Alman  faşizmi  üzərində  qələbənin  80  illiyi... Bu il mütərəqqi bəşəriyyət İkinci Dünya müharibəsində alman faşizmi üzərində qələbənin 80 illiyini təntənə ilə qeyd edir. 1418 gün davam edən İkinci Dünya müharibəsi 20 milyon Sovet adamının qanı bahasına qələbə ilə başa çatdı.  Bu qələbə bəşəriyyəti faşizm taunundan xilas etdi. 9 May günü dünyaya ağalıq etmək istəyən azğın Hitler başda olmaqla faşistlərin alçaq niyyətlərinin puç olduğu gündür. Sovet xalqının faşist Almaniyası üzərindəki qələbəsinin böyük ümumdünya tarixi əhəmiyyəti vardı. Bu qələbənin qazanılmasında  doğma Azərbaycanımız da böyük şücaət göstərmişdir. İkinci Dünya müharibəsində Vətənimizin xilası naminə, faşizmin darmadağın edilməsi naminə xalqımız böyük qurbanlar vermişdir. Vətənə sədaqətlə xidmət etmiş və öz həyatlarını qələbə naminə qurban vermiş adamların xatirəsini biz bu gün də ehtiramla yad edirik. İkinci Dünya müharibəsinin odlu-alovlu səngərlərində Cəlilabad rayonundan olan minlərlə  əsgər və zabitlərimiz də böyük əzmkarlıq göstərmiş, azğın faşistlərin yuvası olan qanlı Berlinədək şanlı döyüş yolu keçmişlər. Cəbhələrdən geri qayıtmayan, Vətən uğrunda fədakarlıqla həlak olan 3600 həmyerlimizin əziz xatirəsi bu gün də qəlbimizdə əbədi yaşayır. Cəlilabadın istirahət parkında ucaldılmış Ana abidəsi Böyük Vətən müharibəsində həlak olanların xatirəsinə xalqımızın ehtiramını bir daha nümayiş etdirir. Müharibə cəbhələrində həlak olan cəlilabadlıların  şərəfinə rayonumuzun mərkəzində  “Xatirə bulağı” kompleksi də ucaldılmışdır. İkinci Dünya müharibəsində hünər göstərmiş Fətulla Niftullayev, Gülağa Cəfərov, Rəşid Əhədov, Şirbala Mayılov, Səfəralı Məmmədov, Qulam Əliyev, Alim Əliyev, Ağapaşa Səfərov, Ağabağır Kazımov  kimi igid oğullarımızın keçdiyi şərəfli həyat yolu bu gün hamımız üçün örnəkdir. Bu yazımızda el-oba içərisində “Topçu Qulam” kimi tanınmış Qulam Əliyev haqqında söz açmaq istəyirik. Qulam Əliyev Cəlilabad rayonunun Məlikqasımlı kəndində 1902-ci ildə doğulub, boya-başa çatıb. Müharibə başlananda o,  kənddə kolxoz sədri işləyirdi. Vətənin bu ağır günündə Qulam arxa cəbhədə əlindən gələni edirdi ki, məhsulumuz bol olsun, əsgər ailələri korluq çəkməsinlər. İşçi qüvvəsi az idi. Kişilər cəbhəyə getdiyi üçün bütün işləri qadınlar görürdülər. Bir gün müharibəyə getmək üçün Qulama da çağırış vərəqi gəldi. 1942-ci ilin aprel ayında cəbhəyə yollanan Qulam ilk döyüşə Mozdak yaxınlığnda girir. Ağır döyüşdə o, düşmənin bir neçə tankını məhv edir və özü də bu döyüşdə yaralanır. Hospitalda müalicə alıb sağaldırdan sonra yenidən cəbhəyə yola düşür. 1943-cü ildə Kursk cəbhəsində gedən qanlı döyüşlərdə vuruşur. 151-ci divizi-yanın döyüşçülərilə birgə Belqorod şəhərinin, Kirov vilayətinin, Sumsk vilayətinin Luza qəsəbəsinin, Leninqradın Krasnoye kəndinin azğın faşistlərdən azad olunmasında iştirak edir. Odlu səngərlərdə göstərdiyi şücaətə görə həmyerlimiz Qulam Əliyev komandanlıq tərəfindən “İgidliyə görə” medalı ilə təltif edilir. Od-alov içindən çıxmış müharibə veteranı Qulam Əliyevin cəbhə xatirələrindən: “ Polkumuz 1943-cü ildə Kursk yaxınlığındakı döyüşlərdə fəal iştirak etdi. Tezliklə Orlov, Kursk, və Bryansk cəbhələri ilə birləşərək faşistləri mühasirəyə aldıq. Qanlı döyüşlərdən sonra Kursk vilayətini faşistlərdən azad etdik. Hər döyüşdən sonra ən yaxın dostumuzu, cəbhə yoldaşımızı görməyəndə adamın qəlbi ağrıyırdı. Lakin heç kim fikirləşmirdi ki, qarşıdakı döyüşdə düşmən gülləsinə hədəf ola bilər. Çünki insan qəzəbi, insan nifrəti ölümdən güclü idi. Hamını bir şey düşündürürdü;-daha çox faşist qırmaq, Vətəni azad etmək. Bu amal idi bizi yaşadan, döyüşlərə ruhlandıran. Qoşunlarımızın köməyi ilə Leninqrad şəhərinin ətrafını alman faşistlərindən təmizlədikdən sonra Belarusiyaya keçdik. Belarusiyanın keçilməz meşələrində almanlar bizim polku üç tərəfdən mühsirəyə aldılar. Bir tərəfimiz isə bataqlıq idi. Uzun müddətli vuruşmadan sonra mühasirəni yarıb əks hücuma keçdik. Biz mühasirədən çıxdıq. Tallin şəhərini də işğalçılardan təmizlədik.”  Sinəsini orden və medallar bəzəyən Qulam Əliyevin cəbhə xatirələri çoxdu. Yadımdadı, oxuduğum Cəlilabad şəhər 2 saylı məktəbdə  müharibə veteranları ilə şagird və müəllim heyətinin görüşündə də Topçu Qulamın maraqlı cəbhə xatirələrinə doyunca qulaq asmışıq. Onun barıt qoxulu xatirələrini dinlədikcə gözümüz önündə müharibənin odlu-alovlu günləri bir daha canlanırdı.  Biz o döyüşçünü  klublarda baxdığımız davalı kinoların qəhrəmanı kimi tanıyırdıq. Qulam Əliyevin ağsaqqal sözü, öyüd-nəsihəti, keçdiyi şərəfli həyat yolu biz gənclər üçün örnək idi. Qəhrəman döyüşçünün  barıt qoxulu xatirələrindən: “Mənim döyüşdüyüm 151-ci atıcı diviziyası Polşanın azad olunmasında da fəal iştirak edib. Kənd və şəhərləri azğın faşistlərdən təmizləyə-təmizləyə 1944-cü ildə Praqa şəhərinə gəlib çatdıq. Döyüşdəki hünərimə görə məni “Şöhrət” ordeni və “Praqanın azad olunması” medalı ilə təltif etdilər. Sonra biz Almaniyanın içərilərinə doğru irəlilədik. Hər şəhər, hər kənd uğrunda əlbəyaxa döyüşlər gedirdi. Bu döyüşlər zamanı 15-dən çox faşist öldürdüm, düşmənin bir neçə tankını yandırdım. Müharibənin qurtarması xəbərini də Almaniya torpağında eşitdik. Qələbə günü – 1945-ci il mayın 9-da hissəmizdə böyük bayram oldu. Əsgərlərimiz bir-birini təbrik edir, qucaqlaşıb öpüşürdülər. O vaxtdan neçə illər keçsə də müharibənin ürəklərə vurduğu yaralar hələ sağalmayıb...” Od-alov içindən çıxmış müharibə veteranı Qulam Əliyev müharibədən sonrakı illərdə bir müddət təsərrüfatla məşğul olub, sonra “Veteranlar” mağazasının müdiri kimi çalışıb. Özü kimi yaşlı nəslin nümayəndələrinə nümunəvi xidmət göstərib. Əmək fəaliyyətinə və rayonun ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə o vaxtlar qabaqcıl əmək adamlarına verilən “Rəşadətli əməyə görə”, “Lenin yubiley medalı”, “Kommunist əməyi zərbəçisi”, “Sosializm yarışının qalibi” nişanları ilə təltif olunub. İkinci Dünya müharibəsi veteranı Qulam Əliyev həm də gözəl ailə başçısı olub. 9 övlad böyüdüb boya-başa çatdırıb, nəvə-nəticə sahibi olub. Qəhrəman döyüşçü, hamının “Topçu Qulam” kimi tanıdığı Qulam Əliyev 2000-ci ildə Cəlilabad şəhərində dünyasını dəyişib. O, bu gün şəhər qəbirstanlığında əbədi uyusa da, qədirbilən xalqımızın qəlbində həmişə yaşayır. Necə deyərlər, heç kim unudulmur, heç nə yaddan çıxmır...          Ədalət Salman, Prezident təqaüdçüsü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü        

Məşhur Məmmədov: “Tehranın terror siyasətinə qarşı sərt addımların atılması günün tələbidir”  “Azərbaycana İrana təzyiq üçün geniş rıçaqlara malikdir”  “Terror aktı göstərdi ki, İran elementar siyasi mədəniyyətdən və əxlaqi-mənəvi dəyərlərdən tamamilə məhrumdur”  Cari ilin 27 yanvar tarixində İranın paytaxtı Tehran şəhərində Azərbaycan səfirliyinə edilən terror hücumu bütün dünyanın diqqət mərkəzindədir. Terror aktı nəticəsində səfirliyin mühafizə xidmətinin rəisi Orxan Əsgərov şəhid olub, mühafizə xidmətinin daha iki əməkdaşı yaralanıb. Moderator. az olaraq millət vəkili Məşhur Məmmədovla söhbətimizdə səfirliyimizə edilən terror hücumu və ondan sonra baş verən prosesləri şərh etməyə çalışdıq:  -Məşhur müəllim, səfirliyimizə edilən terror hücumundan günlər ötsə də, rəsmi Tehran hələ də baş verənləri terror aktı adlandırmaq istəmir, özünü məlum terraktın fövqündə tutmağa çalışır. Sizcə İran rejiminin terror aktı ilə bağlı sərgilədiyi bu mövqe nədən xəbər verir?  -Yanvarın 27-də Tehrandakı Azərbaycan səfirliyinə edilən hücumun terror aktı olduğu və buna görə bütün məsuliyyətin İran dövlətinin üzərinə düşdüyü birmənalıdır. Hər şeydən öncə qeyd edək ki, hər bir dövlət ərazisində yerləşən səfirliklərin, diplomatik nümayəndəliklərin təhlükəsizliyini təmin etməyə borcludur və bu, dövlətlərin Vyana konvensiyası, habelə digər beynəlxalq qanunlarla üzərinə götürdüyü bir öhdəlikdir. İran da bu konvensiyaya qoşulan dövlət kimi Tehrandakı səfirliyimizin təhlükəsizliyini qorumağa borclu idi. Lakin görünən odur ki, Tehran nəinki səfirliyimizin təhlükəsizliyini təmin etmədi, hadisədən sonra son dərəcə riyakar və ikrahedici bir mövqe ortaya qoydu. İran rejimi öncə hadisənin şəxsi münasibətlər zəminindəki narzılıqdan qaynaqlandığını iddia edərək, terror aktını ailə-məişət hadisəsi kimi təqdim etməyə çalışdı. Daha sonra, terror aktının mahiyyəti ilə bağlı bir sıra yalanlar səsləndirən Tehran, terrorçunun İran polisi tərəfindən saxlanıldığını bildirdi. Halbuki, videogörüntülərdən də məlum olur ki, silahlı terrorçu İran polisi tərəfindən yox, əliyalın səfirlik əməkdaşımız tərəfindən tərk-silah edilib. İran bu gün də baş verənlər görə məsuliyyət daşıdığını qəbul etmək istəmir ki, bu da rəsmi Tehranın üzərinə götürdüyü beynəlxalq konvensiyalara əməl etmədiyini, riyakar və qeyri-səmimi siyasət yürütdüyü göstərir.  -Məşhur müəllim, bütün ehtimallar terror aktının elə İran dövlətinin “xeyir-duası” ilə gerçəkləşdiyini göstərir. Sizcə Tehran bu terror aktı ilə nəyə nail olmağa çalışıb?  -Şübhəsiz, bu terrok aktında məqsəd Azərbaycana əzələ nümayiş etdirmək olub. Rəsmi Tehran bununla ölkəmizi təhdid etmək, onunla şantaj dili ilə danışmağa cəhd edib. Halbuki, Prezident İlham Əliyev dəfələrlə qeyd edib ki, heç kim Azərbyacanla şantaj dili ilə danışa bilməz. Azərbaycan heç vaxt terrora, təhdidə boyun əyməyib və bundan sonra da əyməyəcək. 44 günlük Vətən müharibəsi, bu müharibədə Azərbaycanın erməni faşizminə, erməni terroruna verdiyi cavab bunun ən ali nümunəsidir. İran anlamalıdır ki, bu kimi teraktlar vasitəsi ilə heç nəyə nail ola, Azərbaycan dövlətinin, Azərbaycan xalqının iradəsini sındıra bilməyəcək. Əksinə, bu kimi əməllər İran rejiminə qarşı nifrəti artırmaqla yanaşı, İranın terror siyasətinə qarşı daha sərt və ciddi addımlar atmağı zəruri edir.  -Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Xələf Xələfov bildirdi ki, İran dövlətinə dəfələrlə xəbərdarlıq edərək bildirmişdik ki, Tehrandakı səfirliyimizə qarşı təhdidlər var. Ancaq İran tərəfi bu xəbərdarlıqlara biganə yanaşdı. Sizcə məlum faktın özü İranın Tehrandakı Azərbaycan səfirliyinin etibarlı müdafiəsindən məqsədli şəkildə imtina etdiyinin isbatı sayıla bilərmi?  -Tamamilə doğrudur. Təsəvvür edin ki, Azərbaycan tərəfi məlum təhlükəni qabaqcadan görüb, bu barədə İran tərəfini məlumatlandırıb. Amma İran dövləti bu təhdidlərin qarşısının alınması, səfirliyinin mühafizəsinin gücləndirlməsi isiqamətində heç bir addım atmayıb. Bu faktın özü bir daha göstərir ki, İran əvvəldən səfirliyimizin müdafiəsində maraqlı olmayıb. Əksinə, səfirliyin müdafiəsi məqsədli şəkildə zəiflədilib ki, bu da onu terror hücumları qarşısında açıq hədəfə çevirib. Bu isə o deməkdir ki, İran baş verən terror aktına görə həm bilavasitə məsuliyyət daşıyır.  -Terror aktından günlər keçsə də, İran baş verənlərə görə Azərbaycan tərəfindən üzr istəməyib. Sizcə İranın baş verənlər fonunda elementar mədəniyyət sərgiləməməsi, Tehran rejiminin siyasi baxımdan olduğu kimi, əxlaqi baxımından da kasad olduğunun isbatı sayıla bilərmi?  -Əlbəttə. Bilirsiz, dünya təcrübəsi göstərir ki, bu cür hadisələrdən sonra cavabdeh dövlət qarşı tərəfdən üzr istəyir, öz səmimi təəssüfünü bildirir. İran isə nümayişkəranə şəkildə üzr istəməyəcəyini diqqətə çatdırır. Bu, o deməkdir ki, İran rejimi, onun yürütdüyü siyasət beynəlxalq qanun və konvensiyalara zidd olmaqla yanaşı, əxlaqi-mənəvi dəyərlərdən də xalidir. Bu fakt onu göstərir ki, İran primitiv əxlaqa, elementar siyasi mədəniyyətə malik deyil və bunu bütün dünyaya sərgilməkdə heç bir problem görmür. Bu baxımdan Orxan Əsgərovun cənazəsinin ölkəmizə gətirilməsi zamanı şəhid tabutunun altına girən İran əsgərlərinin cənazədən uzaqlaşdırılması tamamilə doğru addım idi. Çünki Orxan Əsgərovun ölümünə cavabdehlik daşıyan İranın şəhid cənazəsinin altına girməyə heç bir mənəvi haqqı yoxdur. İranın məlum terror aktına görə Azərbaycandan üzr istəməməsi, həm də günahkarlıq psixologiyasından irəli gələn bir amildir. İran hesab edir ki, üzr istəməklə terror aktına görə cavabdehlik daşıdığını təsdiqləmiş olacaq ki, rəsmi Tehran bunu qəbul etmək istəmir. Ancaq İranın nə deməyindən, rəsmi Tehranın nə düşünməyindən asılı olmayaraq, baş verənlərə görə bütün məsuliyyət İranın üzərindədir və İran beynəlxalq konvensiyaların tələblərinə əməl etmədiyinə görə cavab verməli olacaq.  -Məşhur müəllim, İran hər zaman anti-Azərbaycan siyasəti, işğalçı Ermənistana dəstəyi ilə gündəmdə olub. Sizcə Tehranda səfirliyimizə qarşı həyata keçirilən terror aktından sonra Azərbaycan İran siyasətində hansı redaktələr etməlidir?  -Təbii ki, İran öncə məlum terror aktına görə beynəlxalq hüquqla məsuliyyətə cəlb edilməli, etdiyi cinayətə görə hüquqi müstəvidə cavab verməlidir. Bu, atılması gərəkən ilk addımlardan biridir. