Heydər Əliyev
Zamanı Aşan Qəhrəmanlar: Qara Sarıyev və Azərbaycanın Şanlı Tarixi
Hər bir tarixi dövr öz qəhrəmanını doğurur. Zamanın sınağından keçən, tarixə möhür vuran, yaddaşlarda iz buraxan insanlar olur. Amma elələri də var ki, onlar təkcə bir dövrün deyil, bir millətin vicdanına, qüruruna çevrilir. Zaman onları deyil, onlar zamanı müəyyən edir. Bu qəhrəmanlar ömürlərini deyil, ruhlarını tarixə yazırlar. Onların səsləri keçmişin səssiz səlnaməsində deyil, xalqın ürəyində əbədi yaşayır. Qara Sarıyev Əli oğlu da məhz belə qəhrəmanlardandır. O, doğulduğu torpağın yaddaşına çevrilən, igidliyi ilə millətin hafizəsinə həkk olunan, adı tarixə qızıl hərflərlə yazılmış bir Vətən oğludur. 1925-ci il sentyabrın 9-da Tovuz torpağında dünyaya göz açan Qara Sarıyev gənclik illərində böyük bir fəlakətlə - Böyük Vətən Müharibəsi ilə üz-üzə gəldi. 1943-cü ilin mayında orduya çağırılan Sarıyev Şimali Qafqaz Hərbi Dairəsinin 46-cı avtomobil alayında xidmətə başladı. Səngərlərdə təkcə mərmilər deyil, insan taleləri də uçuşurdu. O, silah əvəzinə tibb çantasını götürərək, leytenant rütbəsi ilə döyüş meydanlarında yüzlərlə əsgərin həyatını xilas etdi. Qara Sarıyev 1948-ci ilin aprel ayına qədər hərbi xidmətini davam etdirdi. Cəbhədə göstərdiyi igidlik və fədakarlıq "1941–1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" və "Yaponiya üzərində qələbəyə görə" medalları ilə qiymətləndirildi. Amma onun ən böyük mükafatı xalqın ürəyində qazandığı əbədi yer oldu. Azərbaycan xalqının müharibədəki xidmətləri misilsizdir. Böyük Vətən Müharibəsi təkcə cəbhədəki döyüşlərdən ibarət deyildi. Bu, ümummilli səfərbərlik idi. Azərbaycan 600 mindən çox övladını bu müharibəyə yola saldı. Onlardan 300 minə yaxını geri qayıtmadı. Onlar şəhid oldular, amma adlarını tarixə, millətin qüruruna çevirdilər. Həzi Aslanov kimi iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olmuş komandirlər, Mehdi Hüseynzadə “Mixaylo” kimi əfsanəvi partizanlar, Ziya Bünyadov, Aslan Vəzirov, Tərlan Əliyarbəyov, Qafur Məmmədov, İsrafil Məmmədov kimi döyüşçülər xalqımızın şanlı igidliyinin obrazı oldular. Hər kəndin, hər şəhərin bir şəhid məzarı, bir qəhrəman hekayəsi var. Tovuzdan çıxan Qara Sarıyev kimi, Azərbaycanın Bakı, Gəncə, Şəki, Lənkəran, Naxçıvan və Qarabağ kimi bölgələrindən cəbhəyə gedən minlərlə oğul və qız tariximizin unudulmaz səhifələrinə çevrildilər. Böyük Vətən Müharibəsində təkcə əsgərlər döyüşmürdü Azərbaycanın torpağı, zəhmətkeş əlləri və zəngin yeraltı sərvətləri də bu savaşın əsas iştirakçısı idi. Müharibənin ilk illərində Sovet Ordusunun ehtiyac duyduğu yanacağın 75 faizi məhz Azərbaycan neftçilərinin əməyi ilə təmin olunurdu. Neftçilər gecə-gündüz çalışaraq, müharibə iqtisadiyyatını ayaqda saxladılar. “Azneft” tresti, “Qara şəhər”, “Bibiheybət”, “Balaxanı” kimi sənaye bölgələri bu gün yalnız arxivlərdə deyil, qələbə tariximizin sinəsində yaşayır. Faşist Almaniyası "Barbarossa" planında Bakı neftini əsas hədəflərdən biri kimi göstərmişdi. Amma bu torpaq əyilmədi, bu neft düşmənə verilmədi. 1941–1945-ci illərdə SSRİ-də hasil olunan 110 milyon ton neftin 75 milyon tonu Azərbaycana məxsus idi. Bu göstərici sadəcə statistika deyil qələbənin mayasında Azərbaycanın imzasıdır.Görkəmli dövlət xadimi Nikolay Voznesenski yazırdı:“Sovet Bakısı arasıkəsilmədən cəbhəni və SSRİ xalq təsərrüfatını neft məhsulları ilə təmin edirdi və yüzlərlə motoru havada və yerdə hərəkətə gətirirdi.”Bakı yalnız özü ilə kifayətlənmədi. SSRİ rəhbərliyi neft hasilatının şərqə Volqa-Ural bölgəsinə keçirilməsini planlaşdıranda, Bakı neftçiləri yenə ön sırada oldular. “İkinci Bakı” adlandırılan bu yeni neft bölgələrinin qurulmasına minlərlə azərbaycanlı mühəndis və usta könüllü olaraq köçdü.Elm adamları da bu müharibənin görünməyən qəhrəmanları oldular. Yusif Məmmədəliyevin rəhbərliyi ilə yüksək oktanlı aviasiya benzini, toluol, alkilbenzol və digər mühüm hərbi məhsulların istehsalı mümkün oldu. Sovet Ordusunun texnikasının 75-80 faizi Azərbaycan nefti ilə hərəkətə gətirilirdi. Marşal Georgi Jukov bu həqiqəti belə ifadə edirdi:“Bakı neftçiləri cəbhəyə və ölkəyə Vətənimizin müdafiəsi üçün nə qədər lazım idisə, o qədər də yanacaq vermişdilər.” Müharibədən onilliklər ötüb. Amma veteranlar bu unudulmaz günləri, o müqəddəs mübarizəni gənc nəslə danışmaqdan, yaşatmaqdan yorulmurlar. Onlar deyirlər: “Qələbə yalnız silahla deyil, ruhla qazanılır.” Qara Sarıyev və onun kimi igidlər bu ruhun daşıyıcıları oldular. Məktəblərdə keçirilən görüşlər, parklarda ucaldılan abidələr, hər il 9 May – Qələbə Günü ərəfəsində təşkil olunan tədbirlər bu qəhrəmanların adını yaşadır. Bu tarix yalnız keçmiş deyil, həm də bu günkü Azərbaycan Ordusunun ruh kökləridir. Qəhrəmanlar unudulmur onlar bizimlədir. Bu gün Qara Sarıyev kimi oğulların adları yaddaşlarda, tarix kitablarında, evlərin divarlarında asılmış medal qutularında yaşayır. Onlar bir millətin başıuca tarixi, şərəfli yoludur. Unudulmaz qəhrəmanlarımız Azərbaycanın dünəni, bu günü və sabahıdır. Və hər dəfə “Qələbə” sözünü işlətdikdə unutmayaq bu sözün içində Qara Sarıyev kimi igidlərin qanı, canı, ruhu var.
Cəlil Xəlilov Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovni
