17 may 2026-cı il tarixində Bakıda start götürən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun on üçüncü sessiyası (WUF13) uğurla davam edir. Moderator.az olaraq “Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyəti” İctimai Birliyinin prezidenti Səmyar Abdullayevlə söhbətimizdə WUF13 və onun tarixi əhəmiyyətini şərh etməyə çalışdıq: -Səmyar bəy, öncə WUF13-lə bağlı təəssüratlarınızı bilmək istərdik. Sizcə Forumun yüksək səviyyədə təşkili dövlətimizin beynəlxalq aləmdəki nüfuzu və təşkilatçılıq qabiliyyəti haqqında nə deyir? - WUF13-ün bütün gözləntilərin fövqündə dayandığı və beynəlxalq miqyasda böyük marağa səbəb olduğu göz önündədir. Foruma 182 ölkədən 40 mindən çox iştirakçının qatılması faktı bunun isbatıdır. Dünya mediasına nəzər salsaq görərik ki, bu gün beynəlxalq medianın əsas mövzusu WUF13 və bu Forumda səsləndirilən təkliflər, gələcəyə yönəlik çağırışlar və  müzakirəyə çıxarılan təcrübələrdir. WUF13-lə bağlı diqqət çəkən məqamlardan biri də Azərbaycanın bu Forumu yüksək səvəiyyədə təşkil etməsidir. Hansı ki, bu fakt bütün iştirakçı dövlətlərin təmsilçiləri tərəfindən məxsusi olaraq qeyd olunmaqda, təsdiqlənməkdədir. İtaliya, Meksika, Belarus təmsilçiləri, eləcə də tədbirdə iştirak edən BMT nümayəndələri və s. Forumun böyük peşəkarlıqla hazırlandığını, Azərbaycanın bundan əvvəlki tədbirlər kimi bu tədbirə də uğurla ev sahbliyi etdiyini vurğulayıblar. Bütün bu faktlar bir daha onu göstərir ki, Azərbaycan beynəlxalq tədbirlərə uğurla ev sahibliyi edir və bu sahədə zəngin təcrübəyə malikdir. Bundan başqa, əksər beynəlxalq təbdirlərə ev sahibliyi etmək üçün məhz Azərbgaycanın seçilməsi bu məsələdə dünya dövlətlrinin və beynəlxalq ictimaiyyətin ölkəmizə olan etimadından xəbər verir. -Səmyar bəy, Forumda “Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyəti” İctimai Birliyi də iştirak edib, müxtəlif tədbirlər keçirib. Mümkünsə, bir qədər də bu barədə məlumat almaq istərdik. -“Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyəti” İctimai Birliyi olaraq “Qayğıya ehtiyacı olan şəxslərə sosial dəstək” İctimai Birliyi ilə birlikdə WUF13 çərçivəsində QHT pavilyonunda iştirak etdik. “Qayğıya ehtiyacı olan şəxslərə sosial dəstək” İctimai Birliyi tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin dəstəyi ilə həyata keçirilən “Şəhərlər və görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin müyəssərlik problemləri” layihəsi çərçivəsində “Toxunuş və duyğu şəhəri” adlı təqdimat tədbiri təşkil olundu. WUF13 iştirakçılarına əlilliyi olan şəxslərə yaradılan imkanlar haqqında məlumat verdik. Bildiyiniz kimi, WUF13-ün əsas məqsədlərindən biri şəhərlərin dayanıqlığı və inkülizivliyinin təmin olunması ilə bağlıdır. Hansı ki, bütün müəssisə və obyektlərdə, infrastruktur və binalarda inklüzivliyin nəzərə alınması, əlillər üçün optimal şəraitin yaradılması bizim fəaliyyətimizin əsas istiqamətlərindən biridir. Biz bu sahədə müxtəlif dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq edirik. WUF13-ün keçirildiyi məkanda bizim bir sıra layihələrimiz təqdim olundu. Biz təqdim olunan Baş plana əsasən taktil döşmələrin tətbiqində  iştirak etdik. Görmə əngəlli şəxslərin bu məkanda rahat hərəkəti üçün hər cür imkan yaradıldı. Eyni zamanda,  “Qayğıya ehtiyacı olan şəxslərə sosial dəstək” İctimai Birliyi ilə birlikdə maket təqdim etdik. Orada şəhərin inklüzivliklə bağlı əvvəlki və möcud vəziyyəti ilə yanaşı, gələcəkdə görmək istədiyimiz mənzərəni paralel şəkildə təqdim etdik. Bu maketlər tədbir iştirakçıları tərfindən böyük maraq və rəğbətlə qarşılandı. Tədbirdə çıxış edən Cəmiyyətimizin üzvləri - ADA Universitetinin Biznes Məktəbinin Hüquq və Biznes üzrə professoru Elnur Eyvazov və WUF13 çərçivəsində yaradılmış əməliyyat təşkilatının müyəssərlik üzrə mütəxəssisi Elman Süleymanov görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin informasiya məkanına çıxış imkanlarının genişləndirilməsində süni intellekt texnologiyalarının rolundan, müasir assistiv həllərin abilitasiya və reabilitasiya prosesinə təsirindən, eləcə də gələcək texnoloji inkişaf perspektivlərindən bəhs etdilər. Təqdimat zamanı BDU nəzdində Gənc İstedadlar Liseyinin 10-cu sinif şagirdi, 15 yaşlı Samirə Cəfərli tərəfindən hazırlanmış “Ağıllı taktil yol” və “Tacto Color” layihələri iştirakçılara təqdim edilib. Samirə Cəfərlinin görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin problemlərinə mühəndislik və əlçatanlıq prizmasından yanaşması, innovativ layihələr hazırlaması və öz yaşıdlarını bu fəaliyyətə cəlb etməsi gənclərin sosial problemlərin həllində fəal iştirak potensialını nümayiş etdirən mühüm nümunələrdən biridir. - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin “WUF13 QHT Forumu: Qlobal tərəfdaşlıqlar və Qərarvermə” tədbirindəki çıxışı da böyük maraq doğurdu. Bu haqda nə deyə bilərsiniz? -Mayın 19-da WUF tarixində ilk dəfə olaraq QHT-lərin birgə toplantısı keçirildi. Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev  də bu toplantıda çıxış etdi. Hörmətli Hikmət Hacıyev dövlətin QHT sektoruna olan dəstəyini ifadə etdi, görülən və görülməsi gərəkən işlərə diqqət çəkdi. Hikmət Hacıyev qlobal əməkdaşlıq məsələsində QHT-lərin daha aktiv rol oynaya biləcəyini vurğulayb, vətəndaş cəmiyyəti institutlatının beynəlxalq əməkdaşlıq sahəsində daha çox aktivlik göstərməsinin zəruriliyini qeyd edib. Bu fakt bir daha sübut etdi ki, dövlətimiz QHT-lərin bütün digər məsələlərdə olduğu kimi bu müstəvidə də fəaliyyətinə ciddi dəstək verir, vətəndaş cəmiyyəti institutları ilə həmrəylik nümayiş etdirir. Biz buna görə Azərbaycan dövlətinə, Prezident İlham Əliyevə, cənab Hikmət Hacıyevə bu dəstəyə görə öz təşəkkürümüzü bildiririk. QHT Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Aygün Əliyeva Azərbaycanın təşəbbüsü ilə WUF tarixində ilk dəfə keçirilən “WUF13 NGO Forum”unda çıxış etdi. Hörmətli Aygün xanım qeyd etdi ki, “dayanıqlı inkişaf və şəhərsalma vətəndaş cəmiyyətinin iştirakı və tərəfdaşlığı olmadan uğur qazana bilməz. Aygün xanım şəhər vizyonunun ictimai etimad, vətəndaş iştirakı və həmrəylik üzərində qurulmasının zəruriliyinə də toxundu. -Bu gün ölkəmizdə görmə əngəlli vətəndaşların rahat hərəkəti üçün hansı işlər görülür? -Artıq