Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

“Xalqın görkəmli şəxsiyyətlərinə çamur atmaq cinayətdir”

Varis: “Keçmişə güllə atanı gələcək topa tutar”

Son vaxtlar bəzi tarixi-ədəbi karifeylərimiz haqqında tənqidi fikirlər ortaya atılmaqda, klassiklərimizin yaradıcılığı ilə yanaşı, şəxsiyyətləri də hədəf alınmaqdadır.

Bu cür qarayaxma kampaniyaları cəmiyyət üçün hansı fəsadlar törədə bilər? Sapı özümüzdən olan baltalar tərəfindən irəli sürülən bu ittihamlardan sabah Azərbaycanın xaricdəki düşmənləri də ilham ala, oxşar iddialarla çıxış edə bilərmi?

Moderator.az-a açıqlama verən Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun baş direktoru, Ümumdünya Yazıçılar Təşkilatının (WOW) katibi, “Ədəbiyyat və İncəsənət” portalının baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Varis Yolçuyev mövzu ilə bağlı maraqlı fikirlər səsləndirib:

“Keçmişə güllə atanı gələcək topa tutar. Biz bu gün dahi Nizami Gəncəviyə “farsca yazıb”, böyük Füzuliyə “qəliz yazıb”, ulu Vaqifə “padşaha işləyib”, öndər Məhəmmədəmin Rəsulzadəyə “faşistlərlə danışıqlar aparıb” kimi ittihamlar səsləndirən bir qaragüruhun müasirləriyik. Belələri xüsusən Sovet dövrü yazarlarını - Səməd Vurğunu, Rəsul Rzanı stalinizmə sədaqətdə suçlayırlar.

Hər bir fərdi öncə yaşadığı zəmanə yetişdirir. Sən bunu nəzərə almadan onlara 3-cü minillikdəki ictimai-siyasi doqmalar kontekstindən qiymət verə bilməzsən. Nizami niyə farsca yazıb sualının bəsit cavabı var, çünki 12-13-cü əsrlərdə  Şərq poeziyasının dili fars ədəbi dili idi. Füzuli niyə qəliz yazıb, çünki 16-cı əsrdə işlənən Azərbaycan türkcəsi məhz elə idi. Vaqif niyə şaha işləyib, çünki Vaqif Qarabağ xanlığında vəzir postunu tutub, dövlət xadimi olub. Məhəmmədəmin Rəsulzadə niyə faşistlərlə danışıqlar aparıb, çünki Azərbaycanı işğal edən sovet rejimindən qurtuluş yolunu bunda görüb. Səməd Vurğula Rəsul Rza niyə  stalinizmə, leninizmə sədaqət göstəriblər, çünki onlar bu nəhəng ideoloji maşının çarxları arasında uşaqlıq, gənclik yaşayan və qatı təbliğata uymağa məcbur olan bir nəslin nümayəndələri olublar, zaman keçdikcə isə bu rejimin mahiyyətini görüb ona qarşı daxili üsyana qalxıblar.

Ey bugündə oturub dünəndəkilərdə eyib axtaranlar. Siz öz zəmanənizdə kristalsınız yəni?

Və bunlar da bir yana. Hər bir etnosun milli-mental dəyərləri, min illər formalaşmış paradiqmaları var. Xalqın görkəmli şəxsiyyətlərinə çamur atmaq cinayətdir. Məncə, cəmiyyət belələrinə təpki göstərməlidir”.

Seymur ƏLİYEV

 

2025-02-05 08:44:58
3036 baxış

Digər xəbərlər

Gəncə Şəhər Ağsaqqallar Şurasının təşkilatçılığı ilə milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına həsr olunmuş konfrans keçirilib

Mart ayının 11-də Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində (ADAU) Gəncə Şəhər Ağsaqqallar Şurasının, Şəhər İcra Hakimiyyətinin, YAP Gəncə şəhər təşkilatının, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin (DQİDK) Gəncə-Daşkəsən regional bölməsinin birgə təşkilatçılığı ilə “Türk dünyası qovuşağında milli-mənəvi  və dini dəyərlərimizin qorunması, inkişaf etdirilməsi dövlət siyasətinin əsasını təşkil edir” mövzusunda konfrans keçirilib.  “Konstitusiya və Suverenlik İli”nə həsr olunmuş bu konfransda Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının sədr müavini Bayram Yusifov, Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin rektoru Zəfər Qurbanov, Gəncə Şəhər Ağsaqqallar Şurasının sədri Nurəddin Məmmədov, Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin şöbə müdiri Yadigar Bədəlov, Türkiyə səfirliyinin Gəncə Baş Konsulluğunun müavini Yiğit Yalın, DQİDK Gəncə-Daşkəsən regional bölməsinin müdiri Həsən Məmmədov, Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının mətbuat katibi Rafiq Rzayev, ağsaqqallar, ziyalılar, şəhid valideynləri, həmçinin Gəncədə fəaliyyət göstərən dini konfessiyaların rəhbərləri, təhsil müəssisələrinin müəllim-tələbə heyəti, eləcə də Gəncədə təhsil alan və çalışan türkiyəli müəllim və tələbələr, digər ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər. Tədbir Dövlət Himninin səsləndirilməsi və Ümummilli Lider Heydər Əliyevin və qəhrəman şəhidlərimizin əziz xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi ilə başlayıb. Konfransı ADAU-nun rektoru Zəfər Qurbanov açıq elan edərək tədbir iştirakçılarını salamlayıb və bildirib ki, milli-mənəvi, dini dəyərlərin qorunması və inkişaf etdirilməsi Azərbaycan dövlətinin əsas prioritetlərindən biridir. “Dövlətimizin başçısı cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə bu sahədə mühüm addımlar atılır. Gənclərin milli ruhda tərbiyə olunması, onların tariximizi, mədəniyyətimizi dərindən öyrənməsi istiqamətində müxtəlif layihələr icra edilir. ADAU olaraq biz də bu prosesə töhfə verməyə çalışırıq”, – deyə rektor vurğulayıb. Natiq, həmçinin, əlavə edib ki, Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının, eləcə də Şuranın Gəncə şəhər təşkilatının üzvləri milli-mənəvi, dini dəyərlərimizin qorunması və gənc nəslə aşılanması prosesində fəal iştirak edirlər. Sonra Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin şöbə müdiri Yadigar Bədəlov mövzu ilə bağlı fikirlərini bildirib. Bu sahədə aparılan  dövlət siyasətindən bəhs edib. Vurğulayıb ki, son günlərdə Gəncədə səfərdə olan Azərbaycan Respublikasının  Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım  Əliyevanın şəhərdə məscid və kilsənin mövcud vəziyyəti ilə yaxından tanış olması milli-mənəvi və dini dəyərlərimizin qorunması, inkişaf etdirilməsi ilə bağlı dövlət siyasətinin bariz göstəricisidir. Tədbirdə çıxış edən DQİDK Gəncə-Daşkəsən regional bölməsinin sədri Həsən Məmmədov və Gəncə Şəhər Ağsaqqallar Şurasının sədri, professor Nurəddin Məmmədov da bu sahədə qarşıda duran vəzifələr barədə fikirlərini səsləndiriblər. Onlar, həmçinin, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması istiqamətində maarifləndirmə işlərinin gücləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər. Türkiyə səfirliyinin Gəncə Baş Konsulluğunun müavini Yiğit Yalın “Türkiyə-Azərbaycan dostluğu sarsılmazdır” mövzusunda çıxış edərək, iki qardaş ölkə arasında tarixi əlaqələrin və strateji əməkdaşlığın, eləcə də ortaq dəyərlərimizin qorunmasının və gələcək nəsillərə ötürülməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının sədr müavini  Bayram Yusifov konfransın iştirakçılarını Şuranın sədri, millət vəkili, professor Eldar Quliyevin və öz adından salamlayaraq, özünə doğma hesab etdiyi bütün gəncəliləri Yel çərşənbəsi və qarşıdan gələn Novruz və Ramazan bayramları münasibətilə təbrik edib. “Konstitusiya və Suverenlik İli” çərçivəsində keçirilən bu konfransın çox aktual bir mövzuya həsr olunduğunu vurğulayaraq bildirib ki, xalqımızın mövcudluğunun əsas göstəricisi olan milli-mənəvi dəyərlərimiz bizim tariximiz, dilimiz, dinimiz, adət-ənənələrimiz, mentalitetimiz, mədəniyyətimiz, ədəbiyyatımız və incəsənətimizdir.  Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının əsas məqsədlərindən və fəaliyyət istiqamətlərindən biri  xalqımızın milli-mənəvi dəyərlərini və tarixi ənənələrini, habelə müasir inkişaf meyillərini nəzərə almaqla ölkənin ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və humanitar inkişafına, cəmiyyət həyatının müxtəlif məsələlərinin həllinə ağsaqqalların töhfəsini təmin etməkdən ibarətdir. Ağsaqqallarımız öz bilik və təcrübələrini əsirgəməyərək milli-mənəvi dəyərlərimizi qoruyur və gənc nəslə ötürürlər. Natiq, həmçinin, bildirib ki, Ulu Öndər Heydər Əliyev də ağsaqqaların bu missiyasını yüksək dəyərləndirərək onları “milli-mənəvi dəyərlərimizin qızıl fondu” adlandırıb. Lakin unutmayaq ki, milli-mənəvi dəyərlərimizi qloballaşma dövrünün mənfi tendensiyalarından qorumaq, xalqımızın min illər boyu yaratdığı zəngin tarixi-mədəni irsi gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırmaq hər birimizin, hər bir Azərbaycan vətəndaşının üzərinə düşən bir vəzifədir. Bayram Yusifov, həmçinin, Türk dünyasında, eləcə də Türk Dövlətləri Təşkilatında təmsil olunan Azərbaycanın və möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin bu qurumdakı əhəmiyyətli fəaliyyətindən ətraflı bəhs edib. Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının sədri, millət vəkili, professor Eldar Quliyevin rəhbərliyi ilə Şura üzvlərinin Türk Dövlətləri Təşkilatının Ağsaqqallar Şurasının işində yaxından iştirak etdiklərini vurğulayıb. ADAU-nun İctimai fənlər kafedrasının dosenti, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Samirə Qasımova və Şah Abbas məscidinin dini icmasının sədri Əlisəftər Səfərəliyev də çıxışlarında milli-mənəvi, dini dəyərlərin qorunması və inkişafının vacibliyini qeyd ediblər, bu dəyərlərin gənc nəslə aşılanmasının cəmiyyətin mənəvi bütövlüyü üçün önəmli olduğunu bildiriblər. Konfransda iştirak edən şəhid Rauf Əsgərovun anası Brilyant Əsgərova da mövzu ilə bağlı fikirlərini bölüşüb. Sonda Gəncə Şəhər Ağsaqqallar Şurası sədrinin birinci müavini Zabit Xəlilov konfransın qəbul etdiyi Bəyannaməni tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırıb.

Hamısını oxu
Bu gün Azərbaycan Ordusunun əsgəri Əlimuradov Cumart Şıxrəhim oğlunun doğum günüdür

Cumart Əlimuradov 2001-ci il may ayının 31-də Qusar rayonunun Urva kəndində anadan olub. Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Cumart Əlimuradov 2020-ci il sentyabrın 27-də  Azərbaycan Silahlı Qüvvələri i tərəfindən Ermənistan  işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın  ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi  zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə  savaşıb. Cumart Əlimuradov oktyabrın 5-də  Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Qusar rayonnun Urva  kəndində dəfn olunub. Azərbaycanın  ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin  15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cumart Əlimuradov ölümündən sonra “ Vətən uğrunda ” medalı  ilə təltif edildi. Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cumart Əlimuradov ölümündən sonara”Laçının azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edildi.     

Hamısını oxu
Tarixin yaddaşında iz salan ömürlər

             13 iyun Azərbaycan tarixi üçün təkcə təqvim vərəqində qeyd olunan sadə bir gün deyil. Bu gün həm də sonradan şəhidlik zirvəsinə ucalan neçə-neçə igidimizin doğum günüdür. Biz bu günü onların anım günü kimi qeyd edir, ruhlarını yad edir, xatirələrini yaddaşımızda yaşadırıq. Bu gündə dünyaya gəlmiş igidlər ömürlərini Vətən uğrunda fəda etdilər. Onların hər biri Azərbaycanın azadlığına doğru atılan addımların təməl daşına çevrildi. Həyatları, fədakarlıqları və qanları ilə qoruduqları torpaqlar bu gün azad, suveren və başıucadır. Bugünkü qalib, müstəqil Azərbaycan üçün canlarını qurban verən bu qəhrəmanların doğum günü təkcə ailələri üçün deyil, bütün xalq üçün mənəvi borc və ehtiram günüdür. Onlar təkcə əsgər, gizir, zabit deyildilər. Onlar həm də tarix yazan qəhrəmanlar, millətin yaddaşına qürurla həkk olunan adlardır. Bu gün biz 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərin 5-ci ilini yaşayırıq. O Zəfər ki, qanla, canla, qürurla yazıldı. O Zəfər ki, 30 illik işğala son qoydu, tarixi ədaləti bərpa etdi, xalqımıza başucalığı gətirdi. Bu Zəfərin arxasında sadəcə Şəhidlərimizin adları yox, həmçinin canlar, şücaət, sədaqət, vətən sevgisi dayanır. 13 iyunda doğulmuş o igidlər ki, Şuşanın qayalarında, Füzulinin bağlarında, Laçının meşələrində, Cəbrayılın torpağında, Kəlbəcərin dağlı yollarında döyüşdülər, yalnız qələbəyə inandılar, yalnız Vətən dedilər! Onlar tarixin axarını dəyişdilər, xalqın qürur kitabına adlarını öz qanlarıyla yazdılar. Onların ayaq izləri torpaqla birləşdi, səsi dağların döşündə əks-səda verdi.          Hər addımları ilə bir xalqın başını dik, alnını açıq etdilər. O günlərdə bir tarix yazıldı. O tarix ki, sətirlərini şəhidlərin adı, cümlələrini anaların göz yaşı, nöqtələrini igidlərin susqun məzarı yazır. Bu Zəfərin hər daşının altında bir ad var. Hər bayrağında bir ömür, Hər sükutunda bir fəryad, amma həm də bir fəxarət var. Onlar tarix olmadılar, tarixin özünə çevrildilər. Onlar bu torpağın tək daşında yox, təqvimlərin yaddaşında, xalqın qəlbində yaşayırlar. ·         Kiçik leytenant Namaz Allahverdiyev – Şəki rayonunun Suçma kəndində doğulmuş, Heydər Əliyev adına Ali Hərbi Məktəbdə təhsil almışdı. Şuşanın azadlığı uğrunda can verdi. Ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “Cəsur döyüşçü” və “Şuşanın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilmişdir. ·         Kiçik gizir Elnur Əsədullayev – Lerikdə doğulmuşdur. Füzuli və Xocavənd uğrunda döyüşmüş. “Vətən uğrunda”, “İgidliyə görə”, “Füzulinin azad olunmasına görə”, “Xocavəndin azad olunmasına görə” medalları və “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilmişdir. ·         Mayor Elşad Həsənov – Göyçə mahalında dünyaya gəlmişdi. Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhid olmuş, “Vətən uğrunda”, “Rəşadət” ordeni və “Kəlbəcərin azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edilmişdir. ·         Əsgər Əzim Həsənov – Balakənin Kortala kəndində doğulmuş, əslən isə Qarabağlı idi. Füzuli döyüşlərində şəhid olmuşdur. “Vətən uğrunda”, “Füzulinin azad olunmasına görə” və “Cəsur döyüşçü” medalları ilə təltif edilmişdir. ·         Əsgər İlqar Hümbətov – Bakıda doğulmuş bu gənc Suqovuşanda şəhid oldu. “Vətən uğrunda”, “Suqovuşanın azad olunmasına görə” medallarını qazandı. ·         Əsgər Elşən Nuruzadə – Göyçayda doğulmuşdu. Oktyabrın 4-də şəhid olmuş və “Vətən uğrunda”, “Cəsur döyüşçü”, “Suqovuşanın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilmişdir. ·         Əsgər Zərbəli Qafarov – Gəncə şəhərində doğulan bu igid Suqovuşan və Tərtər istiqamətlərində gedən döyüşlərdə vuruşmuşdu. “Vətən uğrunda”, “Cəsur döyüşçü” və “Suqovuşanın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilmişdir. ·         Əsgər Məhəmməd Səmədov – Sabunçunun Pirşağı qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir. Füzuli uğrunda döyüşlərdə şəhid olmuşdur. Onların izi torpaqda deyil, səmanın işığında yaşayır. Bu gün Şuşanın sükutunda, Laçının meşəsində, Füzulinin səmasında bir ilğım var: “Biz buradayıq. Ad günümüzdə bu torpağın nəfəsində yaşayırıq”. Bu şəhidlərin hər biri bir tarixdir. Onların ömürləri bir az məktəb partasında, bir az hərbi xidmətdə, bir az səngərdə, lakin əbədilikdə tamamlanır. Onlar bu gündə doğuldular, Vətən isə onları əbədi qıldı. Bu gün biz Suqovuşanda, Şuşada, Füzulidə onların addımlarını hiss edirik. Ad gününüz mübarək şəhidlər!  

Hamısını oxu
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri Türk dünyasının birliyinə töhfə verir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il avqustun 23-də Özbəkistana dövlət səfəri çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin hazırkı mərhələsini və qarşıdakı inkişaf istiqamətlərini dəyərləndirmək baxımından mühüm siyasi və iqtisadi mesajlarla zəngindir. Bu səfər yüksək səviyyəli siyasi dialoqun davamı ilə yanaşı, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin strateji tərəfdaşlıqdan daha dərin və çoxşaxəli iqtisadi inteqrasiyaya doğru irəlilədiyini nümayiş etdirən mühüm hadisədir.Səfər çərçivəsində Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasının keçirilməsi, çoxsaylı sənədlərin imzalanması, qarşılıqlı investisiya layihələrinin açılış və təməlqoyma mərasimlərinin təşkil olunması, prezidentlərin ali dövlət təltifləri ilə təltif edilməsi münasibətlərin siyasi, hüquqi, iqtisadi və humanitar əsaslarının paralel şəkildə möhkəmləndiyini göstərir. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev tərəfindən “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında Əbədi Dostluq haqqında Müqavilə”nin imzalanması isə münasibətlərin gələcək perspektivinə verilən siyasi əhəmiyyətin göstəricisidir.Səfər zamanı həmçinin 2027–2028-ci illəri əhatə edən bir sıra əməkdaşlıq proqramları, sosial təminat, dövlət xidmətləri və şəhərlərarası qardaşlaşma münasibətləri üzrə sənədlər imzalandı. Prezident İlham Əliyevin “Daşkənd və bütün Özbəkistan yüksəliş dövrünü yaşayır” fikri təsadüfi qiymətləndirmə deyil. Bu, Özbəkistanın son illərdə keçdiyi iqtisadi və sosial transformasiyanın Azərbaycan tərəfindən yüksək səviyyədə müşahidə və təqdir edildiyini göstərir.Azərbaycan–Özbəkistan iqtisadi münasibətlərinin qarşıdakı dövr üçün ən mühüm göstəricilərindən biri ikitərəfli ticarət dövriyyəsinin 1 milyard ABŞ dollarına çatdırılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin bu hədəfi “uzaq bir xəyal” kimi deyil, bir neçə ildən sonra əldə olunacaq real nəticə kimi təqdim etməsi xüsusilə diqqət çəkir. Bu yanaşmanın arxasında konkret iqtisadi layihələr və artan qarşılıqlı investisiyalar dayanır. Əslində, 1 milyard dollarlıq ticarət dövriyyəsi məqsədlə yanaşı, daha böyük iqtisadi inteqrasiyanın başlanğıc mərhələsi kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan üçün burada əsas məsələ ticarətin yalnız həcmini deyil, strukturunu da dəyişməkdir.Ölkəmizin qeyri-neft-qaz sektorunun inkişafı, ixracın şaxələndirilməsi və yüksək əlavə dəyər yaradan məhsulların dünya bazarlarına çıxarılması dövlət iqtisadi siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Özbəkistan bazarı isə bu baxımdan Azərbaycan sahibkarları üçün böyük perspektivlər yaradır. Eyni zamanda Özbəkistanın Azərbaycan üzərindən digər beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi iki ölkənin ticarət əlaqələrini ikitərəfli çərçivədən çıxararaq regional xarakterə gətirə bilər.Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri ticarət münasibətlərinin sürətlə investisiya əməkdaşlığı ilə tamamlanmasıdır. 23 avqust səfəri zamanı Özbəkistanda Azərbaycan sərmayəsi ilə həyata keçirilən müxtəlif layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimlərinin keçirilməsi bunun əyani göstəricisidir. Rəsmi məlumatlara əsasən, həmin gün enerji, tikinti materialları, bankçılıq, turizm, şəhərsalma, yanacaq infrastrukturu, dağ-mədən və kənd təsərrüfatı daxil olmaqla müxtəlif istiqamətlərdə layihələr təqdim edilib. Bu layihələrin müxtəlifliyi təsadüfi deyil. Əksinə, bu, Azərbaycan kapitalının artıq Özbəkistan iqtisadiyyatının müxtəlif sektorlarında iştirak etməyə başladığını göstərir.İnvestisiya münasibətlərinin dərinləşməsi hər iki ölkənin iqtisadiyyatını bir-birinə daha sıx bağlayır. Lakin burada mühüm məsələ investisiyanın sadəcə maliyyə qoyuluşu kimi deyil, istehsal, məşğulluq, texnologiya transferi, ixrac və yeni dəyər yaratmaq vasitəsi kimi qiymətləndirilməsidir. Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələrin artması ölkəmizin kapital ixrac edən və regional iqtisadi layihələrdə iştirak edən dövlət kimi mövqeyini də gücləndirir. Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin digər mühüm xüsusiyyəti iqtisadi tərəfdaşlığın yüksək mənəvi və siyasi etimadla tamamlanmasıdır. Özbəkistanın Qarabağın bərpasına verdiyi dəstək bu münasibətlərin xüsusi nümunəsidir. Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına 960 şagird yerlik məktəbin tikilməsi və Xankəndidə tikiş fabrikinə investisiya qoyulması Özbəkistanın Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinin dirçəldilməsi prosesində iştirakının konkret nümunələridir. Bu əməkdaşlıq sadəcə investisiya layihəsi deyil. Bu, qardaş ölkənin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonrakı inkişaf prosesinə verdiyi siyasi və mənəvi dəstəyin ifadəsidir. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, ilk yardımın, ilk böyük sənaye layihələrindən birinin Özbəkistanla əlaqəli olması münasibətlərin xüsusi xarakterini göstərir. Bu əməkdaşlığın gələcəkdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda daha geniş investisiya layihələri ilə davam etdirilməsi həm regionun iqtisadi inkişafına, həm də Azərbaycan-Özbəkistan iqtisadi əlaqələrinin yeni mərhələsinə töhfə verə bilər.Prezident İlham Əliyevin bəyanatındakı ən mühüm strateji tezislərdən biri Azərbaycanla Mərkəzi Asiyanın böyük potensiala malik vahid geosiyasi və geoiqtisadi region kimi təqdim edilməsidir. Bu yanaşma Azərbaycanın xarici iqtisadi siyasətində Mərkəzi Asiyanın artan rolunu aydın şəkildə göstərir. Azərbaycanın Xəzər dənizi üzərində yerləşməsi, inkişaf etmiş liman və nəqliyyat infrastrukturu, Avropa istiqamətində formalaşan logistika imkanları ölkəmizi Mərkəzi Asiyanın Qərbə çıxışı baxımından mühüm tərəfdaşa çevirir. Özbəkistanın böyük əhali və istehsal potensialı isə bu əməkdaşlığa əlavə iqtisadi məzmun gətirir. Bu baxımdan Orta Dəhliz sadəcə nəqliyyat marşrutu deyil. Onu gələcəkdə istehsal, logistika, ticarət, investisiya və xidmətlərin birləşdiyi böyük iqtisadi platformaya çevirmək mümkündür.Azərbaycanın burada strateji marağı aydındır: ölkəmiz nəqliyyat dəhlizinin yalnız tranzit ölkəsi deyil, həmin dəhliz üzərində əlavə dəyər yaradan iqtisadi mərkəzlərdən biri olmalıdır. Özbəkistan üçün isə Azərbaycan üzərindən Avropa bazarlarına çıxışın genişlənməsi mühüm üstünlük yaradır. Beləliklə, iki ölkənin maraqları bir nöqtədə kəsişir. Sənaye kooperasiyası yeni iqtisadi mərhələnin əsasını qoya bilər, çünki Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi potensialları bir-birini tamamlayan xüsusiyyətlərə malikdir.Özbəkistan geniş daxili bazara, böyük əmək resurslarına və sənaye potensialına malikdir. Azərbaycan isə enerji, nəqliyyat, logistika, maliyyə və regional əlaqələr baxımından mühüm üstünlüklərə sahibdir. Bu potensialların birləşdirilməsi avtomobil sənayesindən kənd təsərrüfatına, qida emalından tikinti materiallarına, kimya sənayesindən dağ-mədən sektoruna qədər müxtəlif sahələrdə birgə istehsal imkanları yaradır.Əsas məsələ birgə müəssisələrin sayını artırmaqla kifayətlənməməkdir. Bu müəssisələrin məhsuldarlığı, ixrac imkanları, texnologiya səviyyəsi və yerli iqtisadiyyata təsiri də əsas göstəricilər olmalıdır. Bu yanaşma Azərbaycan üçün xüsusilə vacibdir. Çünki iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi yalnız yeni müəssisələrin yaradılması ilə deyil, yüksək əlavə dəyərli istehsalın və ixracın artırılması ilə mümkündür.Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində energetika ənənəvi və strateji istiqamətlərdən biridir. SOCAR-ın Özbəkistanın pərakəndə yanacaq bazarına daxil olması, neft-qaz kəşfiyyatı ilə bağlı layihələrin irəliləməsi bu sahədə əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, neft və qaz kəşfiyyatı ilə bağlı layihələrdə artıq son mərhələyə yaxınlaşılır və gələn il istismar quyularının qazılmasına başlanılması gözlənilir. Azərbaycanın enerji sektorunda topladığı təcrübənin Özbəkistanda tətbiqi ölkəmizin enerji şirkətlərinin beynəlxalq fəaliyyətinin genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bununla yanaşı, gələcək əməkdaşlıq yalnız neft və qazla məhdudlaşmamalıdır. Bərpaolunan enerji, enerji səmərəliliyi, elektrik enerjisi, yaşıl texnologiyalar və yeni enerji infrastrukturu da Azərbaycan-Özbəkistan tərəfdaşlığının perspektiv istiqamətlərinə çevrilə bilər.İqtisadi əməkdaşlığın davamlı inkişafı üçün maliyyə sektorunun rolu da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bankının Özbəkistan bazarına daxil olması iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin yalnız real sektorla məhdudlaşmadığını göstərir. Bankçılıq sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi şirkətlər üçün ödəniş, kreditləşmə, investisiya və maliyyə xidmətlərinə çıxışı asanlaşdıra bilər. Ticarət dövriyyəsi artdıqca maliyyə infrastrukturunun da buna uyğun inkişaf etdirilməsi zəruridir. Bu baxımdan qarşılıqlı bank iştirakının genişləndirilməsi Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi inteqrasiyanın institusional əsaslarını möhkəmləndirə bilər.Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində yeni mərhələnin digər xüsusiyyəti əməkdaşlığın paytaxtlarla məhdudlaşmamasıdır. Regionlararası əməkdaşlıq forumlarının keçirilməsi, şəhərlər arasında qardaşlaşma münasibətlərinin qurulması və müxtəlif bölgələrdə layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi əlaqələrin daha geniş sosial bazaya malik olmasına imkan verir. Səfər çərçivəsində Xankəndi ilə Urgənc, Naxçıvan ilə Urgənc, Laçın ilə Buxara arasında qardaşlaşma münasibətlərinin yaradılması barədə protokolların imzalanması bu baxımdan mühüm addımdır. Xüsusilə Laçın–Buxara və Xankəndi–Urgənc kimi əlaqələr gələcəkdə yalnız mədəni-humanitar layihələrlə deyil, turizm, şəhərsalma, təhsil, sahibkarlıq və investisiya layihələri ilə də tamamlanmalıdır.Dövlətlərarası münasibətlər birbaşa olaraq şəhərlər, regionlar, sahibkarlar və vətəndaşlar səviyyəsində də hiss olunan əməkdaşlığa çevrilə bilər. 23 avqust səfərinin ən mühüm siyasi nəticələrindən biri Azərbaycan və Özbəkistan prezidentləri tərəfindən “Əbədi Dostluq haqqında Müqavilə”nin imzalanmasıdır. Bu sənəd iki ölkənin münasibətlərinin gələcək inkişafına dair siyasi iradəni daha aydın şəkildə ifadə edir.Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasının keçirilməsi də təsadüfi deyil. Bu mexanizm iki ölkənin qarşılıqlı münasibətlərinin inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirmək baxımından xüsusi rol oynayır. Şuranın yaradılması və ardıcıl iclaslarının keçirilməsi münasibətlərin şəxsi liderlər arasındakı yüksək səviyyəli dialoqdan institusional mexanizmlərə keçdiyini göstərir. Bu, dövlətlərarası münasibətlərin davamlılığı baxımından mühüm üstünlükdür.Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin hazırkı səviyyəsində əsas məsələ artıq yeni sənədlərin və yeni niyyətlərin elan olunması deyil. Əsas məsələ əldə olunan razılaşmaların konkret nəticələrə çevrilməsidir. İmzalanan hər bir sənəd yeni investisiyaya, yaradılan müəssisəyə, yeni iş yerinə, artan ixraca, genişlənən nəqliyyat imkanlarına və əhalinin rifahına xidmət etməlidir.Bir milyard dollarlıq ticarət dövriyyəsi hədəfi bu baxımdan yalnız statistik göstərici kimi qəbul edilməməlidir. Bu rəqəmin arxasında daha çox Azərbaycan məhsulunun xarici bazara çıxması, daha çox Özbəkistan sərmayəsinin Azərbaycana gəlməsi, daha çox Azərbaycan şirkətinin Mərkəzi Asiyada fəaliyyət göstərməsi və daha çox birgə istehsal müəssisəsinin yaradılması dayanmalıdır. Eyni zamanda Azərbaycan üçün iqtisadi əməkdaşlıqda milli maraqların qorunması əsas prinsip olaraq qalmalıdır. Qarşılıqlı investisiyalar ölkəmizin iqtisadi inkişaf prioritetlərinə, qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsinə, ixrac potensialının artırılmasına, regionların inkişafına və yeni texnologiyaların cəlbinə xidmət etməlidir. Hesab edirəm ki, Prezident İlham Əliyevin Daşkənddə səsləndirdiyi fikirlərin əsas mahiyyəti bundan ibarətdir: Azərbaycan və Özbəkistan artıq bir-birinin inkişafını tamamlayan, regional proseslərə təsir göstərən iki mühüm dövlətə çevriliblər.Azərbaycanın Cənubi Qafqazda yaratdığı yeni reallıqlar, Özbəkistanın Mərkəzi Asiyada həyata keçirdiyi iqtisadi və sosial transformasiya ilə birləşdikdə daha böyük geoiqtisadi imkanlar ortaya çıxır. Bu əməkdaşlıq Azərbaycan üçün Mərkəzi Asiyada iqtisadi mövqelərin möhkəmləndirilməsi, Özbəkistan üçün isə Qərbə və Avropa bazarlarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi baxımından qarşılıqlı faydalıdır.Ən mühüm məqam isə odur ki, bu münasibətlər yalnız dövlətlərarası siyasi iradəyə deyil, artıq real iqtisadi layihələrə söykənir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan və Özbəkistan münasibətlərinin həm mənəvi, həm də maddi təməli möhkəmdir. Dünya siyasətində belə sintezə həqiqətən də nadir hallarda rast gəlinir. Bu üstünlükdən maksimum istifadə etmək üçün qarşıdakı dövrdə siyasi iradə konkret iqtisadi nəticələrlə tamamlanmalıdır. Məşhur MəmmədovMilli Məclisin deputatı

Hamısını oxu