Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

Karabakhmemorial.com: erməni terrorunun mülkü qurbanlarına həsr edilir

Nənəmin on üç övladı ölüb. O, İkinci Dünya Müharibəsindən az sonra ailə qurmuşdu. Müharibə və ondan sonrakı illərdə davam edən aclıq, çətin həyat şərtləri ona gətirib çıxarmışdı ki, nənəmin övladları bir-birinin ardınca dünyalarını dəyişmişdilər.

 

Uşaqlıq illərimdən nənəmlə bağlı ən çox yadımda qalan şeylərdən biri, onun üzündən heç vaxt əskik olmayan kədəri idi. Böyüyəndən, ana olandan sonra nənəmin üzündəki o "dünyadan uzaqlaşmış" ifadənin də izahını tapmışdım - övlad itirəndən sonra valideyn özü də mənəvi anlamda itir, yoxa çıxırmış...

 

Müharibərlərin ən dəhşətli tərəflərindən biri, açılan atəşlərin və partlayan bombaların uşaqlardan da yan keçməməsidir. Bütün müharibələrdə uşaqlar da həyatlarını itirir, yaralanır, fiziki və mənəvi zədələr alaraq, ömür boyu bu yara ilə yaşamalı olurlar. 


İnsanlıq Eynşteyni, Tolstoyu, Mariya Kürini, Bethoveni və yüzlərlə başqa dühanı itirəndə, kimi itirdiyini anlayırdı və bu dühalara yas tuturdu. Təsəvvür edin ki, bu insanlar uşaqkən müharibədə həyatlarını itirsəydilər, biz necə dəyərli, vacib adamlardan məhrum olacaqdıq. Bəşəriyyət bu dahilərsiz  elmi-texniki, mənəvi anlamda necə kasıblayacaqdı...

 

Bu gün də dünyada minlərlə uşaq müharibə vaxtı öz həyatını itirir. İraqda, Suriyada, Əfqanıstanda və onlarla başqa ölkələrdə hər gün ölüm qorxusu altında yaşayan yüz minlərlə uşaq var. Bu gün biz yüzlələ, minlərlə məsum varlıqlarla yanaşı, gələcəyimizin, insanlığın dahilərini itiririk amma bundan xəbərimiz də yoxdur. Çünki yarıda qırılan ömürlər bizi bu körpə qurbanların gələcəyindən məhrum edir. Dünya öz körpə övladlarını müharibələrdə itirir... 

 

Yanlış anlaşılma olmasın deyə, vurğulayım, gələcəyi nə, necə olur-olsun, hər bir uşağın həlak olması, ölümü insanlıq faciəsidi. Bir dahi qədər, gələcəkdə öz həyatını sadə, heç bir özəlliyi olmadan yaşayacaq balaca varlıqların da həyatı qiymətlidir. Bu dünyaya gəlmiş hər bir varlığın öz payına düşən ömrü bütün yaşamaq haqqı var. Hər bir insanın həyatı dəyərli, hər bir insan, bir dünyadır. Tanrının verdiyi ömrü yaşamaq hamısının haqqıdır. 

 

Təəssüf ki, biz azərbaycan xalqı da, müharibədə öz körpə balalarını qurban verən xalqlardan biriyik. Bəli, bu dəhşət bizim də körpələrimizdən yan keçmədi. İstər birinci, istər ikinci Qarabağ müharibəsində biz onlarla övladımızı itirdik. Xocalı faciəsindən tutmuş, ötən ilki 44 günlük savaşa qədər bu otuz il ərzində bizim də körpələrimiz silahların, bombaların hədəfi olaraq, əbədiyyətə qovuşdular. 

 

Sinəsində ürək gəzdirən heç bir kəs uşaq ölümlərinə laqeyd qala bilmir. Savaşların bu balaca qəhrəmanlarına qarşı içimizdə daima bir təəssüf hissi olur, biz onların ölümünü həzm edə bilmir, sağ qalan yaxınlarına dəstək olmağa çalışırıq. Hərə əlindən gələni edir və müharibədə övladını itirmiş valideynlərin, yaxınların yarasına bir cürə məlhəm olmağa çalışır.

 

İncəsənətin də az qala bütün sahələri müharibələrin uşaq qurbanlarını həssas qəbul edir. Rəngkarlıq, heykəltaraşlıq, ədəbiyyat və kino müharibədə həlak olmuş, yaralanmış uşaqlara əsərlər həsr edir və incəsənət bu insanlıq faciəsinə qarşı öz tövrünü ortaya qoymuş olur, öz borcundan çıxmağa çalışır.   

 

Məsələn, Çexiyada, Liditsa şəhərində müharibədə həyatın itirmiş 82 uşaq üçün qoyulmuş abidə-kompleksi də bu sənət nümunələrindən biridir. "Mən Liditsanın itirdiyi 82 övladını onlara geri qaytarıram!" deyən heykəltaraş Mariya Uxitilova düz 20 il boyunca heykəllərin üzərində çalışsa da, bu mənəvi yükün ağırlığına davam gətirməyərək, 1989-cu ildə vəfat etdi. Onun işini əri və qızı davam etdirərək, 2000-ci ildə abidə-kompleksin işini başa çatdırdılar.

 

İncəsənətin, ədəbiyyatın savaşda həlak olan uşaqlara əsərlər həsr etməsi, bu günahsız varlıqların ölümünü statistika, say olmaqdan çıxarır, insanlıq faciəsinin necə böyük olduğunu göstərə bilir.

 

Müharibədə itirdiyimiz övladlarımız bir say, statistika olaraq, qalmasın deyə, bu gün biz də, Qarabağ Dirçəliş Fondu olaraq, yeni bir layihə başladıq.  Müharibədə həyatını itirmiş körpələrimiz barədə mümkün olan bütün məlumatların, mətn və fotoların, xəbər və xatirələrin yer aldığı bir platforma yaratmaq qərarına gəldik. Ümid edirik ki, bu addımımız, körpələrin yaxınlarının yanan qəlbinə səpilən bir ovuc su olmaqla yanaşı, həm də müharibədə itirdiyimiz körpələrimizlə bağlı sənət əsərləri yaratmaq istəyəcək yaradıcı insanlarımız üçün də qiymətli bir baza olacaqdır. 

 

Müharibə və uşaq...Ölüm və uşaq...Bu sözlərin eyni cümlələrdə işlədilməsi necə də qorxulu, ağrılıdır. "Müharibə", "ölüm", "həlak", "silah" kimi sözlərin "uşaq" kəlməsi ilə yanaşı gəlməsi insanlıq faciəsidir. Bu sözlər hər dəfə bir araya gələndə dünyada neçə həyat başlamadan bitir, nə qədər arzular, xəyallar bir anın içində qırılıb, yarımçıq qalır, neçə məsum varlıq vaxtsız əbədiyyətə qovuşur. 

 

Müharibə və uşaq sözləri bir daha bir yerə gəlməsin. Dünyamız o qədər dinc, o qədər sakit bir yerə çevrilsin ki, savaşlarda həyatını itirən uşaqların olduğunu görməyək. Bu sözlər bir-birindən uzaq, o qədər uzaq olsun ki, bir cümlədə işlətmək heç vaxt mümkün olmasın!

 

Aybəniz İsmayılova, 

Qarabağ Dirçəliş Fondunun Fandreyzinq və Kommunikasiya şöbəsinin rəhbəri

 

2021-11-26 18:45:00
814 baxış

Digər xəbərlər

Həm orta, həm də ali məktəblərdə hərbi dərslərin tədrisinə ciddi ehtiyac var

Millət vəkili Fazil Mustafa parlamentin bugünkü iclasında orta məktəblərdə hərbi dərslərin bərpa edilməsi təklifi ilə çıxış edib.   Moderator.az-a açıqlamasında bu təklifə münasibət bildirən Respublika Veteranlar Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəlilov orta məktəblərdə hərbi dərslərin bərpasının vacib olduğunu, bu illər ərzində bir neçə dəfə bununla bağlı  Təhsil Nazirliyinə müraciət etdiklərini bildirib:   “Təbii ki, məktəblərdə hərbi dərslərin bərpasına ciddi ehtiyac var. Ölkəmizin müharibə şəraitində olması, torpaqlarımızın bir hissəsinin işğal altında qalması hərbi dərslərin bərpasını ikiqat zəruri edir.   Sadəcə orta məktəblərdə deyil, ali təhsil müəssisələrində də hərbi dəsrlərin keçirilməsi günün tələbidir. Çünki ali məktəbin bakalavr pilləsini bitirən tələbələr təhsillərini başa vurandan sonra həqiqi hərbi xidmətə yola düşür. Əgər ali məktəblərdə hərbi dərslər tədris olunarsa, bu, təhsilini başa vurandan sonra ordu sıralarına qatılan gənclərimizin xidmətə daha hazıqlıqlı şəkildə başlamasını təmin edər. Unutmaq olmaz ki, ilkin bilik və bacarığa malik heyətlə işləmək zabitlər üçün də daha asandır.   Biz Respublika Veteranlar Təşkilatı olaraq dəfələrlə bununla bağlı Təhsil Nazirliyinə müraciət etmişik. Həmin müraciətlərdə həm orta, həm də ali məktəblərdə hərb işinə marağın artırılması məqsədi ilə gənclərimizin ordumuzun arsenalındakı hərbi texnika ilə tanışlığına şəraitin yaradılması, onlara bəzi silah növləri haqqında əyani informasiya verilməsi  və s. kimi təkliflər səsləndirmişik. Habelə, bu işdə veteranların təcrübəsindən istifadə etməyi təklif etmişik. Lakin təəssüflər olsun ki, Təhsil Nazirliyi bu müraciətlərə lazımi həssaslıqla yanaşmayıb.   Bir daha qeyd edirəm ki, gənc nəslə ilkin hərbi bilik və bacarıqların aşınması, onlarda orduya, hərb sənətinə marağın artıırlması üçün hərbi dərslərin bərpası arzuediləndir. Dövlətimizin maraqları bizdən məhz bunu tələb edir”.   Seymur ƏLİYEV

Hamısını oxu
“Prezident İlham Əliyevin BMT-dəki çıxışı bəşəriyyət üçün sülh, ədalət və tərəqqi formuludur”

“Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 25 sentyabr 2025-ci il tarixində Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyasındakı çıxışı zamanı beynəlxalq ictimaiyyəti sülhə, ədalətə və tərəqqiyə səslədi, qlobal təhlükəsizliklə bağlı mühüm mesajlar verdi”. Bunu saytımıza açıqlmasında Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib. Polkovnik qeyd edib ki, dövlət başçısı daha təhlükəsiz dünya üçün atılması gərəkən addımlara diqqət çəkib: “Prezident İlham Əliyevin BMT kürsüsündəki çıxışı, bu çıxışda yer alan fikirlər bütün dünyanın bugünü və gələcəyi baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir. Dövlət başçısı faktiki olaraq bu çıxışı ilə daha təhlükəsiz, daha ədalətli dünyanı necə, hansı şəkildə inşa etməyin formulunu təqdim etdi. Prezident bildirdi ki, belə bir dünya yaratmaq üçün öncə ikili standartlardan imtina edilməli, ədalətin selektiv şəkildə tətbiqindən imtina olunmalıdır. Çünki bu cür yanaşma insanların ədalətə olan inamına zərbə vurur, onlarda məyusluq doğurur. Qeyd edək ki, Azərbaycan uzun müddət Ermənistanın işğalı ilə yanaşı, həm də ikili standartlardan, ədalətsizlikdən əziyyət çəkib. 30 ilə yaxın müddətdə qlobal güclər, dünyanın aparıcı ölkələri Azərbaycanın haqq işini əməli şəkildə dəstəkləməyib, təcavüzkarla təcavüzə məruz qalan arasında fərq qoymayıblar. Məhz bu baxımdan Azərbaycan ikili standartlara şahid olan, ədalətsizliklə üzləşən dövlət kimi ədalətli yanaşmanın nə qədər vacib olduğunu, bu məsələdə selektiv yanaşmaların haqsızlığa məruz qalan xalqlar tərəfindən necə böyük məyusluq və qəzəb doğurduğunu bilir. Buna görə də cənab Prezident daha gözəl, daha ədalətli dünya üçün ikili standartlardan imtinanın həuyati əhəmiyyət kəsb etdiyini bir kəs daha diqqətə çatdırdı”. Polkovnik qeyd etdi ki, dövlət başçısının diqqət çəkdiyi amillərdən biri də sülh faktoru olub: “Prezidentimiz bəşəriyyətin firarvanlığı və tərəqqisi baxımından sülh amilinin son dərəcə həyati önəm kəsb etdiyini vurğuladı. Bununla yanaşı, dövlət başçısı qeyd etdi ki, sülh yalnız sözdə deyil, həm də əməldə olmalıdır. Çünki yalnız bu halda həqiqi sülhü təmin etmək, onun praktiki nəticələrindən faydalanmaq mümkündür. Hansı ki, Prezident İlham Əliyevin liderliyi ilə 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan regional sülh uğrunda ardıcıl səylər, böyük fədakarlıqlar sərgilədi. Bütün bu səylər 2025-ci ilin 8 avqust tarixində ABŞ-da Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh mətninin paraqraflanması ilə nəticələndi. Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev sülhə verdiyi dəstəyə görə ABŞ prezidenti Donald Trampa bir daha təşəkkür etdi, onun əməyini yüksək qiymətləndirdiyini vurğuladı. Bir sözlə, Prezident İlham Əliyev BMT-dəki çıxışı ilə bəşəriyyətin inkişafına yön verdi, dünya dövlətlərinə bir növ gələcək fəaliyyətlə bağlı dəqiq, aydın yol xəritəsi təqdim etdi.  Dövlət başçısı öz dəmir məntiqi ilə sübut etdi ki, planetimizin sabahı dünya dövlətlərinin bir-birləri ilə sülh şəraitində yaşamasından, səmimi əməkdaşlığından asılıdır və Azərbaycan bundan sonra da bu cür səyləri əməli şəkildə dəstəkləməyə, bəşəriyyətin rifahına töhfə verməyə hazırdır”. Seymur ƏLİYEV  

Hamısını oxu
“Azərbaycan sadəcə regionda deyil, bütün dünyada sülhün və təhlükəsizliyin qorunmasına böyük töhfə verir”

Cəlil Xəlilov: “44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilən şanlı qalibiyyət ordumuzun güc və qüdrətinin bariz nümunəsidir”   Bu gün Azərbaycan Respublikasının NATO-nun “Sülh Naminə Tərəfdaşlıq” (SNT) Proqramına qoşulmasının 27-ci ildönümüdür. 1994-cü ilin bugünündə “Sülh Naminə Tərəfdaşlıq” Proqramına qoşulan dövlətimiz, dünyanın bir sıra bölgələrində sülhyaratma missiyasında yaxından iştirak edib, bu sahədə böyük uğurlara imza atıb.   Bununla bağlı saytımıza açıqlama verən Respublika Veteranlar Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəlilov Azərbaycanın NATO ilə əməkdaşlığının böyük perspektivə malik olduğunu vurğulayıb:   “Azərbaycan dövləti 1994-cü ildə NATO-nun “Sülh Naminə Tərəfdaşlıq” Proqramına qoşulandan sonra dünyanın bir sıra qaynar nöqtələrində sülhün, təhlükəsizliyin təmin edilməsində iştirak edib, ən müxtəlif coğrafiyalarda sülhün təmin edilməsi prosesinə böyük töhfələr verib. Hansı ki, Azərbaycan sülhməramlılarının fəaliyyəti NATO rəhbərliyi tərəfindən də hər zaman təqdirlə qarşılanıb, onların fədakarlığı, nümunməvi xidməti məxsusi olaraq qeyd edilib. Xatırladım ki, bir müddət öncə ABŞ-ın dövlət katibi Prezident İlham Əliyevlə telefon söhbətində Azərbaycanın Əfqanıstanda sülhməramlı missiyada iştirakını yüksək qiymətləndirdi, sülhməramlılarımızın fəaliyyətindən məmnunluqla söz açdı. Bu, Azərbaycan ordusuna, onun peşəkarlığına verilən qiymətdir və təbii ki, Azərbaycan ordusunun bu səviyyəyə çatmasında ən böyük pay sahibi məhz ölkə başçısıdır.   Azərbaycan dövləti bu gün də “Sülh Naminə Tərəfdaşlıq” Proqramı çərşçivəsində öz fəaliyyətini davam etdirməkdə, dünyada sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsində aktiv iştiak etməkdədir. Ümumiyyətlə, Azərbaycan-NATO əməkdaşlığının böyük perspektivə malikdir və bu əməkdaşlıq hər iki tərəfin maraqlarına tamamilə uyğundur.   Bildiyiniz kimi, Azərbaycan Ali Baş Komandanın xidməti sayəsində sadəcə regionun deyil, bütün dünyanın ən güclü ordularından birini malikdir. Azərbaycan ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsi, bu müharibə zamanı sərgilədiyi qəhrəmanlıq bunu bir daha sübut etdi. Təsadüfi deyil ki, ordumuzun Vətən müharibəsində göstərdiyi hərbi məharət, ən müasir hərbi texnologiyaların real döyüş əməliyyatında müvəffəqiyyətlə tətbiqi, yüksək fiziki hazırlıq və digər amillər NATO-ya üzv olan aparıcı dövlətlər tərəfindən də diqqətlə öyrənilməkdədir. Bu faktın özü Azərbaycan ordusunun gücündən, onun döyüş hazırlığının səviyyəsindən xəbər verir.   Azərbaycan NATO ilə əmədkaşlıqda maraqlıdır və bunun üçün bütün gərəkli addımları atır. Lakin biz çox istərdik ki, NATO, o cümlədən bu quruma üzv olan dövlətlər Azərbaycanın haqq işinə dəstək versinlər. Azərbaycan xalqına qarşı ağır hərbi cinayətlər törədən Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin beynəlxalq hüquq müstəvisində cəzalanması təmin edilsin. Ermənistan müharibədə məğlub olsa da, minalanmış ərzilərin xəritəsini ölkəmizə vermir. Bunun özü təxribat və müharibə cinayətidir. Yaxşı olar ki, NATO dövlətləri bu məsələdə Ermənistana təzyiq göstərsin, regionda sülhün və təhlükəsizliyin möhkəmlənməsində yaxıdnan iştirak etsin.   Bu gün Azərbaycan dövləti öz ordusunun gücləndirməkdə, onun döyüş hazırlığı səviyyəsini inkişaf etdirməkdə davam edir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyev də dəfələrl bəyan edib ki, Silahlı Qüvvələrimizin inkişafı, möhkəmləndirilməsi prosesi bundan sonra da davam edəcək, ordumuzun dünyanın ən müasir silah və hərbi texnikası ilə təchiz edilməsi diqqət mərkəzində saxlanılacaq.   Azərbaycan ordusu 44 günlük Vətən müharibəsində Ermənistan ordusunu ağır məğlubiyyətə uğradaraq işğalçıları ölkədən qovsa da, erməni faşizminin nə qədər xəbis, təhlükəli, məkirli olduğu hər kəsə məlumdur. Bu gün Ermənistan daxilindəki bəzi qüvvələr revanşist çağırışlarla çıxış edir. Bütün bunlar bir daha göstərir ki, Azərbaycan ordusu hər zaman istənilən təxribatın qarşısını almağa hazır olmalı, bundan sonra da Azərbaycan torpağına göz dikənlərə öz yerini göstərməlidir. Mövcud reallıqlar bizdən daim ayıq-sayıq olmağı, ordumuzun döyüş hazırlığını, güc və qüdrətini qoruyub saxlmağı tələb edir.   Düşmən 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan ordusunun gücünü, onun “Dəmir yumruğ”unun ölümcül zərbəsini hiss etdi. Ermənistan Qarabağdakı rüsvayçı məğlubiyyətindən  dərs almalı, nəticə çıxarmalıdır. Ermənistan anlamalıdır ki, “Dəmir yumruq” yerindədir və onunla növbəti qarşılaşma bu ölkənin mövcudluğunu sual altında qoya bilər”.   Seymur ƏLİYEV

Hamısını oxu
“Əcnəbi tələbələrin işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfərinin təşkili təqdirəlayiqdir”

Asim Mollazadə: “Erməni vəhşiliklərinin beynəlxalq müstəvidə ifşasına ciddi ehtiyac var”   Bakı şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsi, Təhsil Nazirliyi və Müdafiə Nazirliyinin birgə təşkilatçılığı ilə ölkəmizdəki ali təhsil müəssisələrində təhsil alan əcnəbi tələbələrin Cəbrayıl və Füzuli rayonlarına səfərləri təşkil edilib. Səfər əsnasında əcnəbi tələbələr erməni vəhşilikləri ilə yerindəcə tanış olublar.   Saytımıza  açıqlamasında bu səfərin əhəmiyyətinə toxunan millət vəkili Asim Mollazadə, erməni vəhşiliklərinin beynəlxalq aləmdə ifşasının zəruri olduğunu qeyd edib:   “Əcnəbi tələbələrin işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfərlərinin təşkil edilməsi, onların erməni faşizminin fəsadları ilə bilavasitə tanış olması təbii ki, təqdirəlayiqdir. Bu kimi addımlara ciddi ehtiyac var. Yaxın gələcəkdə Azərbaycan işğaldan azad edilən ərazilərin simasını tamamilə dəyişəcək. Bu dağıntı və xarabalıqlarıdan heç bir əsər-əlamət qalmayacaq. Bunlar yalnız foto və video materiallarda qalacaq. Ona görə də oradakı hər şeyi, bütün dağıntıları, vəhşilikləri kameraların yaddaşına köçürmək lazımdır. Həmçinin, hər bir rayonda ermənilərin dağıtdığı bir neçə binanı açıq səma altında muzey kimi saxlamaq lazımdır ki, gələcək nəsillər də erməni faşizminin hansı vəhşiliklərə əl atdğını görsünlər.   Bu baxımdan Azərbaycan həqiqətlərinin dünyada təbliği, erməni vəhşiliklərinin ifşası baxımından əcnəbi tələbələrin işğaldan azad edilən ərazilərə səfərlərinin təşkili də faydalı və əhəmiyyətlidir”.   Seymur ƏLİYEV

Hamısını oxu