bəlli bir müddətdir ki, görmə əngəlli vətəndşlarımızın ictimai nəqliyyatda, metro və avtobuslarda, dəmir yolu və avtobus vağzallarında rahat hərəkəri üçün dövlətimizin tərəfindən böyük işlər görülməkdədir. Bu işlərdən biri də taktil döşəmələrin yaradılması ilə bağlıdır. Metro stansiyalarında, mərkəzi dəmir yolu stansiyasında, eləcə də “Sumqayıt”, “Pirşağı” və s. dəmir yolu stansiyalarında bu istiqamətdə daha geniş işlər görülüb. Səsli işıqformaların quraşdırılması, şəhər infrastrukturunun bütün növ əlillər üçün inklüzivləşməsi istiqamətində tədbrlər davam etdirilir. Xatırladım ki, Azərbaycan regionda bu istiqamətdə mühüm layihələr icra edən qabaqcıl dövlətlərdən biridir. WUF13 iştirakçıları da etiraf etdilər ki, Azərbaycanda inklüzivliyin təmin edilmsi istiqamətində mühüm işlər görülüb. Hnası ki, bütün bu işlər Prezident İlham Əliyevin bilavasitə diqqət mərkəzindədir. WUF13 iştirakçıları inklüzivliklə bağlı Azərbaycan dövlətinin gördüyü işləri, həyata keçridiyi layihələri diqqətlə izləyir, maraqla təhlil edirlər. Onlar bildirirlər ki, bu layihələri öz ölkələrində də təqdim etməkdə maraqlıdırlar. Cənab Prezident də çıxşında inklüzivlik amilinə xüsusi diqqət çəkdi, bu istiqamətdə görülən və görüləcək işlər haqqında ətraflı məlumat verdi. - Bildiyimiz qədəri ilə, WUF13 iştirakçıları “Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyəti” İctimai Birliyinin üzvü Pərvin Qasımovanın da əl işlərini böyük maraqla qarşıladılar... -Bəli. Məlumat üçün bildirim ki, Pərvin Qasımova gözlərinin nurunu Vətən müharibəsi zamanı, ermənilərin Gəncə şəhərində həyata keçirdiyi terror aktları nəticəsində itirib. Biz WUF13 çərçivəsində Pərvin Qasımovanın əl işlərini tədbir itirakçılarına hədiyyə etdik. Forum iştirakçıları bu əl işlərinə böyük maraq göstərdilər. Biz yaxın zamanlarda onun kitabının təqdimatını da edəcəyik və inanıram ki, bu kitab da cəmiyyətimiz tərəfindən böyük maraqla qarşılanacaq. -Səmyar bəy, şəhərlərdə inklüzivliyin təmin olunması yönündə “Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyəti” İctimai Birliyi Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə əməkdaşlıq edirmi? -Təbii. Biz Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə geniş əməkdaşlıq edirik. Məqsədimiz mövcud qanunvericilik bazasının daha da təkmilləşdirilməsidir. Hesab edirik ki, əlilliyi olan insanlar üçün daha geniş və hərtərəfli imkanlar yaradılmalıdır. Biz bu yöndə bir neçə qanunvericilik təşəbbüsü ilə də çıxış etmişik və bunların bir çoxu Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən dəstəklənib. Bu gün Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi tərəfindən həm özəl, həm də dövlət qurumlarına tövsiyyə olunur ki, əlilliyi olan vətəndaşlar üçün optimal şərait yaradılsın.   Hazırda əlilliyi olan şəxslərlə bağlı bütün sahə və müstəvilərdə inklüzivliyin təmin olunması əsas hədəflərdən biridir. Biz çalışırıq ki, bu insanlar heç kimin dəstəyi olmadan şəhərdə sərbəst hərəkət edə bilsinlər. Bu, əsasən Bakı şəhəri üçün nəzərdə tutulub. Yəqin ki, gələcəkdə Gəncə, Sumqayıt və digər şəhərlərdə də bu infrastrukturun yaradılması istiqamətində müvafiq addımlar atılacaq. -Necə hesab edirsiniz, dövlətimizin inklüzivliklə bağlı siyasətinin praktiki şəkildə dəstəklənməsində özəl sektor təmsilçiləri də iştirak etməlidirlərmi? -Şübhəsiz ki, bu layihələrdə özəl sektorun təmsilçiləri, iş adamları da yaxından iştirak etməli, proseslərə öz töhfələrini verməlidirlər. Çünki bu, hər şeydən öncə dövlət siyasətimizin dəstəklənməsi, əlil vəətndaşlarımız üçün daha rahat ortamın yaradılması deməkdir. Bundan başqa, inklüzivliklə bağlı layihələrdə iştirak, həm də mənəvi bir tələbatdır. Biz cəmiyyət olaraq dövlətimizin inklüzivliklə bağlı siyasətində yaxından iştirak etməli, imkanımız daxilində bu prosesə töhfə verməliyik. Vətəndaşlıq borcu, insanlıq vəzifəsi bizdən məhz bunu tələb edir. Seymur ƏLİYEV  

Sumqayıtda Azərbaycan Minimal İnvaziv Cərrahlar Cəmiyyəti, Almazakademi Tibbi Treninq Mərkəzi, TƏBİB və Sumqayıt Tibb Mərkəzinin  təşkilatçılığı ilə “Kəskin daşlı xolesistitin müalicəsində müasir yanaşmalar” mövzusunda konsensus konfransı keçirilib. Tədbir iştirakçıları öncə Sumqayıt şəhərində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin abidəsi önünə tər gül dəstələri düzüb, əziz xatirəsini ehtiramla yad ediblər. Müxtəlif ixtisaslı həkimlərin iştirak etdiyi konfransda Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Zakir Fərəcov, Milli Məclisin İqtisadi Siyasət, Sənaye və Sahibkarlıq Komitəsinin sədri Tahir Mirkişili,   Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin sədr müavini Rəşad Mahmudov, deputat Müşfiq Məmmədli çıxış edərək konfransın işinə uğurlar arzu ediblər. TƏBİB-in İcraçı direktorunun müavini Araz Nəsirov  çıxışında bildirib ki, əhalinin sağlamlığının qorunması, tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin daha da yaxşılaşdırılması Azərbaycanda həyata keçirilən sosial-iqtisadi siyasətin başlıca istiqamətlərindən biri kimi daim dövlətin diqqət mərkəzindədir. Qeyd edib ki, son illər bu sahədə aparılan islahatlar nəticəsində əhalinin sağlamlığının qorunması istiqamətində bir sıra mühüm işlər həyata keçirilib. Sumqayıt Tibb Mərkəzinin direktoru Elnur Azadxanov rəhbərlik etdiyi müəssisənin fəaliyyətindən, həyata keçirilən cərrahi əməliyyatlardan bəhs edib. Vurğulayıb ki, bu kimi konfransların təşkili səhiyyənin daha da inkişafına öz töhfəsini verəcək. Konfrans M.Topçubaşov adına Elmi Cərrahiyyə Mərkəzinin yoğun və düz bağırsağın cərrahlığı şöbəsinin rəhbəri, tibb elmləri doktoru, professor Azərbaycan Minimal İnvaziv Cərrahlar Cəmiyyətinin prezidenti Qurbanxan Müslümov tərəfindən Sumqayıt Tibb Mərkəzinin 1 nömrəli Xəstəxanasında icra edilərək 300-ə yaxın iştirakçı üçün zala translyasiya edilən canlı cərrahiyyə ilə işinə başlayıb. Plenar iclasla davam edən konfransda professorlar Qurbanxan Müslümov, Rəşad Mahmudov, İslam Mahalov, tibb üzrə fəlsəfə doktorları Emil Muxtarov, Fərid Rəfiyev, Nicat Alışov və Cavanşir Vahabov tərəfindən tibbin müxtəlif sahələrini əhatə edən təqdimatlar edilib və  iştirakçılarla bərabər səmərəli müzakirələr təşkil edilib. Sonda konfrans iştirakçılarını maraqlandıran suallar cavablandırılıb.

“Dünəndən başlayaraq ehtiyatda olan hərbi vəzifəlilər təlim və hərbi yoxlama üçün xüsusi toplanışlara çağırılırlar. Bu, hər bir azərbaycanlı kimi bizi də sevindirir və vətənpərvər gənclərimizlə qürur duyuruq”. Bu fikirləri Publika.az-a danışan Aprel döyüşlərinin iştirakçısı, Qarabağ müharibəsi əlili Əhliyyət Mehdiyev deyib. O qeyd edib ki, vətəndaşlarımız dövlət-ordu-xalq vəhdətini həm Aprel döyüşlərində, həm Tovuz hadisələrində, həm də hazırkı vaxtda ən yüksək səviyyədə nümayiş etdirir: “Bu, hər bir azərbaycanlı kimi bizi də sevindirir. Son illərdə, xüsusilə Aprel döyüşlərindən sonra və Tovuz hadisələrində gördük ki, yüz minlərlə Azərbaycan gənci Ali Baş Komandana, ordumuza, dövlətimizə dəstək nümayişlərinə qatıldı və əsgərlərimizin yanında olduqlarını bildirdilər. Bu gənclər bu gün də Səfərbərlik Xidmətinə, Müdafiə Nazirliyinə müraciət edirlər. Minlərlə gənc döyüş bölgələrinə yollandı və döyüşməyə hazır olduğunu bildirdi. Biz bu gün öz gəncliyimizlə, vətəndaşlarımızla qürur duyuruq, mütəmadi olaraq gənclərlə görüş keçiririk, onlardan özümüz də müsbət enerji alırıq. Hər bir auditoriyada görürük ki, yüzlərlə yeni Poladlar, Mübarizlər, Raquflar, Samidlər və neçə-neçə igidlər yetişir. Bu, bizi qürurlandırır. Bir daha əmin oluruq ki, sabahımız etibarlı əllərdədir. İnanıram ki, tezliklə ordumuz qələbə sevincini xalqımıza yaşadacaq. Xalqımız qələbəyə layiqdir və bu, tezliklə olacaq. Hər şey göz önündədir. Gəncliyimizlə, vətənpərvər gənclərimizlə, vətəndaşlarımızla qürur duyuruq”. Akqabay Mıradov

Cəlil Xəlilov: “Bu fakt dövlətimizin hərbi gücündən, yürütdüyü anti-terror siyasətinin optimallığından xəbər verir” “Mövcud reallıq həm də Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin peşəkarlığının göstəricisidir” Məlum olduğu kimi, “Global Terrorism Index 2026” (GTI) Hesabatında dövlətlərin terror təhlükəsinə görə növbəti reytinq sıralanmasını təqdim edib. Ötən ilin terror təhlükəsi üzrə qeyd olunan sıralamada “0.233” indekslə 90-cı reytinq mövqeyində olan Azərbaycan, 2026-cı ildə üç reytinq də yüksələrək “0.123” indekslə 93-cü yerdə qərarlaşıb və bununla da reytinq cədvəlində ən təhlükəsiz ölkələrdən biri kimi yer alıb. Mövzu ilə bağlı saytımıza   açıqlama verən Müharib, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov beynəlxalq hesabatda Azərbaycanın dünyanın ən təhlükəsiz ölkələr sırasında yer alması faktının ciddi mətləblərdən xəbər verdiyini bildirib: “Şübhəsiz ki, beynəlxalq reytinq cədvəlində Azərbaycanın ən təhlükəsiz ölkələr sırasında yer almağı Prezidentimizin və dövlətimizin tarixi uğurudur. Bu fakt Azərbaycan dövlətinin hərbi gücündən, siyasi iradəsindən, yürütdüyü anti-terror siyasətinin optimallığından xəbər verir. “Global Terrorism Index 2026” (GTI) Hesabatında ölkəmizlə bağlı yer alan bu reallıq Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanın təhlükəsizliyi naminə həyata keçirdiyi uğurlu siyasətin son dərəcə effektiv olduğunu göstərir. Məlum gerçəklik bir daha sübut edir ki, Müzəffər Ali Baş Komandan Azərbaycanın təhlükəsizlik arxitekturasının memarı, təhlükəsizliyimizin və tərəqqimizin qarantıdır”. Polkovnik Cəlil Xəlilov Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) ölkəmizə yönəlik terror cəhdlərinin qarşısının alınmasındakı roluna da diqqət çəkib: “Global Terrorism Index 2026” (GTI) Hesabatında dövlətimizin terror təhlükəsinə görə ən təhlükəsiz ölkələr sırasında yer almasında DTX-nın da mühüm rolu var. Prezident İlham Əliyevin diqqət və qayğısı sayəsində öz maddi-texniki təchizatını, peşəkarlğını daim yüksəldən DTX, Azərbaycana qarşı həyata keçirilən terror aktlarının qarşısını müvəffəqiyyətlə almaqda, terror cəhdlərini elə hazırlıq mərhələsindəcə neytrallaşdırmaqdadır. Beynəlxalq reytinq cədvəlində dövlətimizin ən yüksək sıralarda yer alması bir sıra amillərlə yanaşı, həm də DTX-nın peşəkarlığının göstəricisidir və bu peşəkarlıq xalqımız tərəfindən təqdir olunmaqda, alqışlanmaqdadır”. Seymur ƏLİYEV