Профессор факультета журналистики ИГСУ Низами Мамедов вошел в состав Общественного совета Международного государственного экологического университета имени А.Д. Сахарова на основании фундаментальных публикаций в области теории экологического образования и устойчивого развития, а также за широко распространенных в странах СНГ учебников и учебных пособий в данной области.   Вуз признан базовой организацией государств-участников СНГ по экологическому образованию. Это статус был придан «Международному государственному экологическому университету имени А.Д. Сахарова» решением Совета глав правительств Содружества Независимых Государств от 25 ноября 2005 года. На сегодняшний день университет является ведущим учебным заведением СНГ в сфере экологического образования и устойчивого развития.     Мамедов Низами Мустафаевич   Профессор кафедры управления информационными процессами.   Доктор философских наук   Профессор   Академик и член Президиума Российской экологической академии   Академик Российской академии естественных наук   Эксперт ЮНЕСКО в области культуры и образования   Почетный работник высшего профессионального образования РФ   директор Института глобализации и устойчивого развития «Академии МНЭПУ»    

Azərbaycan xalqının sosial rifahının yüksəlməsi, onun yaşam səviyyəsinin davamlı olaraq  yaxşılaşması hər zaman Ümummilli lider Heydər Əliyevin diqqət mərkəzində olmuşdur. Ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində  - mürəkkəb hərbi-siyasi vəziyyətdə hakimiyyətə gələn Heydər Əliyev, ölkənin düşdüyü ağır duruma rəğmən vətəndaşların sosial rifahının yaxşılaşdırılması istiqamətində silsilə addımlar atır, bu yöndə mühüm qərarlar qəbul edirdi. Ulu öndər hesab edirdi ki, müharibə və iqtisadi böhran şəraitində belə xalqın sosial rifahının diqqət mərkəzində saxlanılması vacibdir və bu, çoxsaylı problemlər fonunda prioritet məsələlərdən biri olmalıdır. Bu baxımdan Heydər Əliyevin səyi ilə 1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiyada əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsi, layiqli həyat səviyyəsinin təmin olunması öz əksini tapır. Sosial rifah amilinin konstitusiyada yer alması, dövlətin əsas məqsədlərindən biri elan edilməsi Heydər Əliyevin xalqa, onun layiqli yaşamına verdiyi yüksək diqqətin göstəricisidir. Ulu öndərin sosial siyasəti rəqəmlərin dili ilə... 1993-cü ildən - hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən xalqın sosial rifahının yaxşılaşdırılması istiqamətində konkret addımlar atan Heydər Əliyev, zaman-zaman bu yöndə böyük uğurlar əldə etmiş, əhalinin rifah səviyyəsinin əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsinə nail olmuşdur. Təkcə bir faktı qeyd edək ki, 1993-2003-cü illər ərzində Heydər Əliyev qayğısı sayəsində pensiya və müavinətlər 8 dəfə artmışdır ki, bu da əhalinin həssas təbəqəsinin sosial rifahının önəmli dərəcədə yaxşılaşmasına öz töhfəsini vermişdir. Ulu öndər əmək haqlarının artırılması məsələsini də diqqət mərkəzində saxlayır, ölkənin iqtisadi imkanlarından istifadə edərək bu sahədə ciddi irəliləyişlərin təmininə nail olurdu. Statistika göstərir ki, Ulu öndər 1993-2003-cü illər ərzində orta aylıq əmək haqqının 6 dəfə artırılmasına nail olmuşdur ki, bu da o dövrün reallığı baxımından olduqca yüksək göstəricidir. Onu da qeyd edək ki, Ulu öndər bütün bu uğurlara bir tərəfdən erməni işğalna qarşı mübarizə, digər tərəfdən iqtisadi böhran və siyasi təzyiqlərlə mübarizə fonunda nail olmuş, xalqın sosial rifahını yüksəltməklə yanaşı müasir ordu formalaşdırmaq, iqtisadiyyatı gücləndirmək, müstəqilliyi möhkəmləndirmək istiqamətində böyük işlər görmüşdür. Ümummilli lider: “Bütün təbəqələrin həyat tərzini yaxşılaşdırmağa