“Qardaş xalqlar ədəbiyyatı - Özbək ədəbiyyatı” silsiləsindən III yazı  Qurbanlığa soyun məni, Topuğumdan asın dara. Və sonra duzlayın məni, Büründüm qapqara qara.   Hansı casusa nəsibdir tac, Səltənət de zəng çalacaq, zəng. Mən zindanda ödəmişəm bac – Saç ağardı, ağarmadı səhər.   Bu alnıma basılmış damğa: Nəsiminin beytləri küfr. Cəllad, artıq eləmə nəğmə, Şeirə deyil, üzümə tüpür.   Ağrımaz tən, Edərəm huzur, Siz dərimi soyduğunuz an. Mən haqqına girməyim, üzr, Azan, ya təkbir söyləyin, aman.   Günəş üfqə qoyduğutək baş, Qəlbin hüftan oldu mu, ey Şərq? Yeri altını parlatsa Günəş – Yer üzü də çeçəkləyəcək.   Qurbanlığa soyun məni, Və dağıtın bütün Bəşərə...   Bu dünya…   Bu günəş anamtək qocalmış, Anamtək qocalmış yer üzü. Mən batdım günəşin altına, Gündüzü, gündüzü, gündüzü.   Bu külək Cənubdan əsdimi, Cənubdan əsdimi sabalar? Qaranquş, qanadın kəsdimi, Səvdalar, səvdalar, səvdalar.   Ağ yağış qarlara dönüşdü, Qarlara dönüşdü leyləklər. Bu dünya darlara dönüştü, Sarlara dönüşdü leyləklər.   Nələrdən xəbərdir bu təsvir, Yuxulu gözlərin süzülüb. Gələn bu müsibət müsəvvir, Gedərəm ip kimi mən qopub.   Müsəvvir, gümanla tapdınmı, Sən məni adım ya ismimdən? Təndirə çörəktək yapdınmı, Ulduzlar tökülsə cismimdən?   Ağlasan, doğru ağla, gül süni, Adın var keçmişə adanan. Bu dünya bir dəstə gül süni, Mən də bir dünyayam xətərli.   Axtarış   Axtarışda qalan insantək, Özümü axtarıram səsdən. Adımdan ta bədəniməcən Müharibə elan etdim qəsdən.   Dörd bir yandan alıb nişanə, Atılacaq kamandan yaylar. Soyguncuya dönüşüb dünya, Durbin ilə addımım sayar.   Dağ qoynunda qapqara şərpə, Qanad çırpan bir şahin kimi. Mən izinsiz yox oldum, əfsüs, Elə düşməz intiqam kimi.   Özümü axtarıram hələ, Axtarıram mağara, dərədən. Yadımda yox hətta simam da, Əfsüs, min il keçdi aradan.   Ayın on beşi zülmət olsa, Mən axtardım günəşlərindən. Damladım anamın son nəfəsi Və sonuncu göz yaşlarından.   Ağı   Bu sözlərə çəkiç dəyməmiş, Balta ilə doğranıb amma. Qılınc gəlsə başın əyməmiş, Pərdə kimi örtülüb amma.   Burda bülbül oxuyar səssiz, Təfəkkürü çaxır əqrəb də. Yaşayıram qürub, gecəsiz, Yaşayırsan hansı tərəfdə?   De, haradan alınıb torpağın, Torpağına qarışıb laşım. Qarışqalar öpmüş ayağın, Onlar mənim gözüm və qaşım.   Bax ki, mənim gözlərim kordur, Çiynin tutar nədənsə dul-dul?! Alnımdan bir ayə oxuyar, Yenə həmin dili yox bülbül.   Sinəm yırtar kipriyinin tığı, Bir Söz hələ ki can istəyər. Mən dünyaya yetəcək ağı, Dünya isə bir qan istəyər.   Dənə kimi səpilmişdir…   Dənə kimi səpilmişdir bədənim, Gözümdəki gölməçə də Nilə dönər. Doğuluş… Doğuluş – mən ölən tarıx, Bu tarıx, bəlkə də, bir gülə dönər.   Dənə kimi səpilib dilə gəlir, Basdığım o izlər, tutmuş əllərim. Yanımda səssizcə kimsə dayanır, Sonra… Boş qalacaq sağım, sollarım.   Dənə kimi səpilib nalələrim də, Şərab içən kimi yenə sərxoşum. Qasırğada qırıldı budaqlarım, Kökünü qurd yemiş elə ağacım.   Dənə kimi səpilib bütün soyum, Soyuq ölkələrdə qartallara yem. Yaram yeniləndi, ağrıyır yaram, Kaş bu ağrı olsa bədənə məlhəm.   Bir gün başıma yetəcək dünya, Babaqəndlər gəlir, gəlir Mirzalar. Dənə kimi səpilir o zaman dünya, Sonra közə dönər dəstxət, imzalar.   Sonra dənə kimi səpilirim mən...   Babaqənd MİRZƏ Özbəkistan Respublikası Nəvai şəhər Xalq Deputatları Şurasının deputatı, “Dustluq bayrağı” və “Знамя дружби” qəzetlərinin baş redaktoru  Özbək dilindən uyğunlaşdıran: Rəhmət Babacan

"Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva veteranların böyük dostu, qayğıkeş himayədarıdır”.   Bunu Veteran.gov.az-a açıqlamasında Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib. Polkovnik qeyd edib ki, Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyev kimi, hər zaman şəhid ailələrinin, müharibə əlillərinin, veteranların, eləcə də aztəminatlı ailələrin yanında olub, onlara böyük qayğı göstərib:   “Mən Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının Rəyasət Heyəti adından hörmətli Mehriban xanımı təbrik edir, ona çoxşaxəli fəaliyyətində uğurlar arzulayıram.   Mehriban xanım ölkəmizin iqtisadi-siyasi və sosial-mədəni həyatında yaxından iştirak edən, dövlətimizin bu yöndəki siyasətinə böyük töhfələr verən nəhəng siyasi xadimdir. Onun şəhid ailələrinə, müharibə əlillərinə, veteranlara göstərdiyi qayğı və diqqət, onlarla bağlı həyata keçirdiyi sosial layihələr sadəcə region deyil, dünya miqyasında bənzərsiz hadisədir. Dünyanın heç bir yerində həssas kateqoriyadan olan insanlara bu dərəcədə qayğı və diqqət göstərilmir.   Mehriban xanım 44 günlük Vətən müahribəsində də böyük fədakarlıqlar göstərdi, bir an belə olsun Ali Baş Komandandan, Azərbaycan Ordusundan  dəstəyini əsirgəmədi. Onun çətin dönəmdə, dar məqamda ortaya qoyduğu əzm və iradə, şəxsi fədakarlıq nümunəsi milyonlarla soydaşımız üçün əsl nümunə oldu.   Mən bir daha hörmətli Mehriban xanımı bütün veteranlar adından  təbrik edir, ona möhkəm cansağlığı, uzun ömür, yeni müvəffəqiyyətlər arzulayıram”.

Nənəmin on üç övladı ölüb. O, İkinci Dünya Müharibəsindən az sonra ailə qurmuşdu. Müharibə və ondan sonrakı illərdə davam edən aclıq, çətin həyat şərtləri ona gətirib çıxarmışdı ki, nənəmin övladları bir-birinin ardınca dünyalarını dəyişmişdilər.   Uşaqlıq illərimdən nənəmlə bağlı ən çox yadımda qalan şeylərdən biri, onun üzündən heç vaxt əskik olmayan kədəri idi. Böyüyəndən, ana olandan sonra nənəmin üzündəki o "dünyadan uzaqlaşmış" ifadənin də izahını tapmışdım - övlad itirəndən sonra valideyn özü də mənəvi anlamda itir, yoxa çıxırmış...   Müharibərlərin ən dəhşətli tərəflərindən biri, açılan atəşlərin və partlayan bombaların uşaqlardan da yan keçməməsidir. Bütün müharibələrdə uşaqlar da həyatlarını itirir, yaralanır, fiziki və mənəvi zədələr alaraq, ömür boyu bu yara ilə yaşamalı olurlar.  İnsanlıq Eynşteyni, Tolstoyu, Mariya Kürini, Bethoveni və yüzlərlə başqa dühanı itirəndə, kimi itirdiyini anlayırdı və bu dühalara yas tuturdu. Təsəvvür edin ki, bu insanlar uşaqkən müharibədə həyatlarını itirsəydilər, biz necə dəyərli, vacib adamlardan məhrum olacaqdıq. Bəşəriyyət bu dahilərsiz  elmi-texniki, mənəvi anlamda necə kasıblayacaqdı...   Bu gün də dünyada minlərlə uşaq müharibə vaxtı öz həyatını itirir. İraqda, Suriyada, Əfqanıstanda və onlarla başqa ölkələrdə hər gün ölüm qorxusu altında yaşayan yüz minlərlə uşaq var. Bu gün biz yüzlələ, minlərlə məsum varlıqlarla yanaşı, gələcəyimizin, insanlığın dahilərini itiririk amma bundan xəbərimiz də yoxdur. Çünki yarıda qırılan ömürlər bizi bu körpə qurbanların gələcəyindən məhrum edir. Dünya öz körpə övladlarını müharibələrdə itirir...    Yanlış anlaşılma olmasın deyə, vurğulayım, gələcəyi nə, necə olur-olsun, hər bir uşağın həlak olması, ölümü insanlıq faciəsidi. Bir dahi qədər, gələcəkdə öz həyatını sadə, heç bir özəlliyi olmadan yaşayacaq balaca varlıqların da həyatı qiymətlidir. Bu dünyaya gəlmiş hər bir varlığın öz payına düşən ömrü bütün yaşamaq haqqı var. Hər bir insanın həyatı dəyərli, hər bir insan, bir dünyadır. Tanrının verdiyi ömrü yaşamaq hamısının haqqıdır.    Təəssüf ki, biz azərbaycan xalqı da, müharibədə öz körpə balalarını qurban verən xalqlardan biriyik. Bəli, bu dəhşət bizim də körpələrimizdən yan keçmədi. İstər birinci, istər ikinci Qarabağ müharibəsində biz onlarla övladımızı itirdik. Xocalı faciəsindən tutmuş, ötən ilki 44 günlük savaşa qədər bu otuz il ərzində bizim də körpələrimiz silahların, bombaların hədəfi olaraq, əbədiyyətə qovuşdular.    Sinəsində ürək gəzdirən heç bir kəs uşaq ölümlərinə laqeyd qala bilmir. Savaşların bu balaca qəhrəmanlarına qarşı içimizdə daima bir təəssüf hissi olur, biz onların ölümünü həzm edə bilmir, sağ qalan yaxınlarına dəstək olmağa çalışırıq. Hərə əlindən gələni edir və müharibədə övladını itirmiş valideynlərin, yaxınların yarasına bir cürə məlhəm olmağa çalışır.   İncəsənətin də az qala bütün sahələri müharibələrin uşaq qurbanlarını həssas qəbul edir. Rəngkarlıq, heykəltaraşlıq, ədəbiyyat və kino müharibədə həlak olmuş, yaralanmış uşaqlara əsərlər həsr edir və incəsənət bu insanlıq faciəsinə qarşı öz tövrünü ortaya qoymuş olur, öz borcundan çıxmağa çalışır.      Məsələn, Çexiyada, Liditsa şəhərində müharibədə həyatın itirmiş 82 uşaq üçün qoyulmuş abidə-kompleksi də bu sənət nümunələrindən biridir. "Mən Liditsanın itirdiyi 82 övladını onlara geri qaytarıram!" deyən heykəltaraş Mariya Uxitilova düz 20 il boyunca heykəllərin üzərində çalışsa da, bu mənəvi yükün ağırlığına davam gətirməyərək, 1989-cu ildə vəfat etdi. Onun işini əri və qızı davam etdirərək, 2000-ci ildə abidə-kompleksin işini başa çatdırdılar.   İncəsənətin, ədəbiyyatın savaşda həlak olan uşaqlara əsərlər həsr etməsi, bu günahsız varlıqların ölümünü statistika, say olmaqdan çıxarır, insanlıq faciəsinin necə böyük olduğunu göstərə bilir.   Müharibədə itirdiyimiz övladlarımız bir say, statistika olaraq, qalmasın deyə, bu gün biz də, Qarabağ Dirçəliş Fondu olaraq, yeni bir layihə başladıq.  Müharibədə həyatını itirmiş körpələrimiz barədə mümkün olan bütün məlumatların, mətn və fotoların, xəbər və xatirələrin yer aldığı bir platforma yaratmaq qərarına gəldik. Ümid edirik ki, bu addımımız, körpələrin yaxınlarının yanan qəlbinə səpilən bir ovuc su olmaqla yanaşı, həm də müharibədə itirdiyimiz körpələrimizlə bağlı sənət əsərləri yaratmaq istəyəcək yaradıcı insanlarımız üçün də qiymətli bir baza olacaqdır.    Müharibə və uşaq...Ölüm və uşaq...Bu sözlərin eyni cümlələrdə işlədilməsi necə də qorxulu, ağrılıdır. "Müharibə", "ölüm", "həlak", "silah" kimi sözlərin "uşaq" kəlməsi ilə yanaşı gəlməsi insanlıq faciəsidir. Bu sözlər hər dəfə bir araya gələndə dünyada neçə həyat başlamadan bitir, nə qədər arzular, xəyallar bir anın içində qırılıb, yarımçıq qalır, neçə məsum varlıq vaxtsız əbədiyyətə qovuşur.    Müharibə və uşaq sözləri bir daha bir yerə gəlməsin. Dünyamız o qədər dinc, o qədər sakit bir yerə çevrilsin ki, savaşlarda həyatını itirən uşaqların olduğunu görməyək. Bu sözlər bir-birindən uzaq, o qədər uzaq olsun ki, bir cümlədə işlətmək heç vaxt mümkün olmasın!   Aybəniz İsmayılova,  Qarabağ Dirçəliş Fondunun Fandreyzinq və Kommunikasiya şöbəsinin rəhbəri  

Azərbaycan Respublikası Gənclər Fondunun XV qrant müsabiqəsinin qalibi olaraq “Gənc velosipedçilər” İctimai Birliyi “Qalib xalqın sağlam gəncləri” layihəsi çərçivəsində 23 noyabrda Biləsuvar rayonunda, 26 noyabrda Zaqatala rayonunda və 3 dekabr tarixində Bakı şəhərində velosiped idman növü üzrə nəzəri və praktiki təlimlərə start verir.   Layihənin məqsədi yeniyetmə və gənclər, o cümlədən şəhid və qazi övladları, həmçinin 29 yaşadək qazilər arasında velosiped idmanına marağı artırmaq, bu idman növünün sağlamlıqda rolu və ondan düzgün istifadə qaydalarını iştirakçıların diqqətinə çatdırmaqdır.   Qeyd edək ki, layihə sözügedən regionlarda Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzlərinin velosiped bölmələrinin işinin fəallaşması və təkmilləşməsinə də öz töhfəsini verəcək. Seminar zamanı iştirakçılara velosiped üzərində nəzəri və praktiki təlimlər keçiriləcək, müxtəlif çap materialları paylanacaq, fərqlənən iştirakçılar diplomla təltif ediləcək.