Veteran.gov.az xəbər verir ki, dekabrın 11-də Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının əməkdaşları polkovnik Cəlil Xəlilovun rəhbərliyi altında müasir müstəqil dövlətimizin memarı və qurucusu, xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin anım günü ilə əlaqədar Fəxri xiyabana gedərək Ulu Öndərin məzarını ziyarət ediblər. Veteranlar  Ulu öndərin əziz xatirəsini böyük ehtiramla yad edib, məzarı önünə əkil və gül dəstələri qoyublar. Veteranlar qarşısında çıxış edən Təşkilatın sədri polkovnik Cəlil Xəlilov Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycan xalqı qarşısındakı tarixi xidmətlərinə toxunub, bu xidmətlərin əvəzedilməz olduğunu vurğulayıb. Daha sonra veteranlar görkəmli akademik Zərifə xanım Əliyevanın da məzarını ziyarət edib, böyük elm xadiminin məzarı önünə gül dəstələri qoyublar.

Bakı, 24 oktyabr, AZƏRTAC Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Fransanın “Figaro” qəzetinə müsahibə verib. AZƏRTAC müsahibəni təqdim edir. -Cənab Prezident, birinci sualım belədir, nəyə görə Siz sentyabrın 27-də Dağlıq Qarabağa qarşı hücuma keçmisiniz və bu hərbi hücumun siyasi məqsədləri nədir? -Biz sentyabrın 27-də Dağlıq Qarabağa qarşı hərbi hücuma keçməmişik, Ermənistan Azərbaycana qarşı hərbi hücuma keçmişdir. Bu hərbi hücumun ilk saatlarında bizim mülki şəxslər və hərbi qulluqçularımız arasında qurbanlarımız olmuşdur. Bu, üç ay müddətində Ermənistan tərəfindən Azərbaycana qarşı üçüncü hərbi təxribat idi. Onlar birinci dəfə bizə Qarabağ bölgəsindən uzaqda olan Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədində hücum etdilər. Beynəlxalq müşahidəçilərin yekdil rəyi ondan ibarət idi ki, Ermənistan bizə qarşı hücum etmişdir. Onlar yeni əraziləri işğal etmək istəyirdilər. Onlar bizim Ermənistanla dövlət sərhədindən bir neçə kilometr məsafədə yerləşən strateji enerji infrastrukturu üzərində nəzarəti ələ keçirmək istəyirdilər. Yəqin, sizin də bildiyiniz kimi, Trans-Adriatik boru kəməri demək olar ki, tamamlanıb. Cənub Qaz Dəhlizi təkcə Azərbaycanın deyil, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyi layihəsidir. Hesab edirik ki, Ermənistanın məqsədlərindən biri bu boru kəməri üzərində nəzarəti ələ keçirmək və bizi, ola bilsin Avropa istehlakçılarını şantaj etmək idi. Onlara ciddi cavab verildi. Biz onların geriyə çəkilməsinə nail olduq. Lakin əfsuslar olsun ki, növbəti ay - avqust ayında onlar azərbaycanlılara qarşı terror aktları törətməyi planlaşdıran diversiya qrupunu göndərdilər. Bu sabotaj qrupunun başçısı bizim hərbi qulluqçular tərəfindən saxlanılmışdır və o ifadə verir. Beləliklə bu, danışıqları pozmaq və Azərbaycana hücum etmək üçün qəsdən edilən bir cəhddir. Bu hücumu etməklə Ermənistanın güddüyü siyasi məqsədlərə gəlincə, bunlar status-kvonun dəyişməz olaraq qalmasından, bu eskalasiyaya görə günahı bizim üstümüzə atmaqdan, danışıqların tamamilə pozulmasından, üçüncü ölkələri münaqişəyə cəlb etməkdən və münaqişəni beynəlmiləlləşdirməkdən ibarət idi. Biz onlara yalnız adekvat cavab verdik. Bunun nəticəsində biz Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınan ərazilərinin bir hissəsini azad etdik və azad etməyə davam edirik. - Azərbaycanın nəinki təkcə boru kəmərlərinin habı, eyni zamanda, internet fiberoptik xətlərinın habı olmaq missiyası var. Eşitmişəm adı Neqsol olan Azərbaycan şirkəti Avropa və Mərkəzi Asiya arasında internet üzrə bağlantı rolunu oynamaq istəyir. Siz Azərbaycan üzərindən Avropadan Mərkəzi Asiyaya birbaşa bağlantını nəzərdə tutan bu layihənin hələ də mümkün olduğunu və ya qeyri-mümkün olduğunu düşünürsünüz? - Biz sizin də doğru qeyd etdiyiniz kimi, nəinki enerji üzrə, eyni zamanda, daşımalar üzrə artıq regional haba çevrilmişik. Hazırda biz Xəzər dənizinin digər tərəfində - şərq hissəsindəki və Avropadakı tərəfdaşlarımıza mühüm nəqliyyat şəbəkəsini təmin edirik. Bizim infrastruktura yatırdığımız sərmayələr nəqliyyat üzrə çox geniş beynəlxalq əməkdaşlıq formatının yaradılması ilə nəticələnmişdir. Əlbəttə ki, hər şey enerji infrastrukturu ilə başladı, Azərbaycandan keçən neft və qaz kəmərləri artıq çox mühüm enerji təhlükəsizliyi mənbəyinə çevrilib. Neft kəmərlərinə gəlincə, biz artıq Mərkəzi Asiyadan nefti Azərbaycan ərazisindən Avropaya nəql edirik. İnternet bağlantısına gəldikdə isə biz IT sektoruna böyük sərmayələr yatırırıq. Azərbaycanda internetdən istifadə təqribən 80 faizdir, yəni, əhalinin 80 faizi internet istifadəçisidir. Bizim bu sahədə çox inkişaf etmiş şirkətlərimiz, özəl şirkətlərimiz var. Odur ki, sizin qeyd etdiyiniz şirkət, mənim bildiyimə görə öz planı olan və regiona investisiya yatıran özəl şirkətdir. Düşünürəm ki, onların hədəfi kommersiya cəhətdən gəlirli layihələri həyata keçirməkdir. Əlbəttə ki, coğrafi və infrastruktur nöqteyi-nəzərdən Azərbaycan bu gün çox vacib regional tərəfdir. - Növbəti sualım belədir. Bir aydan çox davam edən toqquşmalardan sonra cəbhədə hazırda həyata keçirilən hərbi əməliyyatların necə olduğunu bizə təsvir edə bilərsinizmi? - Toqquşmalar bir aydan azdır ki, davam edir və uğurlu əks-hücum nəticəsində Azərbaycan işğal olunmuş ərazilərin, şəhər və kəndlərin bir hissəsini azad edə bilmişdir. Biz hər gün azad edilmiş yeni şəhər və kəndlər haqqında məlumat veririk. Bu, asan deyil, çünki otuzillik işğal müddətində Ermənistan işğal edilmiş ərazilərdə çox möhkəm istehkamlar qurmuşdur. Odur ki, təmas xəttini keçmək asan deyildi. Lakin biz bunu etdik, müxtəlif istiqamətlərdə - şimalda, cənubda. Bu, Azərbaycan Ordusunun yüksək səviyyəli bacarığını və potensialını nümayiş etdirir. Biz Ermənistanı döyüş meydanında məğlub edirik və onlar bizdən qaçmaq məcburiyyətindədirlər. Beləliklə, biz artıq İranla beynəlxalq sərhədimizi bərpa etmişik. Bu sərhədin 130 kilometrdən çox hissəsi işğal altında idi. Beləliklə, biz döyüş meydanında çoxlu işlər görmüşük və bu, davam edir. Ermənistan atəşkəsi iki dəfə pozmuşdur. Əgər onlar atəşkəsi pozmasaydılar, - onlar birinci dəfə oktyabrın 10-da atəşkəsi kobud şəkildə pozaraq gecə vaxtı Gəncə şəhərinə ballistik raket atıblar və ikinci dəfə bunu oktyabrın 17-də ediblər, - bu gün toqquşmalar dayanardı, siyasi həllə üstünlük verilmiş olardı. Bu, bizim mövqeyimizdir. Onlar dayanmasa, biz torpaqlarımızı azad etməyə davam edəcəyik. - Onlar Gəncəni ona görə bombardman ediblər ki, Gəncədə Türkiyənin bir neçə F-16 qırıcı təyyarəsi var idi və bu F-16 qırıcı təyyarələrdən biri erməni təyyarəsini vurmuşdur. Onlar buna görə Gəncəni bombardman etdiyini deyirlər. - Bu, feyk xəbərdir. Hesab edirəm ki, indi hər kəs bunun Ermənistan tərəfindən feyk xəbər olduğunu başa düşür. Türkiyənin F-16 qırıcı təyyarələri ona görə buradadırlar ki, toqquşmalar başlamadan öncə onlar birgə hərbi təlimdə iştirak edirdilər və onlar yerdədilər, onlar səmada deyillər. Ermənistanın Su-25 təyyarəsi dağa çırpılmışdır və onlar bunu guya Türkiyə F-16 qırıcı təyyarəsi tərəfindən vurulduğu kimi qələmə verməyə çalışırdılar. Lakin bu, münaqişənin ilk günlərində, sentyabrda baş vermişdir. Lakin onlar oktyabrın 10-da ballistik raketlərlə Gəncəyə hücum ediblər. Bu, birincisi. İkincisi, ballistik raket Ermənistanın ərazisindən buraxılmışdır və böyük ölkələr buna asanlıqla nəzarət edə bilərlər. Onlar raketin haradan buraxıldığını və raketin hədəfinin nədən ibarət olduğunu bilirlər. Raketin hədəfi mülki şəxslərə zərbə endirmək idi. Onlar Gəncə şəhərində insanların yaşadığı ərazini vurublar. Beləliklə, bu, beynəlxalq terror əməli idi, bu, Ermənistanın hərbi cinayət siyasətinin daha bir təzahürü idi. Gəncəyə edilən bu hücumlara haqq qazandırmaq olmaz və onlar buna görə məsuliyyət daşıyacaqlar. - Türkiyənin müdaxiləsini və Türkiyədən müxalif Suriya döyüşçülərini qəbul etməklə Siz yerli bir münaqişənin regional bir müharibəyə çevrilməsindən qorxmursunuz? - Əvvəla, Türkiyə əsla münaqişəyə cəlb edilməyib. Türkiyənin iştirakına dair heç bir dənə də sübut yoxdur. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hücum həyata keçirdiyi ilk saatlardan Türkiyə, Türkiyənin Prezidenti və digər yüksək səviyyəli rəsmilər Azərbaycana güclü siyasi dəstəyi, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə dəstəyi, BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan qoşunlarının ərazilərimizdən dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən qətnamələrinin icrasına dəstəyi ifadə ediblər və ifadə etməyə davam edirlər. Deməli, bu, birincisi. İkincisi, Azərbaycan tərəfində heç bir əcnəbi döyüşçü yoxdur. Bu, başqa bir feyk xəbərdir. Bu, bəzi ölkələrin bəzi rəsmiləri tərəfindən yayılmışdır. Lakin bu vaxtadək, toqquşmalar başlayandan sonra iyirmi gündən çox bir müddətdə bizə nə Fransadan, nə də Rusiyadan heç bir dəlil təqdim olunmamışdır. Çünki bu bəyanatı Fransa və Rusiya rəsmiləri vermişdir və biz onlardan sübut tələb etmişdik. Biz dəlilləri tələb etmişdik. Yalnız sözlər. Heç bir sübut yoxdur, heç bir dəlil yoxdur. Digər bir məsələ ondan ibarətdir ki, bizə bizimlə birgə vuruşacaq əcnəbilər lazım deyil, çünki bizim 100 min nəfərdən ibarət nizami ordumuz var. Bizim müasir avadanlığımız var, bizim 30 ildir ki, işğaldan əziyyət çəkən motivasiyalı insanlarımız var. Biz hətta tam səfərbərlik belə elan etməmişik. Bizə döyüşdə əlavə insan lazım olsa, biz daha çoxlarını çağırarıq. Odur ki, bu, Azərbaycanı təcavüzkar kimi təqdim etmək üçün daha bir cəhddir və həmçinin onlara döyüş meydanında qalib gələn Azərbaycan Ordusunun potensialını azaltmaq üçün Ermənistanın cəhdidir. - Cənab Prezident, dediniz ki, Sizin çox müasir avadanlığınız var, bu, doğrudur. Sizin bütün növ dronlarınız var, bəziləri Türkiyədən gəlir, həmçinin effektiv kamikadze dronları İsraildən, ərəb ölkələrindən gəlir. Beləliklə, İsrailin hərbi avadanlığının yardımı Sizin üçün çox önəmlidirmi və onlar Sizə hərbi irəliləyişi əldə etməyə imkan verirlərmi? - Biz hərbi avadanlığı bir çox ölkələrdən alırıq. Bizə hərbi avadanlığı ən çox təchiz edən Türkiyə və İsrail deyil. Bu, Rusiyadır. Lakin Ermənistandan fərqli olaraq, biz Rusiyadan aldığımız silahlara görə pul ödəyirik. Ermənistan Rusiyadan silahları pulsuz əldə edir. Biz, həmçinin İrandan, Ukraynadan, Belarusdan silah alırıq. Əlbəttə ki, bizim bu gün ordumuza ərazi bütövlüyümüzü bərpa etməyə kömək edən müasir silahları almaq imkanımız var. Bizim ərazi bütövlüyümüz öz tərəfimizdən bərpa olunur. Təbii ki, bizim regionda istənilən ölkə silah alır. Dünyada heç də bütün ölkələr özlərini 100 faiz hərbi avadanlıqla təchiz edə bilmir. Beləliklə, burada qəribə olan bir şey yoxdur. Əlbəttə ki, biz silahlara görə ödəniş edirik, biz yaxşı silahları alırıq və onlar bizə yerində kömək edir. Lakin ərazilər dronlar vasitəsilə işğaldan azad edilmir. Ərazilər əsgərlər, orada öz vəzifəsini yerinə yetirən insanlar tərəfindən azad edilir. - İran hərbi əməliyyatlar zamanı döyüşlərin sərhəddə keçirilməsi ilə bağlı şikayət etmişdir. Bu mübahisəni İranla həll etmisinizmi, İran rəhbərləri ilə danışmısınızmı? - Bəli, biz bunu etmişik. Mənim bildiyimə görə İranın rəhbərləri, həm də Ermənistan tərəfi ilə danışmışlar. Çünki toqquşmalar İranla sərhəd olan Araz çayının yaxınlığında gedirdi və təsadüfən silahların bəziləri sərhədi keçmişdir. Lakin bu gün biz Azərbaycan-İran sərhədini erməni işğalçılarından tamamilə təmizlədiyimizi elan etdik. Buna görə orada artıq heç bir toqquşmalar baş vermir və Araz çayının o biri tərəfində - İranda olan qardaşlarımız üçün artıq heç bir narahatlıq olmayacaq. - Bu müharibəni durdurmaq üçün mümkün ən yaxşı vasitəçi kimdir? Bu, Rusiyadırmı? Mümkün ən yaxşı vasitəçi Rusiyadırmı? - Bizim üç vasitəçimiz var. ATƏT onlara mandat verib. Rusiya, Fransa, Amerika Birləşmiş Ştatları. Onlar 28 ildir ki, heç bir nəticə olmadan vasitəçilik etməyə və tərəflərə həll yolunu tapmağa kömək etməyə çalışırlar. Bu üç ölkə, eyni zamanda, BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvləridir, daimi üzvləridir. Bu üç ölkə mənim istinad etdiyim və erməni qoşunlarının çıxarılmasını tələb edən həmin qətnamələri qəbul etmişdir. Lakin əfsuslar olsun ki, onlar işğal olunmuş əraziləri boşaltmaq və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə əməl etmək üçün Ermənistana kifayət qədər beynəlxalq təzyiq göstərməyiblər. Buna görə Ermənistanın hərbi hücumundan sonra biz özümüzü müdafiə etməli idik və ədaləti güc yolu ilə bərpa etməli idik. Biz bunu da uğurla edirik. Bu 3 vasitəçinin hər biri mühümdür. Mən müşahidə edirəm, görürəm və bilirəm ki, Dağlıq Qarabağ məsələsində onların çox nadir yekdil yanaşmaları olur. Bu, bəlkə də onların maraqlarının üst-üstə düşdüyü yeganə məsələdir. – Cənab Prezident, Siz hansı torpağı geri almaq istəyirsiniz ki, ondan sonra bu müharibəyə son qoymağa hazır olasınız? – Biz bu gün dayanmağa hazırıq. Mən bunu oktyabrın 10-dan – Moskvada hər iki tərəf atəşkəslə bağlı razılığa gələndən bəri deyirdim. Mən demişdim ki, problemin həllinin hərbi hissəsi nə qədər tez qurtarsa, bir o qədər yaxşıdır. Biz danışıqlar masasına keçmək istəyirik. Lakin əfsuslar olsun ki, Ermənistan atəşkəsi kobud şəkildə pozdu və Gəncəyə hücum etdi. Oktyabrın 17-də onlar növbəti atəşkəs qüvvəyə minəndən 2 dəqiqə sonra onu pozdular. Ona görə də, əgər onlar bu gün dayansalar, biz dayanarıq və qalan işlər diplomatlar tərəfindən görülər. Əgər onlar dayanmasalar, biz işğal edilmiş bütün əraziləri azad etmək üçün sona qədər gedəcəyik. – Beləliklə, bu, münaqişədən çıxmaq üçün Sizin planınızdır, Azərbaycanın planıdır. – Bəli. Əgər onlar indi dayansalar və konstruktiv davransalar, əgər onlar Fransa, Rusiya və ABŞ tərəfindən işlənib hazırlanmış və Azərbaycanın sadiq olduğu əsas prinsiplərə açıq şəkildə sadiq olsalar, onda əlbəttə, hər şey dayanar və biz danışıqlar masasına geri qayıdarıq. Yeri gəlmişkən, mən 17 ildir ki, bu prosesin içindəyəm. Mən Ermənistanın iki əvvəlki prezidenti ilə işləmişəm və biz böyük olmasa da, irəliləyiş əldə etmişdik. Biz mütəmadi olaraq görüşürdük. Moskvada, Parisdə, Vaşinqtonda mütəmadi görüşlər olurdu. Lakin Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra o, təkcə bəyanatları ilə deyil, həm də hərbi təxribatları ilə danışıqlar prosesini pozmaq üçün faktiki olaraq hər şeyi etdi. Artıq hakimiyyətə gələndən 2 il və daha artıq müddətdə proses yoxdur. Əlbəttə, mən düşünürəm ki, siyasi həll mümkündür. Lakin Ermənistan hökuməti başa düşməlidir ki, indi onlar diktə etmək vəziyyətində deyillər. Çünki status-kvo artıq mövcud deyil, təmas xətti artıq mövcud deyil. Biz yerində yeni reallıq yaratdıq və onlar bunu nəzərə almalıdırlar. – Sizin Qarabağın gələcəyi ilə bağlı baxışınız necədir? – Mən bunu dəfələrlə açıq şəkildə ifadə etmişəm və indi sizə deyə bilərəm, həmçinin mən vasitəçilər, Minsk qrupunun həmsədrləri vasitəsilə əvvəlki Ermənistan hökumətinə bizim gələcəyi necə görməyimizlə bağlı müəyyən mesajlar vermişəm. Biz Qarabağı insanların ləyaqət və sülh içində, azərbaycanlı və erməni icmalarının yanaşı yaşadığı Azərbaycanın çiçəklənən, təhlükəsiz ərazisi kimi, bizim Azərbaycanın bütün digər yerlərində etdiyimiz kimi, inkişaf etdirməyi planlaşdırdığımız ərazi kimi görürük. Sizə deyə bilərəm ki, bizim çox əhəmiyyətli iqtisadi nailiyyətlərimiz var. Bizdə yoxsulluq səviyyəsi çox aşağıdır, təxminən 5 faizdir. Ermənistanda bu, 50 faizə yaxındır. Həmçinin bizdə işsizlik səviyyəsi çox aşağıdır. Pandemiyadan əvvəl bu, 5 faizə yaxın idi, indi 7 faizdir. Lakin bu amilin geniş vüsət aldığı Dağlıq Qarabağla müqayisədə fərq gecə ilə gündüz qədərdir. Beləliklə, biz orada yaşayan ermənilər və oraya qayıdacaq azərbaycanlılar üçün daha yaxşı həyat təmin edə bilərik. Mən əminəm ki, iki millət, iki xalq barışacaq. Çünki XXI əsrdə özünü təcrid etmək, etnik təmizləmə aparmaq və de-fakto vəziyyəti ayrılmağa çevirməyə çalışmaq mümkün deyil. Bu, mümkün deyil. Ermənistan da daxil olmaqla indiyədək heç kim “Dağlıq Qarabağ respublikası”nı tanımayıb. Əminəm ki, heç kim onu tanımayacaq. Ona görə də Qarabağın gələcəyi üçün, təkcə Dağlıq Qarabağ üçün deyil, bütün Qarabağ üçün, - bu, Azərbaycanın böyük regionudur, - ən yaxşı yol sülh şəraitində, harmoniyada yaşamaq və yenidən yaxşı qonşu olmağa çalışmaqdır – ermənilər və azərbaycanlılar. Mənim planım bundan ibarətdir. - Mən xatırlayıram ki, 1990-cı illərin əvvəllərində Bakıda antierməni poqromları var idi. Ona görə də ermənilər inanmırlar, deyirlər ki, yaşaya bilməzlər, Azərbaycan ərazisində yaşamaq üçün, həyatları üçün qorxurlar. – Münaqişə Ermənistandakı millətçilər tərəfindən maliyyələşdirilən Dağlıq Qarabağdakı separatçılar Azərbaycandan ayrılmaq üçün plana start verəndən sonra başladı. Sovet İttifaqı vaxtında onlar bunu qanuni baxımdan edə bilmirdilər. Ona görə də onlar Dağlıq Qarabağ ərazisində və Ermənistan ərazisində poqromlara başladılar. Müharibə və toqquşmaların ilk qurbanları Dağlıq Qarabağdakı azərbaycanlılar oldu. Dağlıq Qarabağda, əsasən Şuşada, eləcə də paytaxt Xankəndidə yaşayan 40 min azərbaycanlı tamamilə etnik təmizləməyə məruz qaldı. Sonra Ermənistanda yaşayan 250 min azərbaycanlı, - onların çoxu qətlə yetirildi, - hamısı etnik təmizləməyə məruz qaldı, qovuldu. Həmin toqquşmalar hər yerdə - İrəvanda, Ermənistanın başqa şəhərlərində, Dağlıq Qarabağda baş verirdi. Ona görə də bu, insanların barışa bilməməsi üçün bir növ səbəb olmamalıdır. Avropada Fransa və Almaniya arasında neçə dəfə müharibə baş verib? Neçə dəfə digər ölkələr müharibə edib? 30 və ya 40 milyon adamın ölümünə səbəb olmuş İkinci Dünya müharibəsi var idi. Lakin 20 ildən sonra Qərbi Almaniya və Sovet İttifaqı arasında yaxşı münasibətlər quruldu və indi heç kim bunu xatırlamır. Sivil dünyada bu, belə olmalıdır. Problem ondadır ki, Ermənistanda nifrət aşılanır. Onlar Türkiyəyə və Azərbaycana qarşı tarixi nifrət aşılayırlar. Ermənistanın sabiq prezidenti Köçəryan açıq şəkildə bəyan etdi ki, azərbaycanlılar və ermənilər birlikdə yaşaya bilməzlər. Lakin baxın, onlar məsələn, Gürcüstanda necə birlikdə yaşayırlar. Gürcüstanın bəzi kəndlərində azərbaycanlılar və ermənilər yanaşı yaşayırlar. Rusiyada da eyni şəkildə. Azərbaycanda minlərlə erməni yaşayır. Niyə bu, Dağlıq Qarabağda mümkün deyil? Düşünürəm ki, müharibənin vurduğu yaraları siyasi müdriklik, siyasi iradə ilə sağaltmaq lazımdır. Münaqişənin bu aktiv, qaynar fazası dayanandan sonra hər iki tərəfin bu yaraları sağaltmaq məqsədilə hər şeyi etmək üçün böyük töhfə verməsinə ehtiyac var. -Bu, mənim sonuncu sualımdır. Cənab Prezident, Siz qorxmursunuz ki, bir müddətdən sonra Türkiyə Prezidenti Ərdoğan Şimali Kipr məsələsinə diqqətini cəmləmək üçün öz dəstəyini və Qafqazdakı siyasətini dayandırar? -Türkiyə və Azərbaycan qardaş ölkələrdir və bizim qardaşlığımız bir çox vəziyyətlərdə sınaqdan keçib. Bu konkret məsələdə Türkiyə Prezidenti Azərbaycana güclü dəstəyini açıq şəkildə ifadə etdi. O dedi ki, Azərbaycan tək deyil, Türkiyə onun yanındadır. Beləliklə, bu, çox güclü siyasi dəstəkdir və biz buna görə çox minnətdarıq. Bu, birincisi. İkincisi, demək istəyirəm ki, biz döyüş meydanında nə ediriksə özümüz edirik. Bəli, müasir silahlarla, müasir avadanlıqla, lakin Vətənimizi azad edən Azərbaycan əsgərləri və zabitləridir. Bizim Türkiyə ilə münasibətimizin böyük tarixi və daha da parlaq gələcəyi var. Zənnimcə, Türkiyənin Cənubi Qafqazın hər üç ölkəsi - Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanla sərhədi olan dünyada yeganə ölkə kimi bu prosesə cəlb edilmək üçün legitim hüququ var. Çünki qonşu olaraq, region üçün sabitliyi, təhlükəsizliyi təmin edə bilən və təmin edən, gündəliyi çox aydın ölkə olaraq o, beynəlxalq hüququ müdafiə edir. Beynəlxalq hüquq deyir ki, bizim ərazilərimiz işğal altındadır. Beləliklə, o, nəyi səhv edir? O, sadəcə olaraq, beynəlxalq hüququn təmin olunmasını tələb edir. Ermənistan bunu etmək istəmir. Ermənistan Livandan erməniləri qanunsuz köçürməklə, azərbaycanlılara qarşı hərbi əməliyyatlarla, bizim tarixi və dini irsimizi dağıtmaqla 30 ildən çoxdur ki, torpaqlarımızı işğal altında saxlamaq istəyir. Türkiyənin rolu çox müsbətdir. Ermənistanla müharibə dayanandan və siyasi nizamlama həyata keçiriləndən sonra əminəm ki, Türkiyənin rolu çox mühüm və müsbət olacaq. -Beləliklə, Siz düşünmürsünüz ki, Türkiyənin Mərkəzi Asiyanın türk xalqları ilə birbaşa əlaqəyə sahib olmaq üçün Ermənistanı silmək planı var? – Xeyr, bu, yenə də erməni fobiyaları və erməni təxribatlarıdır. Mənim Paşinyan hakimiyyətə gəlməzdən əvvəl Ermənistan liderləri ilə müzakirə etdiyim sülhməramlı planda kommunikasiyalara açıq-aydın istinad var idi. Sülh sazişi imzalanandan sonra bütün kommunikasiyalar açılır, o cümlədən Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Azərbaycanın əsas hissəsi arasında. Beləliklə, Türkiyənin, Azərbaycanın və Mərkəzi Asiyanın quru əlaqəsi olacaq. Bu gün bizdə bu, yoxdur. Lakin Türkiyənin həmin regionla Azərbaycan vasitəsilə əlaqəsi var. Biz bir neçə il bundan əvvəl Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunu tikdik. Beləliklə, Türkiyə malları Gürcüstan, Azərbaycan və Xəzər dənizi vasitəsilə Mərkəzi Asiyaya və əks istiqamətdə daşınır. Lakin Türkiyədən Naxçıvana, Ermənistana, Azərbaycana yol daha qısadır. Ona görə də məsələ onda deyil ki, Türkiyənin belə əlaqəsi yoxdur və dediyiniz kimi, kimsə fikirləşir ki, onlar buna sahib olmaq üçün Ermənistanı silmək istəyirlər. Onlar buna sahibdirlər, biz buna sahibik. Biz daha birinə sahib olacağıq. Lakin bu, yenə də sülh planının bir hissəsidir, bütün kommunikasiyalar açılacaq. Düşünürəm ki, Ermənistan hökuməti əhalini Türkiyə ilə qorxutmağa çalışmamalı, türk və Azərbaycan xalqlarına qarşı nifrəti dayandırmalıdır. – Qafqaz regionunda digər xristian ölkəsi olan Gürcüstanla münasibətləriniz necədir? – Bəli, bizim Gürcüstanla münasibətlərimiz mükəmməldir. Biz bir-birimizi strateji tərəfdaş adlandırırıq. Azərbaycan Gürcüstanda birinci və ya ikinci ən böyük investor, yaxud birinci və ya ikinci ən böyük vergi ödəyicisidir. Mən birinci və ikinci deyirəm, çünki bir il Türkiyə olur, bir il Azərbaycan. Bizim Türkiyə, Gürcüstan və Azərbaycan arasında üçtərəfli əməkdaşlıq formatımız var. Bizim prezidentlər səviyyəsində sammitlərimiz, nazirlər səviyyəsində, o cümlədən müdafiə, xarici işlər və iqtisadiyyat nazirləri səviyyəsində görüşlərimiz olub. Bizim bütün əsas nəqliyyat və enerji kommunikasiyamız Gürcüstan ərazisindən keçir. Gürcüstanda böyük azərbaycanlı icmamız var, 300 minə yaxın adam. Ona görə də münasibətlər mükəmməldir və düşünürəm ki, Türkiyə ilə münasibətlərimiz kimi, Gürcüstanla münasibətlərimiz də mehriban qonşuluğun yaxşı nümunəsi ola bilər. Yeri gəlmişkən, Gürcüstanın xristian, Azərbaycanın müsəlman ölkəsi olması faktının heç bir fərqi yoxdur. Biz bu regiona bu nöqteyi-nəzərdən baxmırıq. -Layihələri icra edərkən Siz dini nəzərə almırsınız? – Xeyr, bizim Konstitusiyamıza əsasən din dövlətdən ayrıdır. Azərbaycan dünyəvi ölkədir. Biz öz dinimizə hörmət edirik. Biz Azərbaycanda yaşayan bütün digər millətlərin dinlərinə hörmət edirik. Düşünürəm ki, Azərbaycanda dini harmoniyanın ən yaxşı göstəricisi Roma Katolik Kilsəsinin başçısı, Zati-müqəddəsləri Papa Fransiskin sözləri ola bilər. Bir neçə il bundan əvvəl Bakıda olanda o, ictimaiyyətə bəyanatla çıxış edərək Azərbaycanın mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoqdakı rolunu yüksək qiymətləndirdi. Azərbaycanda müxtəlif dinlərin bütün nümayəndələri, o cümlədən ermənilər sülh və harmoniya şəraitində yaşayırlar. Bakının mərkəzində bizim tərəfimizdən bərpa olunmuş və hökumətimiz tərəfindən qorunan erməni kilsəsi var. Bizim işğal olunmuş torpaqlardakı məscidlərimiz isə dağıdılıb. Ermənilər bizim məscidlərimizdə donuz saxlayırlar. Bu yaxınlarda internetdə videolar var idi. İnternetdə Zəngilan rayonunda bir kəndin azad edilməsindən sonra donuzların məscidimizdə necə gəzdiyini göstərən görüntülər var idi. Azərbaycan tolerant, dünyəvi ölkədir və gələcəkdə də belə olmağa davam edəcək. -Təşəkkür edirəm, çox yaxşı müsahibə idi, cənab Prezident. – Təşəkkür edirəm.  video

Vətən müharibəsi zəfərlə başa çatdı. Azərbaycan 30 illik işğala qəhrəmanlıq salnaməsi yazaraq son qoydu.Bu zəfər Azərbaycan əsgərinin qanı, canı bahası ilə yazdığı tarixdir: 2783 hərbi qulluqçumuz şəhid olub, 103 hərbi qulluqçumuzun DNT analiz metodu ilə şəxsiyyətinin müəyyən edilməsi üzrə işlər aparılır, 100-dən çox hərbi qulluqçumuz itkin düşüb, 1245 hərbi qulluqçumuz tibb müəssisələrində müalicə alır.Azərbaycan heç vaxt şəhidlərini unutmayacaq, I Qarabağ müharibəsindəki şəhidlərini unutmadığı kimi;Azərbaycan qazilərini unutmayacaq, I Qarabağ müharibəsindəki qazilərini unutmadığı kimi;Dövlət şəhidin də, qazinin də hər zaman yanındadır. İndiyə qədər şəhid ailələri, müharibə əlilləri, veteranlar, hərbi qulluqçuların sosial müdafiəsinin təmin edilməsi, rifahının yüksəldilməsi, ən xırdasından tutmuş böyüyünə qədər bütün problemlərinin həlli dövlət siyasətinin əsas istiqaməti olub.Mənzil və avtomobillə təmin edilməsi;Sosial müavinətin verilməsi;Məşğulluqla təmin olunması;Dövlət hesabına müalicəsi və s;Bu siyahını uzatmaq da olar. Azərbaycanda şəhid ailələri, qazilər, müharibə veteranları və dövlət bu kateqoriyadan olan şəxslərə dövlət dəstəyi heç vaxt əskik olmayıb. Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq hərtərəfli sosial təminat sistemi ilə əhatə olunublar. Prezidentin aylıq təqaüdü və digər sosial ödənişlərlə (pensiya, müavinət) təmin edilməklə yanaşı, həmin vətəndaşların rifahının yaxşılaşdırılmasına xidmət edən bir çox sosial proqramlar da həyata keçirilir:1. Şəhidin vərəsələrinə sığorta ödənişi (11 min manat) verilir;2. Müharibə əlillərinə sığorta ödənişi (I dərəcə əlilliyi olan şəxslərə 8800 manat, II dərəcə əlilliyi olan şəxslərə 6600 manat, III dərəcə əlilliyi olan şəxslərə 4400 manat) ödənilir;3. Əmək stajından asılı olaraq pensiya və ya müavinət ödənilir (orta məbləğ 400 manat);4. Onların əmək pensiyasının sığorta hissəsinə əlavə (55-110 manat) ödənilir;5. Prezidentin aylıq təqaüdü (210-300) ödənilir;6. Şəhid ailələrinin üzvlərinin və müharibə əlillərinin övladları və özləri təhsil haqqı ödəməkdən azad olunur;7. Protez və reabilitasiya vasitələri ilə pulsuz təmin olunurlar;8. Sanator-kurort müalicəsi üçün ildə 1 dəfə pulsuz göndərişlərlə təmin olunurlar;9. Aktiv məşğulluq proqramlarında (özünüməşğulluq, ödənişli ictimai işlər və s.) onlara üstünlük verilir;10. Onların məşğulluğunun təmin edilməsi üçün bütün işəgötürənlər üçün (dövlət və özəl) məcburi kvota müəyyən edilib;11. Şəhid ailəsi üzvləri və müharibə əlilləri üçün vergi, əmək qanunvericiliyində və s. üçün bir sıra güzəştlər nəzərdə tutulub;Ən önəmlisi isə mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olan şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə mənzillər və fərdi evlər, habelə müharibə əlillərinə avtomobillər dövlət tərəfindən təqdim edilir. İndiyədək bu kateqoriyadan olan şəxslərə 9000-ə yaxın mənzil və fərdi ev, habelə 7000-dən çox avtomobil verilibdir. Bu proqram hazırda uğurla davam etdirilir.Şəhid ailələri və müharibə əlilləri mənzil və avtomobil təminatı, habelə birdəfəlik sığorta ödənişi ilə yanaşı, orta hesabla aylıq əsasda 700 manat sosial ödəniş alırlar. Bu ödənişlərin daha da təkmilləşdirilməsi, onların sosial müdafiəsinin daha da yaxşılaşdırılması istiqamətində mütəmadi iş aparılır.Dövlət bu şəxslərin təminatı üçün ən yüksək səviyyədə addımlar atır. Bununla yanaşı, cəmiyyət olaraq, hər kəs ərazi bütövlüyümüz uğrunda döyüşən, şəhid və qazi olanlara əllərindən gələni edir. Azərbaycan xalqı xeyirxahlıq, humanizm prinsiplərinə uyğun olaraq təmənnasız yardım ənənələrini davam etdirir, şəhid ailələrinin, hərbi əməliyyat iştirakçılarının zəruri ehtiyaclarının təmin edilməsinə xüsusi həssaslıqla yanaşır və hər bir vətəndaş bu məsələyə öz dəyərli töhfəsini verməyə çalışır.Bu reallığı nəzərə alaraq, şəhid ailələrinin, hərbi əməliyyatlar nəticəsində əlilliyi müəyyən olunmuş şəxslərin sosial müdafiəsi sahəsində dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlərə əlavə dəstək verilməsi istiqamətində vətəndaş cəmiyyəti təşəbbüslərinin reallaşdırılması, bunun üçün müvafiq platformanın yaradılması məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün müdafiəsi ilə əlaqədar yaralananların və şəhid ailələrinin təminatına dəstək fondunun (“YAŞAT” Fondu) yaradılması haqqında” Fərman imzalayıb.YAŞAT Fondu kimlərə yardım göstərəcək?- Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün müdafiəsi ilə əlaqədar əlilliyi müəyyən olunmuş hərbi qulluqçulara və şəhid olmuş şəxslərin ailə üzvlərinə;- işğaldan azad olunmuş ərazilərdə xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən, həmçinin hərbi əməliyyatlar bitdikdən sonra onun nəticələrinin aradan qaldırılmasında iştirak etməsi nəticəsində əlilliyi müəyyən olunmuş dövlət qurumlarının əməkdaşlarına və ya həlak olmuş əməkdaşların ailə üzvlərinə;Fondun vəsaitləri Azərbaycan vətəndaşlarının, xarici ölkələrdə yaşayan soydaşlarımızın, digər fiziki və hüquqi şəxslərin könüllü olaraq maliyyə vəsaiti şəklində verdiyi yardımlar və qanunla qadağan olunmayan digər mənbələr hesabına formalaşacaq. Fondun vəsaitinin sərəncamçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyidir. Fondun fəaliyyətində şəffaflığın, hesabatlılığın və ictimai nəzarətin təmin edilməsi, həmçinin fondun vəsaitinin formalaşması və idarə olunmasına nəzarət məqsədilə tanınmış ictimaiyyət nümayəndələrinin daxil olduğu Himayəçilik Şurası yaradılır. Fondun vəsaitləri şəhid ailəsi status alana və ya əlilliyi müəyyən edilənədək götürülən istehlak kreditlərinin və digər borc öhdəliklərinin qarşılanmasına, müalicə və psixoloji dəstək xərclərinin, təhsillə bağlı xərclərin ödənilməsinə, məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasına və digər istiqamətlərə yönəldiləcək.Azərbaycan Prezidentinin Fərmanı ilə YAŞAT Fondunun yaradılması dövlətimizin humanizm prinsiplərinə, əhalinin sosial təminatının və rifah halının daha da yaxşılaşdırılması siyasətinə sadiqliyinin, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün müdafiəsi ilə əlaqədar əlilliyi müəyyən olunmuş hərbi qulluqçulara və şəhid olmuş şəxslərin ailə üzvlərinə xüsusi həssas münasibətinin növbəti əyani təzahürüdür.Belə bir addımın atılması cəmiyyətdə həmrəylik prinsipinin daha da güclənməsi baxımından da önəmlidir.Asif Nərimanlı

Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının İkinci Dünya müharibəsində həlak olan və itkin düşən azərbaycanlılarla bağlı beynəlxalq miqyasda həyata keçirdiyi axtarışlar növbəti dəfə öz müsbət nəticəsini verib. Belə ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı müharibədə iştirak edən və itkin düşən daha 30 azərbaycanlı haqqında məlumatlar əldə edib. Həmin məlumatları oxucuların diqqətinə çatdırırıq. Qeyd edək ki, itkin düşən azərbaycanlıların tapılması, onların aqibətinə aydınlıq gətirilməsi istiqamətində Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının səyləri davam edir. Polkovnik Cəlil Xəlilovun moderatorluğu altında həyata keçirilən tədbirlərin növbəti nəticələri haqqında ictimaiyyətə mütəmadi məlumat veriləcək.   1. Ирзаев Ирза Кузенохеевич, рядовой. Родился в 1908 году. Проживал в д.Кадебе, Азербайджан. Гражданская профессия – кучер. Проходил службу в 816 стрелковом полку. Попал в плен 08.05.1942 в р-не Керчи. Находился в шталаге 333 в р-не города Острув-Мазовецки. Лагерный номер – 10545. Умер 29.12.1942 от анемии. Похоронен на лагерном кладбище в могиле №263. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300509789 2. Гасанов Иман Алишевич, рядовой. Родился 25.07.1920 в д.Ашвердели. Проживал на Острове Сары в р-не г.Ленкорань, Азербайджан. Проходил службу в 140 гаубичном полку. Попал в плен 29.06.1941 в р-не г.Рига. Находился в шталаге I-B (Хохенштейн). Лагерный номер – 19926. Умер 03.01.1943. Похоронен на лагерном кладбище. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300506680 3. Маврусов (Маврузов) Милет Мисолович (Мизолович), младший лейтенант. Родился в 1922 г. в д. Гуляпли Агдамского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Службу проходил в стрелковом полку. Попал в плен 6 декабря 1942 г. попал в плен под Моздоком. Содержался в шталаге 346, где работал на ткацкой фабрике. Лагерный номер 18273. Расстрелян при попытке побега 11.03.1944. Похоронен на общественном кладбище Фюстенберга, Германия. Блок D, могила 11 https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen272080690 4. Атаев Абдул Хамидович, рядовой. Родился в 1902 г. в с. Даначи Закатальского р-на, Азербайджан, проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Жена – Атаева Марьям. Попал в плен в Крыму 8 мая 1942 г. Содержался в шталаге 304 - IV B в Цайтхайне, Германия. Лагерный номер 158659. Умер в плену 16.10.1942. Похоронен на лагерном кладбище Цайтхайн II, участок 409, блок I, ряд 11.  https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300439456 5. Сафаров Алимуса Иса-оглы, младший сержант пехоты. Родился в 1922 г. в д. Кучакенд Уджарского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия – учитель. Мать — Сафарова Сакина. Попал в плен под Моздоком 5 апреля 1942 г. Содержался в шталаге 346 - II А – Нойбранденбург, Германия. Лагерный номер 18150. Умер в лагере от туберкулеза 24.09.1943. Похоронен в общей могиле на территории лагеря.  https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300471587 6. Алиев Махмед Айкерович, рядовой. Родился в 1908 г. в Азербайджане. Точные место и дата рождения неизвестны. Рабочий по профессии, проживал в г. Гальяны Азербайджанской ССР, супруга – Алина Алиева. 18 мая 1942 г. попал в плен во время боев за Крым. Содержался в шталаге VI K (326) в районе Дюссельдорф-Герресхайм на территории Германии с присвоением личного номера 99158, где скончался 23.09.1943. Похоронен там же. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300200638 7. Назаров Имамали Фаразович, рядовой. Родился 21 января 1917 г. в Азербайджане. Проживал в г. Баку по адресу: ул. 1-ая Хребтовая, 59. Гражданская профессия – продавец. Жена – Назарова Сахра. Попал в плен под Тулой 15 октября 1942 г. Содержался в шталаге 324 под Хоенштайном. Лагерный номер 13499. Умер 15.05.1944 в лагере. Похоронен там же. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300004487 8. Тарнавердиев Кумбат Абдулович, рядовой. Родился в 1890 г. в д. Кара-Кала (Калининский р-н, Азербайджан), проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Ближайший родственник — Шамат Абдула (брат?). Попал в плен во время боев за Крым 8 мая 1942 г. Содержался в шталаге 355 – V А под Штутгартом, Германия. Лагерный номер 24530. Умер в плену 15.04.1943. Похоронен на кладбище Штайнхальден под Штутгартом. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300152120 9. Абасов Карахан Ялебадиевич, рядовой пехоты. Родился в 1892 г. в д. Бельгашаг Гебадского р-на, Азербайджан, проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Супруга — Абасова Чичак. Попал в плен в сентябре 1942 г. Место пленения неизвестно. Содержался в шталаге IV В под Цайтхайном, Германия. Умер в плену 10.04.1944. Похоронен в Германии: Цайтхайн (кладбище III), участок 58, блок I, ряд 15. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300652109 10. Мамедов Латир Танивердыевич, рядовой. Родился в 1907 г. в д. Авдпахмаули Бакинского р-на, Азербайджан, проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Попал в плен 20 сентября 1941 г. под Полтавой. Содержался в шталаге VIII-C под Заганом (совр. Жагань, Польша). Лагерный номер 61143. Умер в плену 27.02.1942. Похоронен на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300038491 11. Багиров Гусейн Наджаф-оглы, рядовой. Родился 15 ноября 1915 г. в с. Зангилаза, Азербайджан. Гражданская профессия – машинист локомотива. Мать — Тагиева Соня. Попал в плен во время боев за Крым 21 февраля 1942 г. Содержался в шталаге 326 (VI К), Штукенброк, Германия. Лагерный номер 70321. Согласно документам, 10 сентября 1942 г. был признан годным к работам средней тяжести. Умер в плену в октябре 1942. Похоронен на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300494263 12. Байрамов Кулаш Казимович, рядовой рабочего батальона. Родился в 1905 г. в д. Евогну Тетерского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Колхозник, жена – Байрамова Фатина. Попал в плен 23 июля 1942 г. под Ростовом. Содержался в шталаге 346 – II А под Нойбранденбургом, Германия. Лагерный номер 14825. Умер в плену 27.04.1943 от истощения. Похоронен в общей могиле на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300321211 13. Гусейнов Магарам Мальевич, рядовой 816 стрелкового полка. Родился в 1906 г. в с. Керматук Ленкоранского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Колхозник, в родственниках указан Малек Меликов. Попал в плен 8 мая 1942 г. во время боев за Крым. Содержался в шталаге 355 – V А, в Проскурове, Украина. В июле-августе 1943 г. был переведен в шталаг ХII F, Больхен/Форбах, Германия. Лагерный номер 42451. Умер 06.05.1944. Похоронен на территории лагеря в Форбахе, Германия. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300045877 14. Усубов Авчи Ахметович, рядовой пехоты. Родился в 1895 г. в д. Казахбейли Казахского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия — учитель, жена – Усубова Ашафатьма. Попал в плен 26 мая 1942 г под Лозовой. Содержался в шталаге IV B (Мюльберг, Саксония,  Германия). Лагерный номер 200170. Умер в плену 20.12.1943. Место захоронения: Цайтхайн (русское кладбище), участок 58, блок I, ряд 13. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300031860 15. Ахмедов Кулягмет Гамитович, рядовой 593 артиллерийского полка. Родился в 1904 г. в с. Ахтачи Чирдамирского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Колхозник, жена – Ахмедова Зинияд. Попал в плен под Ворошиловградом 13 июля 1942 г. Содержался в шталаге IV B (Мюльберг/Нойбурксдорф, Саксония,  Германия). Лагерный номер 180448. Умер в плену 29.08.1942. Похоронен на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300274633 16. Курбанов Серик Мамедович, рядовой 543 корпусного артиллерийского полка. Родился в 1919г. в д. Куршева, станция Лиаки, сельсовета Карадачли, Бакинский р-н, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия — парикмахер. В родственниках указан брат, Султан Курбанов, проживавший на хуторе Алгадаш сельсовета Карадачли. Попал в плен в сентябре 1941 г. под Белошавкой. Содержался в шталаге VIII C, Заган, ныне — Жагань, Польша. Лагерный номер 61139. Умер в плену 04.02.1942. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300276715 17. Арзиманов Михаил Джабраил-оглы, рядовой 3 кавалерийского полка. Родился в 1902 г. в д. Караган Кахинского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Жена — Арзиманова Гиля Осман Кизы. Попал в плен под Ворошиловградом 21 июля 1942 г. Содержался в шталаге IX C, Бад-Зу́льца, Германия. Лагерный номер 182458. Умер в плену 01.12.1942. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300157458 18. Велиев Саретин Кулальевич, рядовой стрелкового полка. Родился в 1918 г. в д. Карабулак Кунахентского района, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. В родственниках указан брат, Шарафедин Велиев. Попал в плен 30 июня 1941 г., место пленения неизвестно. Содержался в шталагах III A (Луккенвальде, Германия) и III D (Берлин/Штеглитц, Германия). Лагерный номер 95558. Умер в плену 14.06.1942. Похоронен в р-не н.п.Виттсток, братское кладбище №3. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300149276 19. Амирасланов Уруч Хульмидович, рядовой пехоты. Родился в 1895 г. в д. Пердервалаш Халалинского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Жена — Амирасланова Гелюша. Попал в плен 26 июля 1942 г. под Ростовом. Содержался в шталаге 346 II-A, Нойбранденбург, Германия. Лагерный номер 14867. Умер в плену 19.05.1943 от истощения. Похоронен на территории лагеря в общей могиле. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300324131 20. Ахмедов Али Измаилович, сержант 839 пехотного полка. Родился в 1922 г. в д. Салигдабад Евлахского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. В родственниках указан отец, Ахметов Исмаил. Попал в плен под Моздоком 6 декабря 1942 г. Содержался в шталаге 302 (II H) Гросс Борн-Редериц, Германия. Лагерный номер 39180. Умер в плену 08.02.1944. Похоронен на территории шталага II A, Нойбранденбург, Германия, в общей могиле. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300336954 21. Мусаев Гусейн Шава. Рядовой пехоты. Родился 25 июня 1906 г. в д. Синих Килиза Кельбаджарского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Жена — Мусаева Тават. Попал в плен 24 августа 1942 г. под Ростовом. Содержался в шталаге 346  - II A, Нойбранденбург, Германия. Лагерный номер 14526. Умер в плену от туберкулеза 18.07.1943. Похоронен в общей могиле на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300338432 22. Абилев Хазан Агматович. Рядовой стрелкового полка. Родился в 1896 г. в д. Перекамск Касмитского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Жена — Абилева Мусульмат. Попал в плен в июле 1942 г. под Ростовом. Содержался в шталаге IV H (304), Цайтхайн, Германия.  Лагерный номер 489118. Умер в плену в рабочей команде 320 31.12.1942. Информация о захоронении отсутствует. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300176867 23. Цеферов Юсуп Абдул-Алиевич. Рядовой стрелкового полка. Родился в 1904 г. в д. Утмановар Карягинского р-на (ныне -Физулинский р-н), Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Жена — Цеферова Сумаяра. Попал в плен под Моздоком 13 ноября 1942 г. Содержался в шталаге 318/VIII F (344), Ламсдорф (совр. Ламбиновице – Щадурщице, Польша). Лагерный номер 79611. Умер в плену 06.08.1944. Данные о причине смерти и месте захоронения отсутствуют. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300129804 24. Новрусов Кумбат (Гумбат) Гуссейнович. Рядовой стрелкового полка. Родился в 1916 г. в д. Семидабат Евлахского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия — повар. В родственниках указана мать, Новрусова (Абдуллаева) Балаханим (Балаханут). Призван 25.01.1940 году Евлахским РВК. Попал в плен под Черкесском 29 августа 1941 г. Содержался в шталаге VIII C, Заган (совр. Жагань, Польша). Лагерный номер 61126. Умер в плену 03.05.1942. Похоронен на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300059737 25. Алиев Фусиа Сагарович. Рядовой 26 мотострелкового полка 26 танковой дивизии. Родился в 1919 г. в д.  Дюдширдахан Товузского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Учащийся. В родственниках указан отец, Алиев Сагар Али-оглы. Попал в плен под Михайловском 2 августа 1941 г. Содержался в шталаге VIII C, Заган (совр. Жагань, Польша). Лагерный номер 61191. Умер в плену 19.05.1942. Похоронен на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300060870 26. Кулиев Мусеев Чованович. Рядовой стрелкового полка. Родился в 1908 г. в с. Пёкшлаг Товузского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Жена — Фамбх Кулиева. Попал в плен под Керчью 9 мая 1942 года. Содержался в шталаге  V B, Виллинген, Германия. Лагерный номер 22719. Умер в плену 29.12.1943. Похоронен на территории лагеря. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300005442 27. Султанов Сафтер Сулейманович. Рядовой 146 стрелкового полка. Родился в 1914 г. в с. Дарбилиши Девичарского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. В родственниках указан брат, Султанов Салма. Попал в плен под Киевом 25 августа 1941 г. Содержался в шталаге VIII C, Заган (совр. Жагань, Польша). Лагерный номер 61338. Умер в плену 09.05.1942. Похоронен на территории лагеря.  https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300057196 28. Юсупов Мурза Саверза. Рядовой пехоты. Родился 5 января 1919 г. в с. Азирик-Даши-Даган , Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. Родственники не указаны. Попал в плен в Эстонии 23 августа 1941 г. Содержался в шталагах X B, Зандбостель, Германия и IX C, Бад-Зу́льца, Германия. Лагерный номер 114058. Умер в плену 28.08.1942. Место захоронения — Вартбургблик. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300146819 29. Нуриев Сагит Курбанович. Рядовой пехоты. Родился в 1922 г. в с. Самук Кираватского р-на Бакинской обл., Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. В родственниках указана Мамедова Чаван. Попал в плен под Харьковом 23 мая 1942 г. Содержался в шталаге 304 - IV B в Цайтхайне, Германия. Лагерный номер 212973. Умер в плену 16.08.1944. Место захоронения неизвестно. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300201833 30. Пашаев Джамиль Измаилович. Рядовой 3 кавалерийского полка. Родился в 1921 г. в д. Приганы Измаильского р-на, Азербайджан. Проживал там же. Гражданская профессия - колхозник. В родственниках указан отец – Пашаев Измаил. Попал в плен под Старобельском 15 июля 1942 г. Содержался в шталаге IV В под Цайтхайном, Германия. Лагерный номер 180239. Умер в плену 14.05.1943. Место захоронения – Айзенах. https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_plen300204502