Ermənistan Ağdam rayonunda basdırılan piyada və tank əleyhinə minaların xəritəsini Azərbaycana verib. Bu, minlərlə insanın təhlükəsizliyini təmin etmək, milyonlarla manat vəsaitə qənaət etmək deməkdir. Ağdam rayonu üzrə mina xəritəsinin Azərbaycana verilməsi dövlətimizin növbəti diplomatik zəfəridir. Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəlilov deyib. O qeyd edib ki, Ağdam rayonu üzrə mina xəritəsi əsasında Ermənistanın bir vaxtlar Ağdam rayonu ərazisində basdırdığı 100 mindən çox minanın yerini müəyyən etmək mümkün olacaq. Bu isə minlərlə insanın təhlükəsizliyinin təmin edilməsi deməkdir. Unutmaq olmaz ki, minalanmış ərazilərin xəritəsinin əldə edilməsi həmin minaların zərərsizləşdirilməsi prosesini də sürətləndirəcək, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə quruculuq işlərinin aparılması üçün daha əlverişli zəmin yaradacaq. Biz bundan sonra həmin ərazilərdə abadlıq-quruculuq işlərinin daha sürətlə aparılmasına şahid olacağıq. Polkovnik qeyd edib ki, Ağdam rayonu üzrə minalanmış ərazilərin xəritəsinin Azərbaycana verilməsi ölkəmiz üçün iqtisadi baxımdan da faydalıdır: “Minalanmış ərazilərin xəritəsinin əldə edilməsinin daha bir əhəmiyyəti həm də bilavasitə iqtisadi qazancla bağlıdır. Belə ki, bu xəritənin əldə edilməsi ölkəmizə milyonlarla manat vəsaitə qənaət etməyə, həmçinin vəsaiti digər iqtisadi layihələrə yönəltməyə imkan verəcək. Çünki minaların axtarılması, onların yerinin müəyyən edilməsi və zərərsizləşdirilməsi prosesi təhlükəli olmaqla yanaşı, həm də böyük maliyyə vəsaiti tələb edən prosesdir. Bunun üçün müəyyən texnika, ixtisaslı kadrlar, çoxsaylı mütəxəssislər tələb edilir. Minalanmış ərazilərin xəritəsinin əldə edilməsi bizi bu xərclərin böyük hissəsindən azad edəcək. Bu isə həm də iqtisadi uduş deməkdir”. C.Xəlilov Ağdam rayonu üzrə minalanmış ərazilərin xəritəsinin dövlətimizə verilməsinin mühüm diplomatik zəfər olduğunu və milli dövlətçilik tariximizdə də məhz bu cür əks olunacağını vurğulayıb. O, qeyd edib ki, digər rayonlarımız üzrə də minalanmış ərazilərin xəritələrinin təhvil verilməsi dövlətimizin diqqətindədir və Ermənistan həmin xəritələri də ölkəmizə təhvil verməlidir. Bu, beynəlxalq hüququn tələbi olmaqla yanaşı, regionda sülhün, təhlükəsizliyin təminatı baxımından da olduqca vacibdir.

“20 Yanvar faciəsi Azərbaycanın müstəqilliyə aparan yolunda yeni mərhələnin başlanğıc nöqtəsi oldu. 1990-cı ilin Qanlı Yanvar hadisəsi Azərbaycan xalqı üçün təkcə böyük faciə deyildir. O, ləyaqətini qorumaq üçün hər cür qurban verməyə hazır olan xalqın tarixində şərəfli bir səhifədir. 20 Yanvar faciəsi, eyni zamanda həm ümumxalq faciəsi, həm də müstəqillik, istiqlal və hürriyyət uğrunda xalqımızın apardığı milli azadlıq hərəkatının zirvəsi kimi Azərbaycan tarixinə həkk olunub”.   Bu sözləri 20 Yanvar faciəsinin 32-ci ildönümü ilə əlaqədar Moderator.az-a açıqlamasında Milli Məclisin üzvü Tamam Cəfərova deyib.   Millət vəkili bildirib ki, Qanlı 20 yanvar hadisəsi Azərbaycanın azadlığı və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizə tarixinə qəhrəmanlıq səhifəsi kimi daxil olmuşdur. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə birbaşa Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi M.Qorbaçovun əmri ilə SSRİ Müdafiə Nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi və Daxili İşlər Nazirliyinin qoşun hissələri Bakıya və Azərbaycanın bir neçə rayonuna yeridilmiş, dinc əhali ağır texnikadan və müxtəlif tipli silahlardan atəşə tutularaq kütləvi qətlə yetirilmişdir. Sovet ordusunun xüsusi təyinatlı dəstələrinin və daxili qoşunların iri kontingentinin Bakını zəbt etməsi xüsusi qəddarlıq və misli görünməmiş vəhşiliklə edilmişdir.   Qanlı Yanvar hadisələri Azərbaycan milli kimliyinin formalaşmasına həlledici təsir göstərdiyini vurğulayan millət vəkili Tamam Cəfərova qeyd edib ki, 20 Yanvar hadisələri nəticəsində Azərbaycanda sovet imperiyası özünün bütün mənəvi və sosial dayaqlarını itirdi. 20 Yanvar hadisələri ilə əlaqədar ilk rəsmi etiraz Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən səsləndirilmişdir. Təhlükələrdən çəkinməyərək Sovet hakimiyyətinin bu əməlinə etiraz edən Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının başına gətirilən qanlı faciənin ilk siyasi-hüquqi qiymətini verdi. 1990-cı il yanvarın 21-də Sovet rejiminin qadağalarına rəğmən, həyatını təhlükə qarşısında qoyan Ulu Öndər Heydər Əliyev qanlı faciənin təşkilatçılarını dünya ictimaiyyəti qarşısında ittiham etdi. Cəsarətli bəyanat verərək əliyalın xalqın qırılmasını hüquqa, demokratiyaya, humanizmə zidd, Moskvanın və respublika rəhbərlərinin günahı üzündən yol verilmiş kobud siyasi səhv kimi ifşa etdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev bu haqqda demişdir: “Mən bu faciəyə həmişə ürəkdən yanaraq həm də vətəndaşlıq borcumu yerinə yetirməyə çalışmışam və bu gün də həmin mövqedəyəm, sabah da həmin mövqedə olacağam. Birinci növbədə, ədalət naminə, eyni zamanda, Azərbaycan xalqının namusunu, şərəfini, milli mənliyini qorumaq naminə.”   Məhz həqiqətləri dünyaya çatdırmaq məqsədilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi 20 Yanvar faciəsinə ilk siyasi qiymət verən 21 noyabr 1990-cı il tarixli qərar qəbul etdi. Ulu Öndərin təşəbbüsü və göstərişləri ilə 1994-cü ilin mart ayının 29-da Milli Məclis “1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda törədilmiş faciəli hadisələr haqqında” Qərar qəbul etdi.   1990-cı il yanvar ayının 20-si Azərbaycanın müasir tarixinə ən faciəli günlərdən biri, eyni zamanda, xalqımızın qəhrəmanlıq səhifəsi kimi daxil olub. Yurdunun azadlığını, şərəf və ləyaqətini hər şeydən uca tutan vətənpərvər Azərbaycan övladları həmin qanlı gecədə canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. 20 Yanvar Azərbaycan xalqının tarixində sadəcə ağrı və acı ilə deyil, həm də şan və şərəf günü kimi xatırlanır. Xalq həmin gün üstünə hücum edən qorxunc sovet ordusuna qarşı sinəsini sipər etməyi, özünün mənliyini və mətinliyini nümayiş etdirməyi bacarmışdır. Məhz həmin hadisələr sübut etdi ki, xalqımız pozulan hüquqlarının, suverenliyinin, ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpa olunması uğrunda savaşmaq əzminə malikdir. 1990-cı ilin 20 Yanvarında Azərbaycan xalqı azadlıq və  müstəqillik ideyalarına qarşı uzanan əllərə qarşı birlik, həmrəylik və əzmkarlıqla mübarizə apardığı kimi 30 il sonra tarixi torpaqlarımızın düşmən işğalından azad olunması prosesində də eyni birliyi, bərabərliyi nümayiş etdirmişdir. Bununla da, Azərbaycan xalqının Qanlı 20 Yanvar faciəsi ilə başlayan milli kimliyinə qayıdışı, azadlıq, müstəqillik və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizəsi, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə “Dəmir Yumruğun” gücü nəticəsində Vətən torpaqlarının işğaldan azad oluması ilə başa çatmışdır. Azərbaycan bir daha bütün dünyaya sübut etdi ki, öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməyə, qan yaddaşının revanşını almağa qadir qalib ölkədir. Eyni zamanda əbədi-əzəli Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olunması  Azərbaycan xalqının milli şüurunda yeni mərhələnin başlanğıcı olmuşdur. Artıq hər bir azərbaycanlı qalib dövlətin, xalqın nümayəndəsi kimi bu qüruru yaşayır.   Sonda millət vəkili Tamam Cəfərova bildirib ki, Azərbaycan xalqı 1990-cı ilin yanvarında Azərbaycanın azadlığı uğrunda zirehli texnikanın qarşısına əliyalın çıxmış, Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda canlarından keçmiş oğul və qızlarını unutmur. Hər il yanvarın 20-si saat 12:00-da Azərbaycanın bütün ərazisində 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunur, hüzn əlaməti olaraq dövlət bayraqları endirilir.   “Azərbaycan bu mübariz oğul və qızlarının şücaətini daim yüksək qiymətləndirir, onların ruhuna ehtiram göstərir, xatirəsini hər zaman uca tutur” . Bu sözlər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə məxsusdur.  

“Birinci Qarabağ müharibəsi əlilləri ilə bağlı fərman dövlət başçısının sağlamlığını vətənə fəda edənlərə münasibətini, qayğı və diqqətini  əks etdirir”.   Bunu saytımıza açıqlamasında Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müvini, polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib. Sədr müavinin sözlərinə görə, məlum fərman şəhid ailələri, qazilərlə yanaşı, əlillərin də hər zaman dövlətin diqqət mərkəzində olduğunu göstərir:   “Dövlət başçısının Birinci Qarabağ müharibəsi əlillərinə də birdəfəlik ödəmə verilməsinə dair fərmanı hər şeydən öncə göstərir ki, bu insanlar dövlətimiz, onun prezidenti üçün son dərəcə əziz və hörmətəlayiq şəxslərdir. Çünki həmin şəxslər vətənin müdafiəsində əsl fədakarlıq sərgiləyib, öz sağlamlıqlarını vətənə, onun təhlükəsizliyinə qurban veriblər. Buna görə də dövlətimiz bu insanların xidmətini daim qiymətləndirir, onların sosial rifahının gücləndirilməsi, məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması, maddi təminatının artırılması üçün bütün mümkün imkanlardan istifadə edir. Bu baxımdan dövlət başçısının sözügedən fərmanı bu istiqamətdə atılan növbəti addımlardan biridir”.   Polkovnik qeyd edib ki, məlum fərman ümumilikdə 100 min insanın sosial təminatının güclənməsinə xidmət edəcək ki, bu da oduqca böyük rəqəmdir:   “Fərmanla 1997-ci il avqustun 2-dək olan dövrdə ölkəmizin ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə yaralanaraq əlilliyi müəyyən olunmuş şəxslərə birdəfəlik ödəmə veriləcək. Belə ki,  I dərəcə əlilliyə görə 8 800 manat,  II dərəcə əlilliyə görə  6 600 manat, III dərəcə əlilliyə görə  4 400 manat məbləğində birdəfəlik ödəmənin verilməsi nəzərdə tutulur. Bu isə Qarabağ müharibəsi əlillərinə, onların ailələrinə - ümumilikdə 17-20 min ailəyə böyük dəstəkdir. Yəni söhbət 100 min vətəndaşımızın sosial rifahının yaxşılaşdırılması istiqamətində atılan böyük humanist addımdan gedir. Bu addım isə sadəcə həmin vətəndaşlarımız tərəfindən deyil, bütövlükdə cəmiyyət tərəfindən alqışanır, məmnunluqla qarşılanır”.   Cəlil Xəlilov qeyd edib ki, yaxın gələcəkdə şəhid ailələri, müharibə əlilləri, qazilərlə bağlı mühüm layihələrin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur ki, bu da dövlətimizin, onun başçısının sosialyönümlü siyasətini, öz vətəndaşına verdiyi dəyəri əks etdirir:   “Azərbaycanda cənab prezidentin rəhbərliyi və bilavasitə göstərişi ilə şəhid ailələrinin, müharibə əlillərinin, qazilərin sosial rifahının yaxşılaşması, onların təminatının gücləndirilməsi istiqamətində mütəmadi dövlət siyasətinin həyata keçirildiyi məlumdur. Məhz bu siyasət nəticəsində Azərbaycan bu gün bütün dünyada şəhid ailələrinə, müharibə əlillərinə, veteranlara ən çox diqqət və qayğı göstərən dövlətlərdən biri, hətta mən deyərdim ki, birincisidir. Bununla yanaşı, dövlətimiz yaxın gələcəkdə də məlum kateqoriyaya məxsus vətəndaşlarımızla bağlı böyük sosial layihələr həyata keçirməyi nəzərdə tutur ki, bu layihələrin də miqyası olduqca böyükdür. Nümunə üçün qeyd edim ki, 2021-2025-ci illərdə daha 11 min, o cümlədən 2021-ci ildə 3 min mənzil və fərdi evin  şəhid ailələri və müharibə əlilinə verilməsi nəzərdə tutulub. 2021-ci ildə artıq  2800, ümumən ötən dövrdə 12 min şəhid ailəsi və müharibə əlili mənzil və fərdi evlə təmin edilib ki, bu da kifayət qədər böyük göstəricidir.   Biz veteranlar olaraq dövlət başçısına müharibə əlillərinə, şəhid ailələrə, qazilərə olan qayğıkeş münasibətə görə öz təşəkkürümüzü bildirir, minntədrlığımızı ifadə edirik. Bir daha bəyan edirik ki, cəmiyyətimizin bütün təbəqələri kimi veteranlarımız da cənab prezidentin siaysətini tam olaraq dəstəkləyir və bundan sonra da eyni qətiyyətlə dəstəkləməkdə davam edəcək”.  

İtkin düşmüş şəxslər üzrə Beynəlxalq Komissiya (ICMP) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində “İtkin düşmüş şəxslər məsələsinin həllində müasir yanaşmalar və əməkdaşlığın gücləndirilməsi” mövzusunda beynəlxalq konfransda çıxış edən Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti rəisinin müavini Şərafət Həsənov erməni vəhşiliyi ilə bağlı dəhşətli faktlar və konkret rəqəmlər səsləndirib. Rəis müavini qeyd edib ki, bugünə qədər işğaldan azad edilən Azərbaycan ərazisində 32 kütləvi məzarlıq aşkar edilib: “Xüsusilə qeyd etməliyəm ki, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə axtarış-qazıntı işlərinə başladığımız vaxtdan ötən dövr ərzində 32 kütləvi məzarlıq aşkarlanıb. Həmin kütləvi məzarlıqlardan 253 şəxsə aid olduğu ehtimal edilən meyit qalıqları müəyyən olunaraq istintaq orqanları nümayəndələrinin iştirakı ilə ekshumasiya edilib. 30.06.2026-cı il tarixə olan məlumata əsasən, aşkarlanmış meyit qalıqlarının məhkəmə molekulyar-genetik ekspertizasının nəticəsi olaraq, I Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş şəxslərdən 327 nəfərin şəxsiyyəti eyniləşdirilib. Onlardan 226 nəfərinə dair məlumatlar ictimaiyyətə açıqlanaraq ailələrinə təhvil verilib, qanunvericiliyin tələblərinə və milli-dini ənənələrə uyğun dəfn edilib. Dəfn edilənlərdən 181 nəfəri hərbçi, 45nəfəri isə mülki şəxslərdir. Şəxsiyyəti eyniləşdirilmiş mülki şəxslərdən 14 nəfəri qadın, 2 nəfəri isə azyaşlı olub”. Rəis müavininin qeyd etdiyi kimi, işğaldan azad edilən ərazilərdə 32 kütləvi məzarlıq aşkar edilib ki, bu da erməni faşizminin xalqımıza qarşı həyata keçirdiyi vəhşiliyin totallığından xəbər verir. Məlum statistika onu deməyə əsas verir ki, ermənilərin xalqımıza qarşı törətdiyi cinayətlər heç də hansısa ayrı-ayrı şəxslərin özbaşınalığının deyil, dövlət siyasətinin, vahid konsepsiya əsasında həyata keçirilən silsilə aktların nəticəsidir. Məhz bu səbəbdən də işğaldan azad edilən torpaqların az qala hər qarışında azərbaycanlılara məxsus məzarlıqlar, sümük qalıqları, işgəncə izləri aşkarlanır. Hörmətli Şərafət Həsənovun çıxışında diqət çəkən digər bir məqam məzarlıqlarda hərbçilərlə yanaşı, mülki şəxslərin, hətta qadın və uşaqların qalıqlarına rast gəlinməsidir. Bu fakt erməni faşizminin heç kimə - hətta qadın və uşaqlara belə rəhm etmədiyini, körpə ilə hərbçi arasında heç bir fərq qoymadığını göstərir. Bu baxımdan, işğaldan azad edilən ərazilərdə aşkar edilən kütləvi məzarlıqlar, bu məzarlıqlarla bağlı verilən açıqlamalar erməni xislətinin ifşası baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Onu da xatırladaq ki, kütləvi məzarlıqlarda aşkarlanan qalıqların məhkəmə molekulyar-genetik ekspertizasının aparılması onların konkret olaraq kimlərə məxsus olduğunu müəyyənləşdirməyə imkan verir ki, bu da həmin şəxslərin aqibətinə aydınlıq gətirməyə, onları ehtiramla dəfn etməyə imkan verir. Bu işdə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının sədri general-polkovnik Əli Nağıyevin və onun komandasının xidmətləri danılmazdır. Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının kütləvi məzarlıqlarda apardığı araşdırmalar yüzlərlə itkin vətəndaşımızın taleyinə aydınlıq gətirməyə imkar vermiş, əldə edilən məlumatlar illərdir gözləri yolda olan həmin şəxslərin ailələrinə təqdim edilmişdir. Bu gün kütləvi məzarlıqlarda aparılan işlər onu deməyə əsas verir ki, yaxın gələcəkdə vaxtiylə ermənilər tərəfindən qətlə yetirilən daha onlarla vətəndaşımızın  kimliyi müəyyən ediləcək, bu barədə ictimaiyyət mütəmadi şəkildə məlumatlandırılacaq. Və hər belə məlumat Azərbaycan xalqının başına gətirilən faciələri təkrar-təkrar yada salmaqla yanaşı, erməni xisləti, bu xislətin bəşəriyyət üçün nə qədər təhlükəli olduğunu da göz önünə sərəcək, dünya ictimaiyyəti “məzlum erməniləri” bu məlumatlar fonunda əslində olduqları kimi tanıyacaq. Seymur ƏLİYEV