çalışmalıyıq” Ulu öndər Heydər Əliyevin yürütdüyü sosial siyasətdə həssas kateqoriyadan olan şəxslərə daha çox diqqət yetirilsə də, Ümummilli lider bütövlükdə bütün xalqın sosial rifahını yüksəltməyə çalışır, bütün vətəndaşların həyat şəraitini yaxşılaşdırmağa səy göstərirdi. Təsadüfi deyil ki, 1993-cü ildə Bakı Kondisioner zavodunda paytaxtın sənaye müəssisələri əmək kollektivləri nümayəndələrinin mitinqində çıxışı zamanı bu reallığa toxunan Heydər Əliyev demişdir: “On illər boyu yaranmış iqtisadi-sosial sistemdən sərbəst iqtisadiyyat sisteminə keçmək böyük çətinliklərlə bağlıdır. Bu sahədə son illərdə buraxılan səhvlər vəziyyəti daha da gərginləşdirmişdir. Ancaq biz bu yolla getməliyik, başqa yol yoxdur. Bu iş Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyatına, ənənələrinə uyğun olaraq təşkil edilməlidir. Bu yola keçərkən əlimizdə olan iqtisadi potensialdan səmərəli istifadə etməliyik, onun bundan sonra dağılmasına yol verməməliyik. Çalışmalıyıq ki, bu potensial bütün Azərbaycan xalqının sərvəti kimi bundan sonra da respublikamızın bütün vətəndaşlarının, bütün təbəqələrin həyat tərzinin yaxşılaşması üçün şərait yaratsın.” Heydər Əliyevin məlum açıqlaması bir daha göstərir ki, onun sosial siyasətinin hədəfində ayrı-ayrı şəxslər deyil, bütöv xalq dayanırdı və o, xalqın sosial rifahını yaxşılaşdırmaq yolunda yorulmadan çalışırdı. İlham Əliyev Ulu öndər irsinə, onun sosial siyasətinə sadiqdir Sevindiricidir ki, Ulu öndərin sosial siyasəti sonrakı dönəmdə Prezident İlham Əliyev tərəfindən də uğurla davam etdirilmiş, bu istqiamətdə mühüm nailiyyətlərə nail olunmuşdur. Hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən yoxsulluğa qarşı mübarizəyə mühüm diqqət verən dövlət başçsı hələ 2019-cu ildə Azərbaycanı dünyada yoxsulluğu 5%-ə endirən 29 dövlətdən biri etmişdir. 2003-2019-cu illər arasında pensiyalar 9, əmək haqları isə 7 dəfə artırılmışdır. Məcburi köçkünlər üçün aylıq müavinətlərin artırılması, problemli kreditlərin həlli istiqamətində atılan addımlar da Prezident İlham Əliyevin sosialyönümlü siyasətə böyük diqqət verdiyini göstərdi. Ulu öndər Heydər Əliyev kimi Prezident İlham Əliyev də həssas kateqoriyadan olan vətəndaşlara – şəhid ailəəlrinə, qazilərə, əlillərə, məcburi köçkünlərə xüsusi həssaslıqla yanaşır, onlarla mütəmadi görüşlər keçirir, bu insanların sosial rifahının yaxşılaşması üçün dövlətin bütün imkanlarını maksimum səfərbər edir. Prezident İlham Əliyev sonrakı dönəmdə də sosialyönümlü siayasət xəttini qoruyub saxlamış, vətəndaşların sosial rifahının yaxşılaşması üçün ciddi addımlar atmışdır. Qeyd edək ki, 2021, 2022 və 2023-cü illərin dövlət büdcəsində sosial xərclər 38,8%-dən 46%-ə qədər yüksədilmişdir. 2023-cü ilin dövlət büdcəsindən sosial xərclər üçün 15 milyard manatdan çox vəsait ayrılıb ki, bu da Azərbaycanın müstəqilik tarixində rekord göstəricidir. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra dövlət başçısının qayğısı sayəsində 124 min şəhid ailəsi və müharibə iştirakçısına sosial dəstək paketi çərçivəsində 281 min xidmət göstərilib. Vətən müharibəsindən sonra şəhid ailələrinə, müharibə əlillərinə 13 460 mənzil və fərdi ev verilib ki, bu da dövlətin öz vətəndaşlarının mənzi-məişət şəraitinin yaxşılaşmasına necə böyük qiymət verdiyini göstərir. Xatırladım ki, Prezidentin tapşırığına uyğun olaraq cari ildə də ən az 1500 mənzil və fərdi evin sözügedən kateqoriyadan olan şəxslərə verilməsi nəzərdə tutulur. Bütün bunlar onu göstərir ki, müasir Azərbaycan dövləti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Ulu öndərin siyasətinə sadiqdir və bu siyasəti mütəmadi şəkildə inkişaf etdirir. Səmyar Abdullayev Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyətinin sədri  

      Мероприятия в области социального обеспечения ветеранов  В Баку есть места, которые несут в себе память о доброте, заботе и внимании. Одно из таких мест — дом престарелых, возникший благодаря человеку, чьё имя сегодня кажется легендой: Гаджи Гаджиага Дадашов. На первый взгляд это всего лишь социальное учреждение, но именно Дадашов стал первым, кто основал дом для престарелых в Азербайджане.   В современном Азербайджане социальную систему невозможно представить   без Первой леди, Президента Фонда Гейдара Алиева Мехрибан ханым Алиевой.  Личная миссия, именно её деятельность стала символом милосердия в Азербайджане. Фонд Гейдара Алиева определил одним из приоритетов помощь людям старшего поколения, ветеранам, инвалидам войны и труда, детям-сиротам — всем тем, чьи судьбы требуют особой заботы и внимания.Под четким руководством Мехрибан ханым Алиевой в пансионатах и социальных учреждениях начались масштабные программы реконструкции зданий, создание новых реабилитационных центров, оснащение их современными медицинскими оборудованиями, организация культурных встреч, новогодних мероприятий, праздников, обеспечение современными средствами ухода. Мехрибан ханым Алиева заложила основу новой культуры социальной ответственности. В этой деятельности ей помогают дочери — Лейла Алиева и Арзу Алиева.  В проекты, которые готовят Лейла Алева и Арзу Алиева в сфере заботы и поддержки входят регулярные визиты в дома престарелых, сиротские учреждении, реабилитационные центры, также инициативы по обеспечению детей и пожилых людей необходимой помощью, одеждой, лекарствами, игрушками, средствами ухода.     Сегодня в домах престарелых пожилые люди чувствуют не одиночество, а внимание и тепло. В Азербайджане старость под пристальном государственном вниманием. Касаясь вопросов о заботе ветеранов войны всех категорий и ветеранов труда, они также ежегодно   проходят медицинскую диспансеризацию и амбулаторное лечение. Все нуждающиеся ветераны получают стационарное и санитарно-курортные лечения. Участники и инвалиды Второй Мировой Войны обеспечиваются талонам на ежегодный проезд в страны  СНГ железнодорожным, морским и авиатранспортом. Ветераны в количестве 2-х человек, нуждающиеся в улучшении жилищных условий будут обеспечены квартирами в новых построенных домах. Проводится работа в направлении социальной защиты ветеранов, организовано  сотрудничество с исполнительными органами, Министерством труда и социальной защиты населения, министерством здравоохранения, профсоюзными организациями и другими соответствующими органами. В настоящее время во всем мире, в том числе в Азербайджане, идет процесс старения населения. Учитывая это, возникла необходимость создания ”Бакинского городского геронтологического центра" Министерства здравоохранения. Таким образом, в 2020 году при поликлинике “Зона здоровья” появился центр, призванный уделять более пристальное и специализированное внимание пожилым людям, их состоянию здоровья. "Бакинский городской геронтологический центр” создан для оказания специализированных, качественных медицинских услуг пожилым и пожилым людям. Принимая во внимание классификацию Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ) по возрасту, люди в возрасте от 60 до 74 лет считаются пожилыми, люди в возрасте от 75 до 89 лет считаются пожилыми, а люди старше 90 лет считаются долгожителями. Азербайджан также всегда был известен как страна долгожителей. В нашей республике со времен СССР заботятся о пожилых людях. В 1962 году профессор Шукур Гасанов создал поликлинику “Зона здоровья”. В 1976 году в поликлинике был создан “гериатрический кабинет”. То есть, еще со времен СССР в Азербайджане проявляли особое внимание здоровью,  социальному положению и благосостоянию пожилых людей. В центре ведется профилактика здорового старения и особенно здорового старения.Профилактика здорового старения начинается, согласно рекомендациям ВОЗ, с 0 лет. Курс здорового старения применяется к людям в возрасте 60 лет и старше. В настоящее время, как геронтологический В центр охватывает все регионы Азербайджана. Согласно статистическим данным, подготовленным Государственным комитетом статистики в 2024 году, общая численность населения города Баку составляет 2 миллиона 344 тысячи 888 человек. В возрасте 60 лет и старше проживает 404 тысячи 556 жителей. В процентном выражении этот показатель составляет около 17 процентов населения города Баку. Для сравнения, в 2014 году в Баку проживало 2 миллиона 181 тысяча 854 человека. Если в 2014 году в возрасте 60 лет и старше проживало 216 тысяч 589 человек, то в 2024 году эта цифра, как я уже сказал, составила 404 тысячи 556 человек. Если в 2014 году население города Баку в возрасте 60 лет и старше составляло около 10 процентов от общей численности населения, то в 2024 году эта цифра составила около 17 процентов. В городе Баку в 2014 году было 1611 человек в возрасте 90 лет и старше, то в 2024 году этот показатель составил 4 тысячи 553 человека. Увеличение числа пожилых людей связано со своевременным и правильным обследованием, профилактикой и лечением заболеваний. Также если в 2014 году в Баку проживало 49 тысяч 308 человек в возрасте 75-89 лет, то в 2024 году этот показатель достиг 64 тысяч 184. Число людей в возрасте 60-74 лет в 2014 году составило 165 тысяч 670 человек, в 2024 году-335 тысяч 819 человек. Согласно статистике 2024 года, в возрасте 90 лет и старше 2 тысячи 68 мужчин и 2 тысячи 485 женщин. 23 декабря 2025 года в целях проведения безвозмездного медицинского осмотра ветеранов различных категорий Министерством здравоохранения Азербайджанской Республики был подготовлен договор с публичным юридическим лицом “Бакинский городской геронтологический центр”, и геронтологическая бригада этого юридического лица провела медицинскую акцию для ветеранов в организации ветеранов войны, труда и Вооруженных Сил. Центр провел совместное просветительское мероприятие с республиканской организацией ветеранов. Основной целью деятельности центра является диспансеризация больных гериатрической возрастной группы (60 лет и старше), осуществление санитарно-гигиенической просветительской работы среди них, оказание лечебно-консультативной помощи пациентам данной возрастной группы и обследование-лечение больных гериатрической возрастной группы с целью профилактики преждевременного старения и охраны здоровья населения. В ходе акции 62 ветерана были бесплатно обследованы и им была оказана медицинская помощь, 50 ветеранов были проинформированы о деятельности центра.        Сегодня в домах престарелых Азербайджана пожилые люди, ветераны чувствуют не одиночество, а внимание, тепло и заботу со стороны государства.   Председатель Организации Ветеранов Войны, Труда и Вооруженных Сил Азербайджанской Республики  полковник  Джалил Халилов

Respublika Veteranlar Təşkilatı UNESCO-nun Baş direktoru Odre Azuleyə müraciət ünvanlayıb. Müraciətdə deyilir:   “Hörmətli Baş direktor.   Respublika Veteranlar Təşkilatı olaraq sizə müraciət etməyimizə səbəb Ermənistanın həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində bu ölkə ərazisində Azərbaycan xalqına məxsus yüz illərlə tarixi olan mədəni irsin tamamilə yox olması təhlükəsidir.   Nəzərinizə çatdırırıq ki, Ermənistanda yaşamış və bu yerlərin köklü sakinləri olan azərbaycanlılara qarşı XX əsrin əvvəllərindən etibarən aparılmış etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində azərbaycanlılar öz dədə-baba torpaqlarından kütləvi deportasiyaya məruz qalmışlar.   1988-ci ildə həyata keçirilən sonuncu deportasiya zamanı 250 mindən çox azərbaycanlı öz doğma yurdlarından qovularaq qaçqına çevrildi. Bununla da, Ermənistan tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü və sistematik deportasiya siyasəti nəticəsində azərbaycanlıların Ermnistandan qovulması prosesi sona çatdı.   Acı da olsa həqiqətdir ki, hazırda Ermənistanda bir nəfər də olsun azərbaycanlı qalmayıb. Ermənistan sistemli şəkildə bu ərazilərin tarixi və əzəli sakinləri olan azərbaycanlıların izlərini hər yerdən silir, Azərbaycan xalqının mədəni irsini talayır, dağıdır, özününkiləşdirir və mənşəyini dəyişdirir. Azərbaycan kəndlərinin tarixi adları kütləvi şəkildə dəyişdirilib, qədim toponimlər erməni adları ilə əvəz edilib.   İrəvan quberniyasında yerləşən Göy məscid, Qala Məscidi, Şah Abbas, Təpəbaşı, Zal Xan, Sərtib Xan, Hacı Novruzəli Bəy, Dəmirbulaq, Hacı Cəfər Bəy, Rəcəb Paşa, Məhəmməd Sərtib Xan, Hacı İnam Məscidi kimi 300-dən çox məscid 20-ci əsrin əvvəllərində qəsdən dağıdılıb, özününkiləşdirilib, və ya digər məqsədlərlə istifadə edilib. Yalnız Dəmirbulaq Məscidi 1988-ci ilə kimi öz təyinatı üzrə fəaliyyət göstərib, indi isə o tamamilə dağıdılıb və yerində çoxmərtəbəli bina inşa edilib.       Hörmətli Baş direktor.   Təəssüf və narahatlıq hissi ilə qeyd edirik ki, Ermənistanda azərbaycanlılara məxsus Ağadədə, Aşağı Şorca, Güllübulaq, Saral qəbristanlıqları kimi 500-dən çox qəbristanlıq məhv edilib. Bu il Azərbaycan xalqının 200 illik yubileyini qeyd etdiyi, qədim Göyçə mahalında, doğulduğu kənddə qəbirüstü abidəsi ucaldılmış Aşıq Ələsgərin də qəbri dağıdılıb. Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irs nümunələri siyahısına salınan Azərbaycan aşıq sənətinin görkəmli nümayəndəsi olan Aşıq Ələsgərin qəbirüstü büstünün dağıdılması bir daha Ermənistanın heç bir ümumbəşəri dəyər tanımadığını nümayiş etdirir. Bu, bütün dinlər tərəfindən qəbuledilməzdir və heç bir mənəviyyata sığmır.   Bir neçə on ildir ki, davam edən vandallıq əməllərinə görə bir nəfərin belə cəzalandırılmaması Ermənistanda bu işlərin dövlət siyasəti olmasının növbəti sübutudur.   Sadaladığımız konkret faktlar göstərir ki, Ermənistan hətta azərbaycanlıların bu torpaqlarda tarix boyu yaşaması və zəngin mədəniyyət yaratması faktını belə inkar edir. Bu, Ermənistanda Azərbaycan xalqına qarşı mövcud olan dözümsüzlüyün bariz nümunəsidir.     Məlum olduğu kimi, bu kimi cinayətlər - mədəni abidələrin qəsdən dağıdılması, onların mənsubiyyətinin dəyişdirilməsi və özününkiləşdirilməsi beynəlxalq humanitar hüququn, xüsusən də 1949-cu il Cenevrə Konvensiyalarının, UNESCO-nun 1954 və 1970-ci il Konvensiyalarının kobud şəkildə pozulmasıdır. Bunlar müharibə cinayətləridir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2017-ci ildə qəbul etdiyi 2347 saylı qətnaməsinin də müəyyən etdiyi kimi, mədəni irsin qəsdən dağıdılması həmçinin sülh və təhlükəsizlik məsələsidir.    Hörmətli Baş direktor.   Respublika Veteranlar Təşkilatı olaraq sizi Ermənistanda Azərbaycan xalqına məxsus olan mədəni irsin hazırki vəziyyəti barədə ətraflı hesabat təqdim etmək məqsədilə Ermənistan hökumətinə rəsmi sorğu göndərməyə çağırırıq. Biz həmçinin sizdən Azərbaycan xalqının əsrlərlə tarixi olan mədəni və tarixi irsinin hazırki vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün Ermənistana ekspert qrupunun göndərilməsini xahiş edirik.     UNESCO-nun öz konstitusiyası ilə ona verilmiş vasitəçilik mandatına güvənir və sizdən bu təşəbbüsün reallaşdırılması ilə bağlı UNESCO-nun rəsmi mövqeyinə dair bizi məlumatlandırmağınızı xahiş edirik.