“Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə məxsus “Embraer 190” tipli sərnişin təyyarəsinin Bakı–Qroznı (Rusiya Federasiyası) reysini yerinə yetirərkən qəzaya uğraması nəticəsində həlak olanların xatirəsini yad etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasında matəm elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Очень горько и обидно за тех, кто не дожил до великого дня Победы” Тофик Агагусейнов В условиях, когда страна находится на грани войны из-за бездумной, авантюрной  армянской политики, невольно размышляешь о военной истории Азербайджана, его военных деятелях. Общепризнан  вклад Азербайджана  в мировую культуру. Поэзия, музыка, искусство Азербайджана стали достоянием человечества. На переднем крае поисков истины находится наука Азербайджана. Но наш край известен и как родина выдающихся полководцев и борцов за социальную справедливость. Как тут не вспомнить Бабека, Кер оглы, Гачаг Наби. После присоединения Северного Азербайджана к России генералами российской империи стали  десятки азербайджанцев, в их числе выдающиеся Али Ага Шихлинский, Гусейн Хан Нахичеванский и Самедбек Мехмандаров. Генералы-азербайджанцы были и в турецкой армии, особенно яркие страницы   в истории турецкой армии  оставили братья  Сарыкеримли. В советское время сформировалась целая плеяда генералов-азербайджанцев, особенно прославились  дважды герой Советского Союза, командир танковой дивизии генерал-майор Ази Асланов, генерал-лейтенант Гусейн Расулбеков и соруководитель советской космической программы, председатель Государственной комиссии по испытаниям космических кораблей в течении 25 лет генерал-лейтенант артиллерии Керим Керимов.  Удивительно, все генералы-азербайджанцы, независимо от того в какой армии они служили, были любимцами   солдат, отличались не только храбростью, верностью службе, но и впечатляющей эрудицией, основательными знаниями военной  науки. Их высокие человеческие качества, нравственность внушало доверие и объединяло  вокруг них людей. Представляется, что  в данном случае проявлялся  культурный архетип типичного азербайджанца – уравновешенность, доброжелательность, любознательность… Эстафету воинской славы взял у своих выдающихся предшественников  и достойно пронес через всю жизнь Тофик  Якубович Агагусейнов. Тофик Якубович единственный азербайджанец, ставший генерал-полковником Советской Армии.   Родился  генерал 1 февраля 1923 года в городе Нуха (Шеки) Азербайджанской Республики в семье врача. В 1940 году  поступил в Азербайджанский индустриальный институт. Однако Великая  Отечественная война внесла свои коррективы. Осенью 1941 года в институт, где учился Тофик, пришел представитель военкомата — набирать желающих перевестись в Бакинское училище зенитной артиллерии. “Почти весь наш курс туда и записался, так для меня началась воинская служба”, — вспоминает Тофик Якубович. С октябре 1942 года  до 1944 года Агагусейнов проходил службу  в Архангельске в качестве  командира  зенитно-артиллерийского взвода, прикрывавшего  портовые сооружения, места разгрузки транспортных конвоев союзников  и  другие объекты от налета авиации противника.  В 1944 году его дивизион вошел в состав 1-го Белорусского фронта и Тофику Якубовичу довелось участвовать в Висло-Одерской и Берлинской операциях. Тяга к знаниям определила дальнейшую судьбу Агагусейнова, он в1949 году  стал слушателем Военной Академии имени Ф. Э. Дзержинского. По завершении учёбы, с 1954 года продолжил службу  в разных регионах Советского Союза. В 1981 году приказом министра обороны СССР Тофик Агагусейнов стал представителем Главнокомандующего Объединёнными Вооруженными Силами государств-участниц Варшавского договора при командующем ПВО Чехословацкой народной армии. В 1987 году, отслужив более 40 лет, генерал демобилизовался. Однако драматические   события начала  90-х годов, повлекшие распад Советского Союза, нашествие армян на  Карабах вернули генерала в строй. Он не мог созерцать вакханалию армянских захватчиков, и был убежден, что предотвратить разорение азербайджанских земель сможет только современная армия. В 1992 году генерал-полковник Тофик Агагусейнов  стал внештатным советником по военным вопросам  президента Азербайджана. Президент высоко ценил профессиональные и человеческие качества генерала, его дельные, конкретные предложения по военному строительству. По настоянию Гейдара Алиева  21 апреля 1997 года Тофик Агагусейнов был вновь призван на военную службу в Национальную армию Азербайджанской Республики и назначен на должность помощника Президента Азербайджанской Республики по военным вопросам. В этой должности он работал до 2002 года и внес весомый вклад в создание современной азербайджанской армии. Тофику Якубовичу сейчас  95 лет, он Председатель Организации ветеранов   войны, труда и Вооруженных сил  Азербайджанской Республики, находится  неизменно в гуще политических, социальных  событий. Его комментарии  по актуальным вопросам времени часто звучат в средствах массовой информации. Он обращает внимание общественности на злободневные политические темы, его особенно волнуют  два вопроса: состояние решения карабахской проблемы и положение  ветеранов в современном азербайджанском обществе. Ветераны – люди, умудренные опытом, пережившие  разные проявления жизни, их мнение, оценки поэтому  почти всегда безошибочны. И они единодушны  в оценке своего Председателя: Тофик Якубович Агагусейнов не только высокообразованный, интеллигентный, профессиональный военный, но и гуманист до мозга костей. Словом, славный продолжатель дела выдающихся азербайджанских генералов, оставивших  неизгладимый след в истории…   Джалил  Халилов, полковник, доктор  философии по политическим наукам 

Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Madagizin azad olunması münasibətilə sevincini bölüşüb.  O, “İnstagram” hesabında Ali Baş Komandan İlham Əliyevin Ordumuzun uğuru ilə bağlı statusunu paylaşıb.

“Ağdamlılar Birinci Qarabağ Müharibəsində qəhrəmancasına vuruşmuşlar, çoxlu şəhidlər vermişlər. İkinci Qarabağ Müharibəsində - Vətən Müharibəsində də cəsarətlə vuruşmuşlar, şəhidlər vermişlər. Mən fürsətdən istifadə edərək bu Qələbəni bizə bəxş edən bütün şəhidlərimizi yad etmək istəyirəm, Allah onlara rəhmət eləsin, Allah onların yaxınlarına səbir versin”.  Oxu.Az-ın məlumatına görə, bunu Ali Baş Komandan, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev xalqa müraciətində bildirib. “Şəhidlərimizin valideynlərinə, yaxınlarına bir daha müraciət edərək, onlara öz təşəkkürümü bildirirəm ki, belə gözəl, igid övladlar yetişdiriblər dövlətimiz üçün, xalqımız üçün. Yaralı əsgərlərimizə, zabitlərimizə tezliklə normal həyata qayıtmağı arzu edirəm. Allah onlara şəfa versin. Onların reabilitasiyası ilə bağlı artıq tədbirlər planı hazırlanır, müvafiq göstərişlər verilib. Onlar daim diqqət mərkəzində olacaqlar.   Beləliklə, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi artıq arxada qalır və bunu beynəlxalq ekspertlər də qeyd edirlər. Azərbaycan döyüş meydanında parlaq Qələbə qazanaraq siyasi meydanda da istədiyinə nail ola bilmişdir”. İ.Əliyev bildirib ki, bu torpaqların abadlaşdırılması ilə bağlı tədbirlər görüləcək. İlk növbədə, minalardan təmizləmə işləri aparılmalıdır. Bu da çox vaxt aparan bir məsələdir: “Çünki mənfur düşmən böyük əraziləri minalaşdırıb. Ondan sonra infrastruktur layihələri ilə bağlı işlər aparılmalıdır. Artıq göstəriş verilib, mövcud infrastruktur təhlil edilir. Bizim indi peyk imkanlarımız və digər imkanlar var. Mən Füzuli və Cəbrayıl rayonlarına səfər edərkən artıq qısa müddət ərzində salınmış yeni yoldan istifadə etdim. O müvəqqəti yoldur, amma hər halda, bu yoldan istifadə etmək olar. Yəni, bütün bu işləri biz görəcəyik və bizim böyük qayıdış planımız hazırda tərtib edilir”.

Tariximizin şanlı səhifələrindən biri olan Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının iradəsinin, qəhrəmanlıq ruhunun və müasir hərbi texnologiyanın qələbəyə çevrildiyi bir mərhələdir. Bu tarixi anlarda Hərbi Hava Qüvvələrinin rolu misilsiz olmuş, işğal altındakı yüksək dağlıq ərazilərimizin azad olunmasında onların sarsıdıcı zərbələri düşmənin müqavimətini darmadağın etmişdir. Yeni nəsil qırıcı təyyarələr, döyüş helikopterləri və müasir aviasiya vasitələrimiz olmadan bu yüksək dağlıq əraziləri azad etmək mümkün deyildi. Hava qüvvələrimiz müharibənin ilk günündən etibarən düşmənin hava hücumlarının qarşısını mərdliklə alaraq quru qoşunlarının ildırım sürətilə irəliləməsinə zəmin yaratdı. Erməni quldurlarının illərlə bərkidib betonladığı bunker-sığınacaqlar, silah-sursat anbarları, zenit-raket kompleksləri, artilleriya qurğuları, radiolokasiya stansiyaları, komanda-qərargah məntəqələri və digər infrastruktur tamamilə məhv edildi. Bu böyük zəfərin arxasında Hərbi Hava Qüvvələrinin peşəkar, cəsur və bacarıqlı hərbi qulluqçuları dayanırdı. Onlardan bir neçəsi general-mayor Namiq İslamzadə, polkovnik Zaur Nudirəliyev (ölümündən sonra), polkovnik Elnur Qebedov, polkovnik-leytenant Səfər Qurbanov, polkovnik-leytenant Ramiz Qasımov (ölümündən sonra), polkovnik-leytenant Rəşad Nadirov və mayor Rəşad Qasımlı “Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” adına layiq görüldü. Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı, general-leytenant Ramiz Tahirov isə “Zəfər” ordeni ilə təltif edildi. Onlarla birlikdə minlərlə hərbi qulluqçu “Qarabağ”, “Rəşadət”, “Azərbaycan Bayrağı” və digər döyüş orden və medalları ilə şərəfləndirildi. Vətən müharibəsində qazanılan bu tarixi Zəfər Ulu öndər Heydər Əliyevin arzusunun gerçəkləşməsidir. Bu arzu isə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi, Müzəffər Ali Baş Komandanın polad iradəsi, hücum diplomatiyası, sərkərdə məharəti və dəmir yumruğu sayəsində döyüş meydanlarında reallaşdı. Heydər Əliyev 50 il əvvəl Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyi yaradarkən Azərbaycanın gələcəyini düşünürdü. Onun arzusu belə idi: Azərbaycan oğulları həm quruda, həm dənizdə, həm də səmada dövlətimizin müstəqilliyini qorumağa qadir peşəkar hərbçilər olsun, güclü milli aviasiyamız olsun, cəsur şahinlərimiz olsun və onlar öz bacarıqlarını bütün dünyaya göstərsinlər. Ulu Öndər əmin idi ki, Azərbaycan gəncləri fiziki cəhətdən güclü, xaraktercə cəsur və hərbi sahədə istedadlıdır. Milli şahinlərimizin göylərdə süzüşünü izləyən Ümumilli lider Heydər Əliyevin 1997-ci il oktyabrın 15-dəki sevinci misilsiz idi. Gözləri qürur hissi ilə dolu Ulu Öndər Azərbaycanın səmasını qoruyacaq, müstəqilliyimizi müdafiə edəcək cəsur şahinlərin yetişdiyini görürdü. Bu cəsur şahinlər sırasında göylərə meydan oxuyan, düşmənə dağ çəkən, qəhrəmanlıq nümunəsi ilə tarixə düşəcək bir pilot olan Polkovnik Zaur İsmayıl oğlu Nudirəliyev də var idi. 1999-cu ildə qardaş Türkiyədəki hərbi təhsilini böyük uğurla başa vurduqdan sonra Zaur vətəninə qayıtdı. Hərbi Hava Qüvvələrindəki xidmət yoluna aviasiya eskadriliyası təyyarəçisi kimi başlayaraq qısa müddətdə baş təyyarəçi, eskadriliyanın qərargah rəisi və aviabaza komandirinin uçuş hazırlığı üzrə müavini vəzifələrinə yüksəldi. Sonda isə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin Hərbi Hava Qüvvələri fakültəsində uçuş hazırlığı kafedrasının rəisinin müavini vəzifəsini tutaraq gələcək pilotların yetişməsinə rəhbərlik etdi. Polkovnik Zaur Nudirəliyev yalnız bir pilot deyildi, o həm lider, həm müəllim, həm də döyüş üsullarına yenilik gətirən yenilikçi hərbçi idi. Onun adı Hərbi Hava Qüvvələrinin şanlı tarixinə həkk olundu və göylərdə göstərdiyi qəhrəmanlıq, şücaət və peşəkarlıq gələcək nəsillərə ilham mənbəyi oldu. Vətən müharibəsinin ilk günlərində polkovnik Zaur Nudirəliyev sevimli “Su-25” təyyarəsinin sükanı arxasına keçdi. O, döyüş tapşırıqlarını layiqincə yerinə yetirərək düşmənin hərbi obyektlərini və mövqelərini darmadağın etdi. Cəbrayıl, Füzuli və Ağdərə istiqamətlərində 7 gün ərzində 12 uğurlu uçuşla Azərbaycan Ordusunun quruda üstünlük qazanmasını təmin etdi. Lakin oktyabrın 4-də 13-cü döyüş uçuşu zamanı düşmənin hava hücumundan müdafiə qüvvələri onun təyyarəsini vurdu. Ağır yaralanmasına baxmayaraq polkovnik Zaur Nudirəliyev əsir düşməmək üçün təyyarəni düşmənin canlı qüvvələrinin olduğu səngərə çırparaq şəhid oldu. Onun bu fədakarlığı Azərbaycanın hərb tarixində unudulmaz qəhrəmanlıq nümunəsi kimi yazıldı. Zaur Nudirəliyev bir sıra yeni döyüş üsullarının müəllifi idi. O, ‘Su-25’ təyyarəsinin tam döyüş potensialını tətbiq edərək nişangah istifadə etmədən, yalnız riyazi üsullarla bomba atışını həyata keçirirdi. Bu üsullar NATO standartlarına uyğun idi və digər təyyarəçilərə də peşəkarlıqla öyrədildi. Bu gün Hərbi Hava Qüvvələrində onun davamçıları Azərbaycan səmasını etibarlı şəkildə qoruyur. Bu gün Azərbaycan səmasında şahinlərimiz Zaur kimi qəhrəmanların adını daşıyır. Onların ruhu göylərdə, ağ buludların üzərində, mələklərin qanadlarında ucalır. Lacın dağlarından, Kəlbəcərin zirvələrindən, Murovun əzəmətli hündürlüklərindən sanki bir nida eşidilir: “Qarabağ azaddır, zəfər sizin adınızla bağlıdır, qəhrəman Zaur!” Onun ruhu bu torpağın hər qarışı ilə birgə əbədiyyətə qovuşur, Azərbaycanın qəhrəmanlıq dastanında daim yaşayır. Zaur Nudirəliyev yalnız tarixdə deyil, hər bir azərbaycanlının qəlbində, səmanın ucalığında, hər bir ucalan dalğada və hər bir qalxan bayraqda əbədiləşmişdir. Onun adı, qəhrəmanlığı və mərdliyi gələcək nəsillərə örnək olaraq daim parlayacaq. Cəlil Xəlilov Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovnik