə Sərhəd Qoşunları Silahlı Qüvvələrində xidmət edir, peşəkar zabit olaraq ordu quruculuğunda əlindən gələni edirdi. Tanışlığımıza qədərki həyat yolunu isə yalnız tərcümeyi-halından öyrənirəm. Polkovnikin ömürlüyünə nəzər salarkən özünü gənc yaşlarından orduya həsr etdiyinin şahidi oluruq. Hərb işə olan marağıi və bacarığı onu Semferopol Ali Hərbi Siyasi Məktəbinə gətirib çıxarmış və oranı bitirmişdir. Hərbi təhsillə kifayətlənməyərək, 1990-ci ildə Tacikistan Dövlət Universitetinin Hüquq fakultəsini də (qiyabi) bitirmişdir. Həmin ildən SSRİ DTK-nın Cənub Sərhəd dairəsinin Pamir sərhəd dəstəsində zastava rəisinin müavini, sərhəd dəstəsində hərbi-siyasi şöbədə təlimatçı vəzifəsində xidmət etmişdir. Sovetlər dönəmində hər bir əsgər və zabitin ən böyük sınağı Əfqanıstan müharibəsi hesab olunurdu. Onun da taleyinə Əfqanıstan müharibəsindən keçmək yazılmışdı. Xalq arasında qorxunc müharibə imici qazanan Əfqanıstan müharibəsində o, sərhədçi kimi xüsusi xidmət orqanlarının tərkibində bir neçə xüsusi əməliyyatın iştirakçısı olur. Əfqanıstan müharibəsi və təhlükəsizlik orqanları veteranı Elşad Şabanov C.Xəlilovun bu bölgədə xidmətini belə xatırlayır: "... 1985-1987-ci illərdə Əfqanistanında xidməti vəzifəmi yerinə yetirdiyim müddətdə, 1986-ci ilin yanvar ayının sonunda Bədəxşan viləyətində Mövləvi Cəlilə qarşı hərbi əməliyatda  iştirak edən zaman Dağlıq rayon sayılan Bədəxşanın Mürqab sərhəd dəstəsində siyasi şöbədə baş leytenant, azərbaycanlı zabit Cəlil Xəlilovla  tanış oldum. Dağlıq Bədəxşanın Mürqab sərhəd dəstəsində xidmət edən sərhədçi  həmyerlimizi, baş leytenant Cəlil Xəlilovu mənə savadlı, hazırlıqlı və cəsarətli bir zabit kimi təqdim etdilər. Baş leytenant Cəlil Xəlilovun düşmənlərlə sərhəddə baş verən sillahlı toqquşmada yaxından iştirakı, göstərdiyi igidlik və şücayəti haqqında eşitdikdə onunla qürur duydum".     Deyim ki, istedad, elə isteddadır, istər sənətdə, ədəbiyyatda olsun, istərsə də hərbdə, ordu quruculuğunda... C.Xəlilovun da ordu quruculuğundakı həyat yolu onun belə bir istedada malik olduğunu göstərir.        O, harada, hansı vəzifədə xidmət etməsindən asılı olmayaraq hərbçi bacarığı, intuisiyası, intizamı, tapşırığı vaxtında və səhvsiz yerinə yetirməsi ilə komandirlərin hörmətini qazanmış, həm də hərb olimpində addım-addım irəliləmişdir. Gərək ki, filosof, esseist Ralf Emersonun sözləridir: "Zəif adamlar uğura inanırlar, güclülərsə cəbəb və nəticəyə". Bu baxımdan C.Xəlilovun hərbçi taleyində səbəb-nəticə komponentləri paralel olaraq çıxış edir. Əfqanıstandakı şücayəti nə qədər qürur doğursa da, yaxud müharibədən sonrakı xidməti uğurlu keçsə də, onu vətənində gedən proseslər daha çox düşündürürdü. Ona görə də sovetlərin dağılması ərəfəsində dərhal vətənə dönərək ən çətin vaxtda ordu quruculuğu prosesində yaxından iştirak edir, təcrübəsini yeni yaranan orduya həsr edir. Əfqanıstan təcrübəsi Qarabağ döyüşlərində onun köməyinə gəlir. Gənc zabitin həyatında çox qısa bir müddətdə iki fərqli müharibədə iştirakı ömrünün qürur səhifələrini təşkil edir. C.Xəlilov bu dövrdə Azərbaycan təhlikəsizlik orqanlarının tərkibində olan Sərhəd Qoşunlarının yaradılması və formalaşması prosesində öz bilik və bacarığını əsirgəmir. Bu spesifik qoşunların hazırda ölkə Silahlı Qüvvələrinin tərkibində özünəməxsus yer tutmasında Sərhəd Qoşunları Komandanının şəxsi heyətlə iş üzrə müavini kimi polkovnik C.Xəlilovun da danılmaz əməyi olmuşdur. Deyim ki, istənilən qoşun növündə şəxsi heyətlə iş hərbi və milli vətənpərvərlik amili prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu mənada C.Xəlilovun yeni ordu quruculuğunda gördüyü işlər həqiqətən də təqdirəlayiqdir. Onun dövlətçiliyə göstərdiyi dəyərli və əvəzsiz xidmətlər daim diqqət mərkəzində olmuş, yüksək qiymətləndirilmişdir. C.Xəlilov ümumiyyətlə, 2013-cü ilə qədər Sərhəd Qoşunları və keçmiş Milli Təhlükəsizlik Nazirliyində müxtəlif rəhbər vəzifələrdə layiqincə xidmət etmişdir. Bu illərdə xidməti işi ilə bağlı o, çox çətinliklərlə üzləşib, son dərəcədə gərgin vəziyyətlərlə qarşılaşıb. Ancaq zabit peşəkarlığı və sayıqlığı ilə onların öhdəsindən bacarıqla gəlib. 1993-cü ilin yayında Lənkəran Sərhəd Dəstəsinin qərargah rəisi olarkən bir qrup separatçı tərəfindən Azərbaycanın cənubunda Talış-Muğan respublikası yaradılması cəhdlərinə qarşı qətiyyətli mübarizə polkovnik Cəlil Xəlilovun xidməti həyatının ən uğurlu səhifələrindən biridir. Belə şərəfli səhifələrin sayı isə həqiqətən də çoxdur. Hər bir hərbçinin həyatında bir veteran olmaq xoşbəxtliyi də var. Belə ki, şərəf dolu hərbi xidmət arxada qaldıqdan sonra C.Xəlilov yenə də həyatını ordu quruculuğundan kənarda görmədi. Yüz minlərlə veteranın həyatı, güzaranı onu düşündürdüyü üçündür ki, ömrünü Respublika Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatına bağlayır, vətən uğrunda şəhid olmuş insanların ailələrinə, müharibə əlillərinə, İkinci Dünya, Əfqanıstan və Qarabağ müharibələrinin veteranlarına diqqət və qayğı ilə yanaşır və çox az bir müddətdə veteranların hörmətini qazanır. General-mayor Dadaş Rzayevin rəhbərlik etdiyi bu təşkilat respublika veteranlarını təmsil edir. Veteranların bu birliyi yeni gənc nəsil üçün də bir örnəkdir. Ehtiyatda olan polkovnik C.Xəlilov 2014-cü il Respublika Veteranlar Təşkilatının sədr müavini seçilir. O, bu gün ölkə rəhbərliyinin veteranlarla bağlı həyata keçirdiyi dövlət siyasətinin uğurla yerinə yetirilməsində, gənclərin azərbaycançılıq məfkurəsinə uyğun, vətənpərvərlik, öz tarixinə hörmət ruhunda tərbiyə olunmasında bütün biliyini, bacarığını sərf edir. Məhz onun təşkilatçılıq səyinin nəticəsidir ki, bu gün Respublika Veteranlar Təşkilatının dövlət orqanları və ictimai təşkilatlarla sıx əlaqələri qurulmuş, veterenların ölkənin ictimai-siyasi həyatında fəal iştiraklarına nail olunmuşdur. Ölkənin təhsil ocaqları, müxtəlif idarə və müəssisələri, xüsusilə cəbhə bölgəsində yerləşən hərbi hissələrdə veterenlarla gənclərin müntəzəm görüşlərinin təşkilində Cəlil müəllimin böyük əməyi vardır. Səngərlərdə dayanan əsgər və zabitlərimizlə  növbəti unudulmaz görüşlərdən biri yaxın vaxtlarda İkinci Dünya Müharibəsi veteranları Bəkir Məmmədov və Damət Nəbiyevlə birlikdə Beyləqan və Füzuli istiqamətlərində cəbhə bölgəsində yerləşən hərbi hissələrimizə səfər zamanı baş tutub. Təşkilatın başlıca vəzifələrindən biri veteranların cəmiyyətə inteqrasiyasına nail olmaqla, vətəndaş cəmiyyətinin formalaşmasında yaxından iştirakdır. Cəlil Xəlilov Azərbaycan Vətəndaş Cəmiyyətinin inkişafında, bu sahədə dövlət siyasətinin həyata keçirilməsində də fəaldır. Onun ölkədə veteran hərəkatının genişlənməsində xüsusi rolu və təşkilatçılıq səyləri danılmazdır. Veteranlar bunu bilir və yüksək qiymətləndirirlər. Erməni seperatizminə qarşı mübarizə bu gün yalnız cəbhədə deyil, hər yerdə, eləcə də beynəlxalq arenada davam edir. Erməni işğalçılarının yalanlarını ifşa etmək, işğalın mahiyyətini dünyaya çatdırmaq üçün Təşkilat da öz səylərini səfərbər etmişdir. Xüsusilə sədr müavininin Rusiya, Ukrayna, Belarusda keçirilən tədbirlərdə və bir çox beynəxalq görüşlərdə erməni separatçılarına qarşı çəkinmədən etdiyi çıxışlar, gətirdiyi tarixi faktlarla Qarabağ həqiqətlərini, münaqişənin əsl mahiyyətini dünya ictimayyətinə çatdırır. C.Xəlilovun Təşkilata gəlişi onun ümumi fəaliyyətinə yeni nizam, mütəşəkillilik və sistemlilik gətirib. Artıq Təşkilatın fəaliyyəti respublikanın bütün rayon və şəhərlərini əhatə etməklə, yerli icra orqnları, ictimai, o cümlədən gənclər təşkilatları və ziyalılarla sıx əlaqədə qurulmaqla cəmiyyətin bütün təbəqələrini əhatə edir. Yalnız bu il onlarla orta məktəbdə, Təşkilat Müdafiə Nazirliyinin təhsil müəssisələrində, Dövlət Təhlükəsizliyi, Dövlət Sərhəd xidmətlərinin akademiyalarında, Bakı Slavyan, Dövlət İqtisad, Odlar Yurdu, Qərb və digər universitetlərdə, neçə dövlət müəssisəsində müxtəlif və rəngarəng tədbirlər keçirmişdir. Təşkilat ölkə veteranlarının sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində qəbul olunan dövlət sərəncamlarının həyata keçirilməsi istiqamətində də ardıcıl fəaliyyət göstərir.  Burada başlıca məqsəd veteranların sosial müdafiəsinin, cəmiyyətdəki mövqeyinin  gücləndirilməsindən ibarətdir.     C.Xəlilov peşəkar hərbçi olmaqla, həm də bir alim ömrü yaşayır; bu iki amili uzlaşdırmaq hər bir hərbçiyə müyəssər olmur. O, hərb sahəsindəki praktik bacarığını elmi sahəyə də gətirmiş "Milli təhlükəsizliyin təmin edilməsində milli mənlik şüurunun rolu" mövzusunda elmi işini uğurla müdafiə edərək siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Bu istiqamətdə yazdığı məqalələr ölkənin nüfuzlu elmi jurnallarında dərc edilmişdir.  Məlumdur ki, dünya siyasətinin əsas prinsiplərindən birini təşkil edən milli mənafe və təhlükəsizlik məsələləri Azərbaycan müstəqilliyini qazandıqdan sonra qarşıda duran prioritet istiqamətlərindən biri olmuşdur. Çünki dövlətin və xalqın mənafe və maraqlarının özü bunu tələb edir. Azərbaycan da mürəkkəb geosiyasi bir coğrafiyada yerləşdiyindən dayanıqlı, gələcəyə yönəlik bir milli təhlükəsizlik konsepsiyasına malik olmalıdır. Müstəqilliyini qazanan Azərbaycanın bu istiqamətdə hazırladığı davamlı və dayanıqlı konsepsiyalar onun milli mənafe və təhlükəsizliyini qorumağa yönəldilmişdir. Lakin milli təhlükəsizlik və mənafelərin qorunması həm də bir vətəndaşlıq borcudur. Çünki milli təhlükəsizliyin təminatı fərdlərin bu işə münasibətindən asılıdır. Hər bir fərdin milli təhlükəsizliklə bağlı biliklər sistemində, dünyagörüşündə bu problem başlıca yer tutmalıdır.           O, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosenti kimi bu sahədəki elmi və praktik biliklərinin gənc nəsilə çatdırılmasında səylərini heç zaman əsirgəmir. Dörd kitab, əllidən çox elmi məqalə, bir proqram və dərslik müəllifi kimi araşdırmalarını davam etdirir. Praktik və nəzəri biliklərini ali məktəblərdə biliklər sisteminə çevirib tədris etmək onun tərcümeyi-halının ən önəmli səhifələrindən birini təşkil edir. Ali məktəblərin, universitet və akademiyaların uyğun bölümlərində bu vəzifə həyata keçirilsə də, əsas məsələ bu istiqamətdə yeni proqramların, dərsliklərin və dərs vəsaitlərinin yazılmasıdır. Bu mənada siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent  C.Xəlilovun "Milli təhlükəsizlik strategiyası" (Bakı, 2016) dərsliyi olduqca böyük əhəmiyyət daşıyır. İndiyədək C.Xəlilov milli təhlükəsizlik problemi ilə bağlı bir çox məqalələr yazsa da, son tədqiqatı monumentallığı, aktuallığı və əhəmiyyəti ilə bu sahədəki boşluğu tamamilə doldurur. Əslində bu vəsait dərslik adlandırılsa da, elmi sanbalı, məzmunu, problemlərin qoyuluşu və ona yanaşma baxımından tədqiqatın da tələblərinə tamamilə cavab verir və ona görə də onu cəsarətlə dərslik-monoqrafiya adlandırmaq mümkündür.          Dərslikdə milli təhlükəsizlik strategiyası və onun nəzəri əsasları, formalaşması və inkişaf xüsusiyyətləri, eləcə də prioritetləri konseptual şəkildə təhlil edilir. Müasir beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsində milli təhlükəsizlik problemini daha çox nəzəri istiqamətdə araşdırır və təhlükəsizliyin təmin edilməsi məsələsində beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsi və təcrübəsinə əsaslanır.  N.Makiavelli, T.Hobs, F.Ratsel, X.Makkinder, N.Şpaykmen kimi görkəmli geopolitika nəzəriyyəçilərinin əsərlərində formalaşan siyasi realizm məsələləri yeni düşüncə ilə təhlil edilir.          Dərslik-monoqrafiyada kollektiv təhlükəsizlik sisteminin mahiyyəti, məzmunu və xüsusiyyətlərinə ayrıca bir fəsil ayırması problemin aktuallığından irəli gəlmişdir. Belə ki, indiki zamanda kollektiv təhlükəsizlik, dövlətlərin sülhə təhdidin aradan qaldırılması, təcavüz aktlarının qarşısının alınması, yaxud yatırılmasında beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsini şərtləndirən əsas amillərdəndir. Beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin universal və regional məsələləri ilə bağlı son əlli ildə dünyada qəbul edilən qərarlar və müxtəlif beynəlxalq təşkilatların fəaliyyəti yeni dünya təhlükəsizik sisteminin formalaşması istiqamətində dəyərləndirilir. Dərslikdə dünyada milli təhlükəsizliyin mürəkkəb, çoxşaxəli bir sistem olduğu və burada şəxsiyyətin, cəmiyyətin, dövlətin  təhlükəsizlik məsələləri və onların tərkib hissələri, eləcə də prioritet istiqamətlərinin başlıca yer tutması çoxsaylı nümunələr və nəzəri fikirlər əsasında təhlil edilir.          Dosent Cəlil Xəlilovun "Milli təhlükəsizlik strategiyası" dərsliyinin böyük bir hissəsi Azərbaycan Respublikası milli təhlükəsizlik siyasətinin təşəkkülü, formalaşması və inkişaf xüsusiyyətlərinə həsr edilmişdir. Müəllif çox doğru olaraq, müasir geosiyasətdə Azərbaycanın daxili və xarici siyasətinin özünəməxsus yeri olduğunu, 1993-cü ildən başlayaraq milli təhlükəsiliyin təmin edilməsinin formalaşması üçün verilən qərarların, görülən işlərin təkmilləşdirildiyi və sistemli bir fəaliyyət halına gəldiyini qeyd edir: "Ümummilli lider Heydər Əliyev 1993-cü ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra ən mürəkkəb problemlərdən biri sayılan regional səviyyədə dövlətin xarici münasibətlərinin ziddiyyətli, qeyri-sabit xarakteri və dünya xarici siyasət səhnəsində qeyri-müəyyən perspektivlərlə üzləşdi". Buna baxmayaraq Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri sırasında beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq, enerji layihələrinin işlənib hazırlanması və ralllaşdırılması, iki qitə arasında nəqliyyat dəhlizi rolunun yerinə yetirilməsində mühüm rol oynaması onun strategiyasını müəyyənləşdirmişdir. Bütün bunlar ölkənin sabit və davamlı inkişafını şərtləndirdiyini, ictimai həyatın bütün sahələrini əhatə edən dinamik dəyişikliklər prosesinə mühüm təsir göstərmişdir.           Respublika Veteranlar Təşkilatının sədr müavini, ehtiyatda olan polkovnik Cəlil Xəlilov həmişə olduğu kimi, bu gün də eyni əzm və işgüzarlıqla Azərbaycan dövlətinə və xalqına sədaqətlə xidmət edir. Mən burada C.Xəlilovun tərcümeyi-halının bəzi məqamları üzərində dayandım. Bu məqamlardan həyatının bütün anlarında ürəyi vətəni, xalqı, dövləti ilə döyünən bir vətəndaş boy göstərir. Bu cür insanlar, bütün varlığı, həyatı, fəaliyyətləri ilə Vətəni ucaldır və bir parçasına çevrildikləri cəmiyyətin inkişafına təkan verirlər.    Bədirxan Əhmədli, professor, Qarabağ müharibəsi veteranı    

Cəlil Xəlilov: “Aprel-may aylarında Bakıda beynəlxalq konfrans keçirməyi planlaşdırırıq” “Cari ildə işğaldan azad edilən rayonlarımızda Təşkilatımızın yerli qurumları yaradılacaq”   Çoxsaylı və bir-birindən önəmli uğurlarla yadda qalan ötən il yeni qədəm qoyan 2024-cü ildə yeni nailiyyətlər üçün ciddi zəmin formalaşdırmaqdadır. Bütün sahələrdə olduğu kimi milli veteran hərəkatı və təşkilatlarının fəalityyətində də önəmli yeniliklərin olacağı istisna deyil. Bu baxımdan Moderator.az olaraq  Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, hərbi-siyasi ekspert, polkovnik Cəlil Xəlilovla müsahibəmizdə Təşkilatın yeni illə bağlı fəaliyyət planını müzakirə etməyə çalışdıq:   -Cəlil müəllim, öncə 2024-cü illə bağlı Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının fəaliyyət planı haqqında məlumat almaq istərdik. 2024-cü ildə görmək istədiyiniz işlər, həytata keçirmək istədiyiniz tədbirlər hansılardır?   - Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı ölkəmizin veteran təşkilatları arasında xüsusi yeri və çəkisi olan Təşkilatdır və hər zaman özünəməxsusluğu, genişmiqyaslı fəaliyyəti ilə diqqət çəkib. Bu baxımdan 2024-cü ildə də Təşkilatımız bir sıra mühüm tədbirlər, həyata keçirmək niyyətindədir. 2023-cü ilin sonunda Təşkilatımızın bununla bağlı fəaliyyət planı təsdiqlənib və biz bununla bağlı yerlərdəki təşkilatlarımızı da yazılı şəkildə məlumatlandırmışıq.   Öncə qeyd edim ki, 2022-ci ildən etibarən həyata keçirməyə başladığımız “Nəsillərin görüşü” adlı tədbirlər sislsiləsini cari ildə də davam etdirmək niyyətindəyik. Buna səbəb məlum görüş-layihənin həm tarix, həm gələcək, həm də milli-mənəvi dəyərlərimizin, qəhrəmanlıq ənənələrimizin təbliği baxımından son dərəcə aktual olması ilə bağlıdır. Biz bu görüşlərdə yaşlı veteranlarla gənclər, eləcə də gənc veteranlar arasında geniş və bribaşa ünsiyyəti təmin edir, keçmişlə bugün arasındakı mənəvi bağları gücləndirir, gələcək üçün etibarlı sədd, möhkəm körpü inşa edirik. Öz ata və babalarının qəhrəmanlığına şahid olan, bu qəhrəmanlığı onların bilavasitə öz dilindən eşidən gənclər yaxın tarixi keçmişi daha dərindən mənimsəyir, bunu ruhən və qəlbən mənimsəyirlər. Belə olan halda onlar başa düşürlər ki, əcdadlarının qoyub getdiyi qəhrəmanlıq irsini davam etdirmək onların mənəvi borcudur və onlar da bu borcun öhdəsindən layiqincə gəlməklə bunu gələcək nəsillərə ötürməlidirlər. Bu baxımdan 2024-cü ildə həm Bakıda, həm də regionlarda “Nəsillərin görüşü” silsiləsindən çoxsaylı tədbirlər həyata keçirmək niyyətindəyik.   - Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı beynəlxalq arenada da geniş əlaqələrə malik olması ilə diqqət çəkir. Bu mənada cari ildə beynəlxalq əməkdaşlığın daha da inkişafı istiqamətində hansısa addımlar atılacaqmı?   -Şübhəsiz!   Beynəlxalq əlaqələrin genişlənməsi, ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı üçün olduqca mühüm əhəmiyyətə malikdir və bunu zəruri edən bir sıra səbəblər var.   Hər şeydən öncə qeyd edək ki, bu gün dövlətimizin mövcud reallıqları bizm hər birimizdən ayıq-sayıq olmağı, milli maraqlarımızın keşiyində qətiyyətlə dayanmağı, anti-Azərbaycan qüvvələrinin informasiya məkanında ölkəmizlə bağlı səsləndirdiyi yalan və böhtanlara qarşı sistemli mübarizə aparmağı tələb edir. Bu baxımdan beynəlxalq əlaqələrin genişlənməsi, dostlarımızın sırasının genişləndirilməsi günün tələbidir və bu məsələdə Təşkilatımızın da üzərinə böyük məsuliyyət düşür.   Xatırladım ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı beynəlxalq əməkdaşlıq sahəsində geniş əlaqələrə malikdir və bu əməkdaşlığın cari ildə daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bu məqsədlə 2024-cü ilin aprel-may aylarında ölkəmizdə Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə beynəlxalq konfransın keçirilməsi nəzərdə tutulur. Konfransda dünynın müxtəlif ölkələrindən veteranlar təşkilatının nümayəndələri, əcnəbi qonaqlar iştirak edəcək, beynəlxalq veteranlar hərəkatının mövcud durumu, gələcəyi, eləcə də Azərbaycan veteranlar hərəkatının dünya veteranlar hərəkatına daha dərindən inteqrasiyası müzakirə ediləcək.   -Ölkəmizdə belə bir konfransın təşkili daha hansı perspektivlər vəd edir?   -Ölkəmizdə məlum konfransın təşkili dünya ictimaiyyətinin post-müharibə dönəmindən sonra ölkəmizdə və regionda yaranan yeni reallıqlarla tanış etməyə, onlara ölkəmizin uğurları, haqlı, ədalətli mövqeyi haqqında ətraflı məlumat verməyə kömək edəcək. Ölkəmizə gələn əcnəbi qonaqlar səfər çərçivəsində respublikamızdakı yenilikləri, inkişaf və tərəqqini bilavasitə müşahidə edə biləcək, Azərbaycandan zəngin təəssüratlarla ayrılacaqlar.   Bir sözlə, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının təşəbbüsü ilə keçiriləcək bu konfrans ölkəmizin bu günü və gələcyinə beynəlxalq aləmdə yeni bir baxışın formalaşmasına, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında dövlətimizin və xalqımızın əldə etdiyi tarixi nailiyyətləri dünya veteran hərəkatı çərçivəsində təbliğ etməyə imkan verəcək.   -Cəlil müəllim, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı cari ildə daha hansı yeniliklərə imza atmaq niyyətindədir?   -Bu il Təşkilatımızın görəcəyi işlərdən biri də işğaldan azad olunmuş rayonlarımızda Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının yerli qurumlarının yaradılması, bu ərazilərdə məskunlaşan veteranlarımızın ictimai-siyasi proseslərə daha aktiv şəkildə cəlb olunmasını təmin etməkdir.   Bundan başqa, dövlət başçısı 2024-cü ili “Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili” elan edib ki, bu çərçivədə də bir sıra ciddi tədbirlər həyata keçirmək niyyətindəyik. Hansı ki, bu tədbirlərin hər biri haqqında ictimaiyyətə ətraflı məlumat veriləcək, medianın, vətəndaş cəmiyyəti institutu nümayəndələrinin prosesdə iştirakı təmin olunacaq.   Şuşa şəhərinin 2024-cü il üçün “İslam dünyasının mədəniyyət paytaxtı” elan edilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 noyabr 2023-cü il tarixli Sərəncamından irəli gələn vəzifələrin icrasını təşkil etmək, Vətən Müharibəsi iştirakçıları ilə  şəhər və rayon veteran təşkilatlarında görüşlər keçirmək, MDB dövlətləri və Avropa ölkələri ərazisində qardaşlıq və hərbi məzarlıqlarda dəfn olunmuş həmvətənlərimizin məzarlarının aşkarlanması və qo­runub saxlanılması işlərinin davam etdirilməsi də 2024-cü il üzrə  Təşkilatımızın həyata keçirəcəyi fəaliyyət sahəsinə daxildir.   Bundan başqa, həm İkinc Dünya müharibəsində, həm də Birinci Qarabağ müharibəsi və 44 günlük Vətən müharibəsində, eləcə də lokal döyüşlər və antiterror tədbirlərində həlak olan qəhrəmanlarımızın gənc nəslə tanıdılması, onların xatirələrinin əbədləşdirilməsi də cari ildə Təşkilatımızın üçün prioritet istiqamətlərdən biri olacaq. Bu fəaliyyətə həm də orta və ali məktəblərdə gənclərlə görüşlərin keçirilməsi, veteranlarla gənclər arasında sıx təmasların təmin olunması, Vətən müharibəsi qaziləri ilə gənclər arasında görüşlərin keçirilməsi daxildir.   -2024-cü ilin ən mühüm olaylarından biri də cari ilin 7 fevral tarixində baş tutacaq prezident seçkiləridir. Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı bu seçkilərlə bağlı ictimai-siyasi müstəvidə hansısa aktivlik sərgiləyəcəkmi?   - Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı yarandığı ilk gündən etibarən ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında aktiv rol oynayıb, dövlət siyasətinin dəstəklənməsi, anti-milli qüvvələrin ifşa edilməsi, gənc nəslin milli dəyərlər əsasında yetişdirilməsi və s. istiqamətində mühüm işlər görüb. Bu baxımdan cari ilin prezident seçkilərində də Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı xüsusi aktivlik sərgiləyəcək, seçkilərdə fəallığın, şəffaflığın təmin olunmasına töhfə verməyə çalışacaq.   Məlumat üçün qeyd edim ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı 27 dekabr 2023-cü il tarixindəki ümumi yığıncağında Prezident İlham Əliyevə dəstək bəyanatı qəbul edib. Həmin bəyanatda dövlət başçısının siyasətinin veteranlar tərəfindən dəstəkləndiyi qeyd olunur. Vurğulanır ki, veteranlar bu siyasətin qarşıdakı illərdə də davam etməsini arzulayır, bunu ümumxalq maraqları, milli maraqlar baxımından vacib hesab edir.   Təbii ki, Təşkilatımızın belə bir bəyanat qəbul etməsi heç də səbəbsiz deyil. Bu gün hər bir veteran yaxşı dərk edir ki, öləmizin bugünkü uğurları - ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin təmini, dövlətimizin regional gücə çevrilməsi, hərbi və iqtisadi qüdrətinin zirvəsində qərar tutması məhz Prezident İlham Əliyevin fədakarlığı və zəkası sayəsində mümkün olub. Məhz onun liderliyi 30 illik erməni işğalının sonlanmasında, milli qürurumuzun bərpasında, regiondakı tatus-kvonun ölkəmizin xeyrinə birmənalı şəkildə dəyişməsində həlledici rol oynayıb. Bu baxımdan veteranlarımız Müzəffər Ali Baş Komandanın dəstəklənməsini vicdan və vətədnaşlıq borcu hesab edərək belə bir bəyanat qəbul ediblər və bu bəyanatdan irəli gələn hər bir vəzifəni şərəflə icra edəcəklər.   Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı 7 fevral - növbədənkənar Prezident seçkiləri günü respublika üzrə seçkiləri müşahidə edəcək. İnanıram ki, veteranlarımız onlara göstərilən bu etimadı da yüksək səviyyədə doğruldacaq, bu missiyanın öhdəsindən bacarıqla gələcəklər.   Seymur ƏLİYEV

В январе 1980 года руководством КГБ СССР принято решение о прикрытии афганско-китайской и пакистано-афганской границы. Эту задачу возложили на Краснознаменный Восточный пограничный округ. При непосредственном участии начальника ГУПВ КГБ СССР генерала армии В.А. Матросова разработана операция под условным названием «Крыша». План операции утвержден Председателем КГБ СССР Ю.В. Андроповым. Подготовка операции началась со сбора разведывательных данных. Ею руководил начальник разведотдела управления войск КВПО генерал-майор В.А. Саидгареев. Разведку местности выполняла пограничная авиация округа, которую возглавлял летчик-профессионал высокого класса полковник Н.А. Тимофеев. В январе 1980 года генерал армии В.А. Матросов поставил перед частями КВПО задачу - провести операцию на Памирском направлении по вводу войск в Афганистан, в последующем прикрыть афгано-китайскую около 200-километров ,и афгано-пакистанскую границу около 500 километров. С этой целью в мае того же года и была осуществлена операция под условным названием "Крыша". Активную боевую деятельность авиация ВПО начала вести с мая 1980 г., приняв участие в операции «Крыша» на сархад-гумбадском направлении в целях перекрытия перевалов Барогиль и Очхили на границе с Пакистаном, чтобы не допустить проникновения афганской оппозиции на территорию ДРА. Операции обеспечивала авиация округа в составе 10 отдельного авиационного полка в г. Алма-Ате (Бурундай). К лету 1980 г. пограничные подразделения устойчиво закрепились в афганских населенных пунктах Ширхан, Янги-Кала, Чахи-Аб, Рустак, Хоун, Калай-Куф и Нусай, на Малом афганском Памире - в районах Сархад и Гумбат. Для выполнения этой задачи в декабре 1979 года ММГ 131 Ошского ПО, КВПО под командованием м-ра Петренко М. П. на БТР выдвинулась из расположения ПО и совершив 5-дневный марш по ПАМИРСКОМУ ТРАКТУ прибыла в расположение 35 Мургабского ПО. В состав ММГ входили 1 ПЗ к-на Власенко И.,2 ПЗ к-на Богуславец Н., взвод связи и хоз.взвод .На Мургабе ММГ была усилена 1 ПЗ ММГ-1 35 Мургабского ПО из 5-ти БМП . Ошская ММГ прибыла в Хорог 29 декабря 1980 года, в след за ней из Мургаба 30 декабря 1979 года пришла 1 ПЗ ММГ-1 л-та Чугунова и Ошскийминбат (МБ) к-на Шикула. 66 Хорогский ПО, КСАПО был местом сбора подразделений КВПО, где и произошло боевое сглаживание в СБО” Гульхана”. В марте 1980 года 35 Мургабский ПО инспектировал начальник ПВ КГБ СССР генерал-армии Матросов и начальник КВПО генерал-лейтенант Донсков, проверялись ММГ-1,2 на боеспособность, по полной. 23 мая 1980 года одновременно через РЕЧНУЮ и Лянгар начался ввод ММГ-1,2 35 ПО на перевалы Очхили и Барагиль, ММГ-1 м-ра Макаревича выдвинулась на Гумбатское направление и заняла БАЗАЙ-Гумбад 27 мая 1980 года. ММГ-1 закрывала перевал Иршан-Увин на китайско-афганской границе, и перевал ОЧХИЛИ на афгано-пакистанской границе, ММГ-2 ст.л-та Анохина выдвинулась на Сархадское направление и заняла Сархад 6 июня 1980 года и закрывала перевал Барагиль на афгано-пакистанской границе. В ноябре 1980 года ММГ-2 на Сархаде сменила ММГ-3 35 Мургабского ПО, капитана Шенец. ММГ-2 была до весны 1981 года в отряде и 6 сентября 1981 года ММГ-2 была переброшена на ПЗ “Калай-Хумб” 66 Хорогского ПО для усиления СБО "Гульхана" в связи с активизацией боевых действий в к.Джорф и Куфабском ущелье. В мае месяце по просьбе афганского руководства силами Мургабского погранотряда (Восточный погранокруг) на Малом афганском Памире (МАП) были взяты под охрану вероятные маршруты движения караванов с оружием и боеприпасами из Пакистана и Китая. Операция по вводу подразделений Восточного пограничного округа (ВПО) в Афганистан на Памире проходила в исключительно сложных условиях. Моторизованным подразделениям пришлось преодолеть сотни километров бездорожья в условиях высокогорья (более 3,5 тыс. метров над уровнем моря). Операция прошла успешно и без потерь. Руководство осуществляли начальник войск ВПО генерал-лейтенант В.С. Донсков и его заместитель генерал-майор Б.Е. Сентюрин. С 1980 по 1985 год 329 военнослужащих отряда, принимавших участие в боевых действиях на территории Афганистана, награждены орденами и медалями Советского Союза, 32 человека — орденами и медалями Республики Афганистан, более 2700 человек — нагрудными знаками «Отличник погранвойск» I и II степеней. Появление пограничников на территории Афганистана вызвало пристальный интерес спецслужб Пакистана и Китая. Задержания на афганско-пакистанской и афганско-китайской границе свидетельствовали о нарастании этой активности. Перед войсками Среднеазиатского и Восточного Пограничного округов поставлены дополнительные задачи — совместно с частями и подразделениями афганских сухопутных войск, во взаимодействии с 40-й армией очистить от вооруженных формирований оппозиции северные районы Афганистана, содействовать в установлении там законной власти, а также обеспечить безопасность государственной границы СССР. Формирование группировки пограничных войск в ДРА завершилось к 1982 году. Ситуация в приграничных районах на территории Афганистана в июне 1983 года обсуждалась на совещании у начальника ГУПВ КГБ СССР генерала армии В.А. Матросова. Учитывая обстановку, складывающуюся в зоне ответственности КСАПО и КВПО, признано целесообразным передать зону ответственности Среднеазиатского пограничного округа на Малом афганском Памире, в районах Гульханы, Работи-Чехильтона, Бандар-поста Восточному пограничному округу. Сюда вводились две мотоманевренные и десантно-штурмовая группы КВПО. Таким образом, прикрытие участка границы Афганистана с Китаем и Пакистаном протяженностью более 700 километров стало осуществляться группировкой округа. Важное значение имело выделение округу зоны ответственности на Файзабадском направлении. Основной задачей здесь являлось пресечение переброски через афганско-пакистанскую границу отрядов моджахедов из Пакистана в центральные районы Афганистана. Направление с десятком горных ущелий, имевших выходы к границе с Пакистаном, представляло оперативную значимость — в летнее время все перевалы на границе были преодолимы. Летом 1980 года задержана идущая из Пакистана вооруженная и хорошо экипированная группа из троих человек, которая имела задачу разведки дислокации и устремлений пограничных подразделений. От задержанных тогда впервые были получены данные о подготовке моджахедов в лагерях на территории Пакистана. Славный боевой путь прошла ДШМГ КВПО, сформированная в марте 1982 года на базе Пржевальского пограничного отряда. Начальником ДШМГ стал майор И.П. Барсуков, удостоенный звания Героя Советского Союза, начальником штаба — майор Р.Ф. Ракимов .ДШМГ- Восточная базировалась в 35 Мургабском ПО до середины 1983 года. В 1982—1983 годах майор И.П. Барсуков в ходе проведения боевых операций действовал решительно, проявляя героизм и отвагу. Он принимал участие в разработке 40 операций, в ходе которых личным составом ДШМГ уничтожено свыше 1500 и взято в плен около 3000 боевиков, захвачено более 3000 единиц различного вооружения и большое количество боеприпасов. Барсуков лично уничтожил более 57 душманов. В марте 1983 года, выполняя специальные задачи в районе г. Мазари-Шариф,группа, возглавляемая майором Басуковым, десантировалась в район перевала Шортоколь в центр опорного пункта бандформирования. В ходе высадки завязался тяжелый бой. Майор И.П. Барсуков дважды поднимал в атаку личный состав, проявляя исключительное мужество, отвагу и героизм. В бою уничтожено более 150 душманов, захвачены склады, полевой госпиталь, более 400 единиц вооружения. 6 апреля 1983 года подразделение в количестве 20 человек под интенсивным огнем прорвавшейся группы противника высадилось на остров Даркат, что на реке Пяндж, и с ходу вступило в бой, отразив более 12 атак численно превосходящего противника. Группа майора И.П. Барсукова в течение 8 часов стойко удерживала занятые позиции и не допустила выхода бандгруппы из блокированного района. В этом бою майор Барсуков лично уничтожил 15 боевиков. Начальнику десантно-штурмовой маневренной группы майору Ивану Петровичу Барсукову Указом Президиума Верховного Совета СССР от 11 августа 1983 года присвоено звание Героя Советского Союза. 15 марта 1985 года в КВПО за счет штата Мургабского пограничного отряда сформирована оперативно-войсковая группа. В нее вошли управление, две мотоманевренные группы, десантно-штурмовая маневренная группа и подразделения обеспечения. Всего в составе группы было 871 солдат и сержантов и 99 офицеров и прапорщиков. К 1 июля 1986 года в зоне ответственности округа действовали 5 мотоманевренных групп, 14 пограничных застав и взводов, расположенных в 9 гарнизонах. Практически во всех пограничных отрядах округа формировались мотоманевренные группы или отдельные подразделения, которые после подготовки направлялись в Афганистан. Всего сформировано 12 мотоманевренных групп, 2 ДШМГ,6 минометных батарей, 7 взводов повышенной боеспособности, 6 противотанковых взводов и 7 инженерно-саперных взводов, 8 пограничных застав мотоманевренных групп, 2 нештатных парашютно-десантных взвода. С мая 1985 г. Гульхана стала основной базой ОВГ Восточного погранокруга в/ч 9878. Здесь постоянно находилось до двух ММГ, с 1984 г. до вывода войск базировалась авиационная группа Восточного ПО, Гульхана также стала базой Восточной ДШМГ. Эта была самая крупная база пограничников на территории Афганистана. Оперативная Войсковая Группа КВПО, в/ч 9878 ( С мая 1985года) ММГ-1, Ярим ММГ-2, Тергиран ММГ-3, Гульхана ММГ-4, Умоль, Изван ММГ-5, Бондар-Пост. . В дальнейшем Гульхана стала БАЗОЙ пребывания загранподразделений КВПО на Малом Афганском Памире, провинция БАДАХШАН. В 1990 году резерв пограничного отряда привлекался для урегулирования межнациональных конфликтов в г. Ош и Ошской области. За выполнение данных задач 6 военнослужащих награждены медалями СССР, 68 — нагрудным знаком «Отличник погранвойск»I и II степеней. В 2002 году Мургабский Пограничный Отряд ликвидирован, Боевое знамя части сдано в музей ПВ КГБ СССР. На территории ПО находится Учебный Пункт Пограничных войск Таджикистана. Многие из тех, кто служил в Мургабском пограничном отряде, достигли крупных успехов в службе, им присвоены высшие офицерские звания. Среди них первый начальник пограничного отряда генерал-лейтенант Б.И. Грибанов, генерал армии В.Е. Проничев, до недавнего времени — первый заместитель Директора руководитель Пограничной службы ФСБ России,генерал-лейтенант Неверовский Е.Н., генерал-майор В.И. Отрощенко, еще недавно возглавлявший управление воспитательной работы Пограничной службы ФСБ России,,генерал-майор А.Н. Морозов, Т.И. Бузубаев и многие другие.    Заместитель председателя организации ветеранов войны, труда и вооруженных сил Азербайджанской Республики, доцент академии госслужбы при Президенте Азербайджанской  Республики, доктор философии, Полковник Джалил  Халилов

Как организация мы осуждаем террористический акт, совершенный против нашего посольства, и требуем привлечения к ответственности всех виновных. Об этом сказал Day.Az заместитель председателя Организации ветеранов войны, труда и Вооруженных Сил, военно-политический эксперт полковник Джалил Халилов. По его словам, велика вероятность того, что террористический акт против нашего народа был спланирован политическими кругами Ирана. Вся имеющаяся предварительная информация и факты усиливают такую ​вероятность. "Нападение на наше посольство является грубым нарушением международных законов и конвенций, невыполнением Ираном своих международных обязательств, переводом его антиазербайджанской политики на уровень терроризма. Есть основания говорить, что эта атака планировалась с "благословения" официального Тегерана. Из видеозаписей видно, что никто из иранских силовиков, отвечающих за охрану посольства, не пытается остановить террориста, не предпринимает никаких шагов по его нейтрализации. Если бы не смелость сотрудника дипмиссии, жертв могло быть гораздо больше", - сказал военно-политический эксперт.       Джалил Халилов отметил, что заявления, сделанные начальником полиции Тегерана сразу после инцидента, вывод террориста на телеэкраны, пропаганда его нежизнеспособных версий только усиливают ощущение, что процессы контролировались со стороны властей. Это был именно террористический акт. Никаких других вариантов нет, подчеркнул наш собеседник. "Иран должен официально принести извинения Азербайджанскому государству, провести тщательное расследование, установить заказчиков и организаторов теракта и привлечь к ответственности всех виновных. Кроме того, должно быть обеспечено участие в расследование азербайджанской стороны", - сказал полковник Халилов.