Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

Qəhrəmanlar unudulmur! Azərbaycan Səmasının Şahin Qəhrəmanı: Polkovnik Zaur Nudirəliyev

Tariximizin şanlı səhifələrindən biri olan Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının iradəsinin, qəhrəmanlıq ruhunun və müasir hərbi texnologiyanın qələbəyə çevrildiyi bir mərhələdir. Bu tarixi anlarda Hərbi Hava Qüvvələrinin rolu misilsiz olmuş, işğal altındakı yüksək dağlıq ərazilərimizin azad olunmasında onların sarsıdıcı zərbələri düşmənin müqavimətini darmadağın etmişdir.

Yeni nəsil qırıcı təyyarələr, döyüş helikopterləri və müasir aviasiya vasitələrimiz olmadan bu yüksək dağlıq əraziləri azad etmək mümkün deyildi. Hava qüvvələrimiz müharibənin ilk günündən etibarən düşmənin hava hücumlarının qarşısını mərdliklə alaraq quru qoşunlarının ildırım sürətilə irəliləməsinə zəmin yaratdı. Erməni quldurlarının illərlə bərkidib betonladığı bunker-sığınacaqlar, silah-sursat anbarları, zenit-raket kompleksləri, artilleriya qurğuları, radiolokasiya stansiyaları, komanda-qərargah məntəqələri və digər infrastruktur tamamilə məhv edildi.

Bu böyük zəfərin arxasında Hərbi Hava Qüvvələrinin peşəkar, cəsur və bacarıqlı hərbi qulluqçuları dayanırdı. Onlardan bir neçəsi general-mayor Namiq İslamzadə, polkovnik Zaur Nudirəliyev (ölümündən sonra), polkovnik Elnur Qebedov, polkovnik-leytenant Səfər Qurbanov, polkovnik-leytenant Ramiz Qasımov (ölümündən sonra), polkovnik-leytenant Rəşad Nadirov və mayor Rəşad Qasımlı “Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” adına layiq görüldü. Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı, general-leytenant Ramiz Tahirov isə “Zəfər” ordeni ilə təltif edildi. Onlarla birlikdə minlərlə hərbi qulluqçu “Qarabağ”, “Rəşadət”, “Azərbaycan Bayrağı” və digər döyüş orden və medalları ilə şərəfləndirildi.

Vətən müharibəsində qazanılan bu tarixi Zəfər Ulu öndər Heydər Əliyevin arzusunun gerçəkləşməsidir. Bu arzu isə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi, Müzəffər Ali Baş Komandanın polad iradəsi, hücum diplomatiyası, sərkərdə məharəti və dəmir yumruğu sayəsində döyüş meydanlarında reallaşdı. Heydər Əliyev 50 il əvvəl Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyi yaradarkən Azərbaycanın gələcəyini düşünürdü. Onun arzusu belə idi: Azərbaycan oğulları həm quruda, həm dənizdə, həm də səmada dövlətimizin müstəqilliyini qorumağa qadir peşəkar hərbçilər olsun, güclü milli aviasiyamız olsun, cəsur şahinlərimiz olsun və onlar öz bacarıqlarını bütün dünyaya göstərsinlər. Ulu Öndər əmin idi ki, Azərbaycan gəncləri fiziki cəhətdən güclü, xaraktercə cəsur və hərbi sahədə istedadlıdır.

Milli şahinlərimizin göylərdə süzüşünü izləyən Ümumilli lider Heydər Əliyevin 1997-ci il oktyabrın 15-dəki sevinci misilsiz idi. Gözləri qürur hissi ilə dolu Ulu Öndər Azərbaycanın səmasını qoruyacaq, müstəqilliyimizi müdafiə edəcək cəsur şahinlərin yetişdiyini görürdü. Bu cəsur şahinlər sırasında göylərə meydan oxuyan, düşmənə dağ çəkən, qəhrəmanlıq nümunəsi ilə tarixə düşəcək bir pilot olan Polkovnik Zaur İsmayıl oğlu Nudirəliyev də var idi.

1999-cu ildə qardaş Türkiyədəki hərbi təhsilini böyük uğurla başa vurduqdan sonra Zaur vətəninə qayıtdı. Hərbi Hava Qüvvələrindəki xidmət yoluna aviasiya eskadriliyası təyyarəçisi kimi başlayaraq qısa müddətdə baş təyyarəçi, eskadriliyanın qərargah rəisi və aviabaza komandirinin uçuş hazırlığı üzrə müavini vəzifələrinə yüksəldi. Sonda isə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin Hərbi Hava Qüvvələri fakültəsində uçuş hazırlığı kafedrasının rəisinin müavini vəzifəsini tutaraq gələcək pilotların yetişməsinə rəhbərlik etdi.

