Hərb müstəvisində möhtəşəm qələbələr qazanaraq öz ərazi bütövlüyü, konstitusiya quruluşu və suverenliyini bərpa edən Azərbaycan diplomatik arenada Zəfərin fundamental əsaslarını möhkəmləndirir, regional sabitlik, təhlükəsizlik və əməkdaşlıq kontekstində müstəsna əhəmiyyət kəsb edən ardıcıl nailiyyətlərə imza atır. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin praqmatik xarici siyasəti, uzaqgörən və məqsədyönlü strateji kursu postmüharibə mərhələsində Azərbaycan dövlətinin bütün hədəflərinin gerçəkləşməsini mümkün edir. Azərbaycanla Ermənistan arasında delimitasiya prosesinin ilkin mərhələsində Qazax rayonunun işğalda olan Bağanıs Ayrım, Aşağı Əskipara, Xeyrımlı və Qızılhacılı kəndlərinin Azərbaycan tərəfə qaytarılması barədə razılıq əldə olunması bu baxımdan xüsusi önəm daşıyan tarixi hadisədir. Hazırkı dönəmdə Ermənistanın ölkəmizin ilkin şərtlərinə uyğun olaraq qeyri-anklav kəndlərimizi hər hansı hərbi məcburetmə tədbirlərinə ehtiyac duyulmadan - bir güllə atılmadan, dinc şəkildə təhvil verməsi Prezident İlham Əliyevin “O kəndlər ki, anklav kəndlər deyil, həmin dörd kənd Azərbaycana qeyd-şərtsiz qaytarılmalıdır” fikrinin əyani təsdiqi və real təzahürüdür. Bu, heç şübhəsiz, tarixi hərbi qələbənin fonunda böyük diplomatik uğurdur. Bununla, eyni zamanda, sərhəddə gərginliyə səbəb olacaq faktorlar aradan qaldırılır, delimitasiya və demarkasiya prosesi hər hansı süni müdaxilə olmadan davam etdirilir. Bütün bu reallıqlar təsdiqləyir ki, Azərbaycan postmüharibə reallıqlarını qəbul etdirib, danışıqlar yeni gündəlik əsasında aparılır. Azərbaycan qətiyyətli mövqeyindən bir addım da geri çəkilmək niyyətində deyil. Belə prinsipial mövqeyin fonunda Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması, sülh müqaviləsinin imzalanması kimi məsələlərdə ölkəmizin təqdim etdiyi təkliflər baza prinsipləri kimi qəbul edilir, çünki beş prinsip beynəlxalq hüquq normalarına və sivil dəyərlərə əsaslanır. Yekun saziş isə ərazi bütövlüyü və ölkələrin suverenliyi prinsiplərinə əsaslanmalıdır. İki dövlət məhz Azərbaycanın təklif və təqdim etdiyi prinsiplər əsasında nəticəyə yönəlik danışıqlar apararaq ikitərəfli sülh sazişini yekunlaşdıra bilər. Bütövlükdə isə, Prezident İlham Əliyevin cəsarətli addımları, qətiyyətli siyasəti qarşıda duran digər strateji hədəflərə çatmağa imkan verəcək. Siyavuş Novruzov Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin sədri  

“Ermənistan silahlı qüvvələrinin dövlət sərhədində hərbi təxribat törətməsi, eyni zamanda, xarici ölkələrdə yaşayan dinc azərbaycanlı aksiyaçılara qarşı hücumlar təşkil edilməsi ermənilərin milli zəmində aqressiyası və radikalizminin daha bir bariz nümunəsidir”.Bu fikiri Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Səbinə Əliyeva Modern.az.a açıqlamasında söyləyib.Ombudsman bildirib ki, Ermənistanın təxribat törətdiyi dövlət sərhədində apardıqları monitorinqlərin nəticələri ilə bağlı hesabat beynəlxalq təşkilatlara göndərilib:"Hesabatda BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrini yerinə yetirməyən, BMT-nin, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının və digər nüfuzlu beynəlxalq qurumların mövcud pandemiya ilə əlaqədar qəbul etdiyi müraciətlərə, habelə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə məhəl qoymayan Ermənistanın təcavüzkarlıq və işğalçılıq məqsədilə təxribatçı hərəkətlərini davam etdirməsi faktlar əsasında diqqətə çatdırılıb.Təcavüzkar ölkənin fundamental insan hüquqlarını, o cümlədən yaşamaq hüququnu kobud şəkildə pozaraq regionda daha təhlükəli vəziyyət yaratmasının beynəlxalq təşkilatlar və sülhsevər dövlətlər tərəfindən kəskin şəkildə pislənilməsinin, Ermənistana qarşı ciddi sanksiyaların tətbiq edilməsinin zəruriliyi qətiyyətlə vurğulanıb.Bununla yanaşı, ABŞ, Belçika, Fransa, Böyük Britaniya, İsveç, Polşa, Niderland və Avstraliyada yaşayan azərbaycanlı dinc aksiyaçılara qarşı erməni təxribatçıları tərəfindən psixoloji və fiziki zorakılığın tətbiq olunması ilə əlaqədar müvafiq beynəlxalq təşkilatlara¸ müxtəlif ölkələrin ombudsmanlarına və milli insan hüquqları institutlarına, Azərbaycan Respublikasının xarici ölkələrdəki və xarici ölkələrin respublikamızdakı səfirliklərinə, Azərbaycanın diaspor təşkilatlarına bəyanat ünvanlamışıq.Bəyanatlarda Milli İnsan Hüquqları institutlarını və insan hüquqları üzrə ixtisaslaşmış beynəlxalq təşkilatları dinc aksiyaçılara qarşı törədilmiş erməni hücumlarını qınamağa, bu cür etnik zəmində nifrəti təbliğ edən təxribatların qarşısını almağa, bir daha baş verməməsi üçün sərt tədbirlər görməyə, ən əsası, hüquq pozuntusuna yol vermiş şəxslərin müvafiq qaydada məsuliyyətə cəlb olunmalarına qətiyyətlə çağırmışıq”.“Tərəfimizdən 12-24 iyul tarixlərində həm dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində, həm də xarici ölkələrdə yaşanmış təxribatlarla bağlı ikinci aralıq hesabat hazırlanıb və beynəlxalq təşkilatlara göndərilib”,-deyən Ombudsmanın sözlərinə görə, Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəliklərinin binalarına edilmiş hücumlar, eləcə də dinc azərbaycanlı nümayişçilərə qarşı törədilən təxribatlar çox ciddi qanun pozuntularını, milli zəmində nifrət və hücum aktlarını özündə ehtiva edir.“Ona görə də beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələyə ciddi reaksiya verməli, bu halların qarşısı alınmalıdır”.

Böyük Vətən Müharibəsində Azərbaycandan 700 min nəfərdən çox insanın iştirak etdiyi, onların faşizmə qarşı mübarizədə böyük qəhrəmanlıqlara imza atdığı məlumdur. Hansı ki, ən müxtəlif peşə və sənət sahibi olan bu insanların hamısını birləşdirən yeganə amal vətəni düşməndən müdafiə etmək, bütün bəşəriyyəti təhdid edən faşizm kabusunu məhv etmək olub. 1941-ci ildə SSRİ-yə qarşı hücum əməliyyatına start verən faşist Almaniyası ilə müharibəyə səfərbər edilən soydaşlarımızdan biri də Əliyev Nəcəf Qafar oğlu olub.   Hüquqi mübarizədən silahlı mübarizə meydanına doğru...   1907-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olan Əliyev Nəcəf Qafar oğlu Ümumittifaq Hüquq İnstitutunu bitirib. Bundan sonra əmək fəaliyyətinə başlayan Nəcəf Əliyev məhkəmə orqanlarında çalışıb.   Nəcəf Əliyev daha sonra əmək fəaliyyətini hüquq-mühafizə orqanlarında davam etdirib,  MSSR prokurorluğunda müstəntiq vəzifəsinə təyinat alıb. Xidməti işindəki peşəkarlığına görə bir müddətdən sonra Naxçıvan MSSR prokurorunun köməkçisi vəzifəsinə təyin olunur. Ona SSRİ prokurorunun 411 nömrəli əmrinə əsasən I dərəcəli hüquqşünas rütbəsi verilir.     Işlədiyi müddətdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olan Nəcəf Əliyev təhsilini qiyabi formada başa vurur.   1941-ci ildə Faşist Almaniyasının SSRİ-yə qəfil hücumu bütün sovet xalqlarının səfərbər edilməsinə səbəb olur. Bu səfərbərlik əsnasında prokurorluq əməkdaşı olan Nəcəf Əliyev də vətənin müdafiəsinə qoşularaq cəbhəyə yollanır. Bugünə qədər hüquqi müstəvidə mübarizə aparan Nəcəf Əliyevin həyatında silahlı mübarizə dövrü başlayır.   Mozdok ətrafından  Poltava çöllərinə, Kurskdan Xarkova doğru...   Nəcəf Əliyev müharibə dövründə bir çox yaşayış məntəqılərinin müdafiəsində, habelə düşmən işğalından azad edilməsindən fəal iştirak edir. Mozdok, Kursk, Poltafa və Xarkov şəhərlərinin ətrafındakı döyüşlərdə özünü cəsur hərbçi, igid döyüşçü kimi göstərir. Taqanroq diviziyasının tərkibində ağır döyüşlərdə iştirak edən Nəcəf Əliyev1942-cilin dekabr ayında ağır yaralanır. O, 7 ay ərzində hərbi hospitalda müalicə alır.   Nəcəf Əliyevin döyüşlərdə göstərdiyi şücaət hərbi komandanlıq tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Nəcəf Əliyev 1941-1942-ci illərdə düşmənlə mübarizədə göstərdiyi şüacətə görə “Almaniya üzərində Qələbə” medalı, “Böyük Vətən Müharibəsi” ordeni və digər orden və medallarla, yubiley medalları ilə təltif edilir.   Nəcəf Əliyev 1992-ci ilin 14 mart tarixində Naxçıvan şəhərində vəfat edib.   Qəhrəman döyüşçünün varisi...   Nəcəf Əliyev vəfat etsə də, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısının döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlıq tarixin yaddaşında həmişəlik hifz olunmaqda, gənc nəsillər tərəfindən öyrənilməkdədir. Bu gün qəhrəmanın  nəvəsi Əliyev Nəcəf Sabir oğlu babasının adını layiqincə yaşadır, onun xatirəsini əziz tutur. Xalq hər bir döyüşçüsü, hər bir qəhrəmanı kimi Nəcəf Əliyevin də adını böyük hörmət və ehtiram hissi ilə anır və bundan əsrlər sonra da vətənini qanı-canı bahasına qoruyanları eyni sevgi ilə xatırlamaqda davam edəcək.   Seymur ƏLİYEV