Polkovnik Zaur Nudirəliyev yalnız bir pilot deyildi, o həm lider, həm müəllim, həm də döyüş üsullarına yenilik gətirən yenilikçi hərbçi idi. Onun adı Hərbi Hava Qüvvələrinin şanlı tarixinə həkk olundu və göylərdə göstərdiyi qəhrəmanlıq, şücaət və peşəkarlıq gələcək nəsillərə ilham mənbəyi oldu.

Vətən müharibəsinin ilk günlərində polkovnik Zaur Nudirəliyev sevimli “Su-25” təyyarəsinin sükanı arxasına keçdi. O, döyüş tapşırıqlarını layiqincə yerinə yetirərək düşmənin hərbi obyektlərini və mövqelərini darmadağın etdi. Cəbrayıl, Füzuli və Ağdərə istiqamətlərində 7 gün ərzində 12 uğurlu uçuşla Azərbaycan Ordusunun quruda üstünlük qazanmasını təmin etdi. Lakin oktyabrın 4-də 13-cü döyüş uçuşu zamanı düşmənin hava hücumundan müdafiə qüvvələri onun təyyarəsini vurdu. Ağır yaralanmasına baxmayaraq polkovnik Zaur Nudirəliyev əsir düşməmək üçün təyyarəni düşmənin canlı qüvvələrinin olduğu səngərə çırparaq şəhid oldu. Onun bu fədakarlığı Azərbaycanın hərb tarixində unudulmaz qəhrəmanlıq nümunəsi kimi yazıldı.

Zaur Nudirəliyev bir sıra yeni döyüş üsullarının müəllifi idi. O, ‘Su-25’ təyyarəsinin tam döyüş potensialını tətbiq edərək nişangah istifadə etmədən, yalnız riyazi üsullarla bomba atışını həyata keçirirdi. Bu üsullar NATO standartlarına uyğun idi və digər təyyarəçilərə də peşəkarlıqla öyrədildi. Bu gün Hərbi Hava Qüvvələrində onun davamçıları Azərbaycan səmasını etibarlı şəkildə qoruyur. Bu gün Azərbaycan səmasında şahinlərimiz Zaur kimi qəhrəmanların adını daşıyır. Onların ruhu göylərdə, ağ buludların üzərində, mələklərin qanadlarında ucalır. Lacın dağlarından, Kəlbəcərin zirvələrindən, Murovun əzəmətli hündürlüklərindən sanki bir nida eşidilir: “Qarabağ azaddır, zəfər sizin adınızla bağlıdır, qəhrəman Zaur!”

Onun ruhu bu torpağın hər qarışı ilə birgə əbədiyyətə qovuşur, Azərbaycanın qəhrəmanlıq dastanında daim yaşayır. Zaur Nudirəliyev yalnız tarixdə deyil, hər bir azərbaycanlının qəlbində, səmanın ucalığında, hər bir ucalan dalğada və hər bir qalxan bayraqda əbədiləşmişdir. Onun adı, qəhrəmanlığı və mərdliyi gələcək nəsillərə örnək olaraq daim parlayacaq.

Cəlil Xəlilov Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovnik

2026-01-22 15:09:00
3516 baxış

Digər xəbərlər

ГЕРОИ ДОЛЖНЫ ЖИТЬ!

Республиканская организация ветеранов войны,  труда и Вооруженных сил Азербайджана в преддверии 80-летия Победы выступила с инициативой увековечения в городах бывшего СССР памяти соотечественников, проявивших героизм при защите и освобождении этих населенных пунктов от фашистских захватчиков. Герои не умирают, когда живут в нашей памяти, когда их имена вписываются в культуру, в летопись страны. Так, подвиги Ази Асланова, Исрафила Мамедова, Мехти Гусейнзаде, Мирзы Джабиева и многих других хорошо известны, и сейчас они передаются из уст в уста. Наша задача выяснить имена неизвестных героев, рассказать современникам об их выдающихся подвигах.  Ветераны Республики считают реализацию данной идеи своим священным долгом. Великая Отечественная война была опустошительной, самой, наверное, ужасной войной в истории человечества. В ней погибли более 27 млн. советских граждан. Мы должны помнить о героизме этих людей̆, которые спасли человечество от фашизма, чтобы мир не столкнулся с массовыми трагедиями. На фронтах Великой Отечественной войны сражались около 700 тыс. уроженцев Азербайджана, половина из них не вернулась с полей сражений. В войне участвовали шесть азербайджанских дивизий, пять из которых на 95% были сформированы из уроженцев Азербайджана. 416-я Таганрогская дивизия дошла до Берлина. 77-я дивизия участвовала в освобождении Украины, Керчи, Севастополя. Представители Азербайджана достойно сражались, 130 человек были удостоены звания Героя Советского Союза, 17 стали полными кавалерами ордена Славы. Память некоторых из них увековечена.  К примеру, в Волгограде, в Белоруссии установлены памятники Ази Асланову. В Калининграде одна из улиц названа именем Мирзы Джабиева. В Кишиневеа установлена мраморная плита с именами более 300 азербайджанцев, героически погибших в годы войны на территории Молдовы. Но о многих героях азербайджанцах информации нет. Хотелось бы, чтобы в канун 80-летия Победы их имена были выяснены и  увековечены. Это станет свидетельством того, что память о людях, которые боролись с фашизмом, чтят и сегодня, о них помнят. Герой – это человек, отличившийся своей храбростью, доблестью, совершивший подвиг, зачастую ценой своей жизни. Героический человек обладает чрезвычайно сильной волей, позволяющий ему преодолевать естественный инстинкт самосохранения во имя благополучия близких, родных, страны в целом. Это не каждому по плечу. Ведь, если для человечества смысл жизни заключается в продлении существования до бесконечности, то для отдельного человека – в продлении как можно дольше собственной жизни.  Герой не думает об этом. Он достигает бессмертия благодаря памяти потомков. Народная память служит тем мостом, который связывает Героя с будущими поколениями, с вечностью. Это освобождает Героя от власти индивидуального времени, отведенного ему Всевышним. Так бессмертными становятся люди, внесшие особый вклад в защиту Родины.            Эти мысли поэтически очень глубоко и красиво выразил великий дагестанский поэт Расул Гамзатов: «Мне кажется порою, что солдаты,С кровавых не пришедшие полей,Не в землю эту полегли когда-то,А превратились в белых журавлей.         Они до сей поры с времен тех дальних Летят и подают нам голоса.Не потому ль так часто и печальноМы замолкаем, глядя в небеса?» Республиканская организация ветеранов войны, труда и Вооруженных Сил Азербайджана считает справедливым и гуманным, чтобы в городах, поселках, селах бывшего СССР, в защите и освобождении которых в годы Великой Отечественной войны участвовали уроженцы Азербайджана, получившие звание Героя Советского Союза или ставшие полными кавалерами ордена Славы, была увековечена память этих людей. С этой целью мы направили обращения в ветеранскую организацию СНГ, Комиссию по увековечиванию памяти павших при защите Отечества, в посольства Азербайджана в странах Содружества. Вместе с тем в связи с юбилейной годовщиной Победы, наша Организация ветеранов планирует провести ряд мероприятий, в том числе международную конференцию, посвященную вкладу Азербайджана в разгром фашизма. А вклад был значительным. Бакинские нефтяники в годы войны трудились круглосуточно, бесперебойно обеспечивая фронт нефтью. 85% горюче-смазочных материалов для нужд армии обеспечивал Азербайджан. В республике был развернут целый ряд оборонных предприятий, на которых производилось 123 вида вооружений, в том числе легендарная "Катюша". Республика также обеспечивала фронт продовольствием. Активный вклад в общее дело вносили азербайджанские ученые. В частности, академик Юсиф Мамедалиев предложил и реализовал производство высокооктанового авиационного топлива, незамерзающих масел, что обеспечило качественное превосходство над авиацией противника. В Азербайджане, в годы войны действовали 45 госпиталей, которые вылечили и вернули в строй 440 тысяч фронтовиков. В Баку есть три мемориальных захоронения, где покоятся бойцы, умершие от боевых ранений в госпиталях города Баку. Все могилы ухожены. Ежегодно 9 мая у мемориалов проводятся торжественные мероприятия. В целом в Азербайджане с большой заботой относятся к мемориальным захоронениям и памятникам, посвященным войне 1941–1945 годов. Такие памятники установлены во всех районах страны. Они охраняются и благоустраиваются местными властями, членами молодежных организаций и ветеранами. К сожалению, бывших фронтовиков в Азербайджане осталось мало - всего 18 человек. По традиции каждый год 9 мая, представители различных общественных организаций и волонтеры посетят ветеранов на дому, поздравят их, вручат подарки. На государственном уровне ежегодно в канун 9 мая ветеранам и вдовам участников войны, труженикам тыла оказывается материальная помощь.  Хочу заметить, что это касается не только ветеранов Второй мировой  войны, но и ветеранов Карабахских войн. Джалил Халилов полковник, председатель Организации Ветеранов Войны, Труда и Вооруженных Сил Азербайджанской Республики  

Hamısını oxu
ГЮЛЬМАМЕДОВ АЛИ ИМАМДЖАН ОГЛЫ

Родился 22 февраля 1924 года. В городе Баку, селение Коби. Отец - Гюльмамедов Имамджан Велиджан оглы, родился 1898 году - Закончил Стамбульский Государственный Университет. Деятель Министерства Образования Азербайджана. С 1921 по 1930 гг. работал в Коби. 1-ая Советская школа в селе была построена по его инженерному замыслу. Он был назначен директором этой школы. С 1930 по 1935 гг. он проработал начальником отдела образования в г. Кува. В 1935 году его послали в Дагистан Махачкалу, начальником отдела Министерства Образования, где он проработал до 1937 года. В 1937 году как и многих преданных своей Родине и народу выдающихся людей его репрессировали и расстреляли. Мать-Гюльмамедова Ханбаджы Халыг гызы, родилась 1908 году - домохозяйка. Гюльмамедов Али Имамджан оглы в 1941 года закончил Среднюю 10 летнюю школу. Когда началась Великая Отечественная Война ему было 17 лет. В сентябре 1942 года был призван в ряды Вооруженных Сил СССР и отправлен на фронт. Через 3-4 месяца был назначен командиром орудия и с января 1943 по январь 1945 года воевал в составе 352 Зенитного Артиллерийского полка III Украинского Фронта командиром 85 мм. пушки. Был награжден орденом Сталина. В феврале 1943 года был награжден Медалью За Отвагу, в сентябре 1943 года - Орденом Красной Звезды, 1944 году сбил немецкий самолет за что был награжден Орденом Славы III степени. Был дважды ранен. В апреле 1945 года участвовал в сражениях за взятие Вены, за что был награжден медалью за взятия Вены. В Вене был ранен, помещен в госпиталь. Победу в Великой Отечественной Войне встретил в Австрии в г. Вена. Но и после войны продолжал службу и был демобилизован в сентябре 1947 года. 1948 году поступил в Бакинский Медицинский Институт но через год был отчислен, как сын «Врага народа». Надо же, сын «Врага народа» на войне Родину защищать мог, а получать образование в институте нет. Моя бабушка лично была на приеме у Сталина по вопросу реабилитации имени моего дедушки Гюльмамедов Имамджан Велиджан оглы. И только 1956 году имя моего дедушки было реабилитировано и он официально был внесен в список жертв репрессий. Но не смотря ни на что мой отец всегда с особым уважением и любовью говорил о Сталине и Советском Союзе. Гюльмамедов Али Имамджан оглы умер 24 марта 2000 года.  

Hamısını oxu
Hərbi hospitalda yaralı əsgərin ad günü qeyd olundu

Hərbi hospitalda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda gedən döyüşlərdə yaralanan əsgərin ad günü qeyd edilib. “Bu gün hərbi xəstəxanada yaralı əsgərlərdən birinin ad günüdür. Adı Uğurdur. Ona bütün işlərində uğurlar və işıqlı bir yol arzulayırıq”, - deyə bununla bağlı “Facebook”da dərc olunan paylaşımda bildirilir.   Döyüşçü və yoldaşları üçün bayram tədbiri təşkil edən tibb müəssisəsinin işçiləri ad günü tortu da daxil olmaqla, müxtəlif şirniyyat və yeməklərin olduğu süfrə açıblar.        

Hamısını oxu
“Prezidentin VIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı Azərbaycanın haqq səsinin növbəti təntənəsidir”

Cəlil Xəlilov: “Bu çıxış bir daha dövlətimizin regional və qlobal tərəqqiyə böyüki töhfələr verdiyini sübut etdi”   “Prezidentin VIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı Azərbaycanın haqq səsinin növbəti təntənəsidir”.   Bunu saytımıza açıqlamasında Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib. İlk öncə dövlət başçısının pandemiyaya qarşı mübarizə məqsədi ilə atdığı addımlara diqqət çəkən Cəlil Xəlilov, Prezident İlham Əliyevin problemə yanaşma tərzinin digər dünya liderlərinə də örnək olduğunu vurğulayıb:   “Prezidentimizin VIII Qlobal Bakı Forumunun açılış mərasimindəki çıxışı istər siyasi və iqtisadi, istərsə də elmi-mədəni baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Çünki dövlət başçısı bu çıxışda bir sıra məsələlərə münasibət bildirdi, özünəməxsus yanaşma tərzi sərgilədi. Bu baxımdan prezident İlham Əliyevin koronaviris pandemiyasına qarşı qlobal mübarizəyə verdiyi töhfə xüsusilə qeyd edilməlidir.   Ölkə başçısının da qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan dövləti pandemiyanın ilk günlərindən bu bəlaya qarşı birgə mübarizə aparmağın zəruriliyini vurğuladı, bununla bağlı dünya dövlətlərinə çağırışlar ünvanladı. Koronavirusa qarşı vaksin yaradılanda isə Azərbaycanın dövlət başçısı bildirdi ki, bu vaksin iqtisadi gücündən, siyasi nüfuzundan asılı olmayaraq, dünya dövlətləri arasında ədalətli şəkildə bölünməlidir. Hansı ki, Asiya və Afrikanın əksər dövlətlrinin, o cümlədən bir sıra Latın Amerikası dövlətlərinin bu prosesdən əsaslı şəkildə kənarda qaldığı bir həqiqət idi. Məhz belə bir məqamda Prezident İlham Əliyev vaksinlərin ədalətli şəkildə bölüşdürülməsi təklifi ilə çıxış etdi, dünya liderlərini, beynəlxalq təşkilatları bu məsələdə vicdanla davranmağa səslədi.   Xatırladım ki, məhz Azərbaycanın dövlət başçısı Qoşulmama Hərəkatının Sammitində BMT-nin Baş Assambleyasının COVİD-ə həsr olunmuş xüsusi sessiyasının çağırılması təşəbbüsü ilə çıxış etdi. Bu çağırış əksər BMT dövlətləri tərəfindən dəstəkləndi və nəhayətdə 2020-ci ilin 3-4 dekabr tarixlərində bu sessiya reallaşdı.   Azərbaycan dövləti ölkə daxilində də pandemiyaya qarşı mübarizə istiqamətində böyük işlər həyata keçirdi. Qısa zamanda 13 yeni dövlət xəstəxanası açıldı ki, bu xəstəxanalar pandemiyadan əziyyət çəkən vətəndaşlarımızın müalicəində mühüm rol oynadı. Vətəndaşlar arasında kütləvi vaksinləmə prosesi həyata keçirildi. Bu və bu kimi addımlar sayəsində pandemiyaya qarşı mübarizədə böyük uğurlara nail olundu. Bununla yanaşı, Azərbaycan bri sıra dövlətlərə tibbi yardımlar göndərdi. Bununla da öz humanist mövqeyini nümayiş etdirdi”.   Cəlil Xəlilov ölkə başçısınınm Vətən müharibəsi və bunu doğuran səbəblər haqqında VIII Qlobal Bakı Forumunun açılışında səsləndirdiyi fikirlərə də münasibət bildirdi:   “Dövlət başçısı məlum Forumda Vətən müharibəsi və bunu doğuran səbəblər, habelə post-müharibə dönəmində dövlətimizin işğaldan azad edilən ərazilərdə həyata keçirdiyi geniş quruculuq layihələrinə də diqqət çəkdi. Prezidentimiz qeyd etdi ki, Ermənistan uzun müddət problemin sülh yolu ilə həllindən imtina etməklə yanaşı, 2020-ci ildən etibarən Azərbaycana qarşı hərbi müstəvidə ciddi təxribatlara əl atdı. Dövlət başçısı bidlirdi ki, sentyabrda Ermənistanın həyata keçirməyə cəhd etdiyi növbəti təxribat müharibəni tətiklədi və bu müharibə Ermənistan ordusunun məğlubiyyəti ilə başa çatdı. Azərbaycan ordusu cəmi 44 gün içində düşməni darmadağın edərək işğaldakı torpaqları azad etdi.   Müharibədən sonra Azərbaycanın bu torpaqlarda həyata keçridiyi qurucluq işləri bir daha dünyaya kimin-kim olduğunu göstərdi. Baş verənlər əməli surətdə göstərdi ki, Azərbaycan xalqı sülhpərvər və yaradıcı xalqdır. Baş verənlər göstərdi ki, Azərbaycan xalqı öz prezidentinin rəhbərliyi altında düşmənin daşı-daş üstündə qoymadığı Qarabağı cənnətə döndərməyə qadirdir və bu istiqamətdə böyük işlər həyata keçirir.   Bir sözlə, Prezident İlham Əliyevin VIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı bir daha dövlətimizin regional və qlobal tərəqqiyə böyük töhfələr verdiyini sübut etdi. Bu çıxış həm də onu göstərdi ki, Azərbaycan dövləti güclənməkdə, beynəlxalq aləmdəki nüfuzunu artırmaqda davam edir və heç bir qüvvə bu prosesin qarşısını ala bilməz”.      

Hamısını oxu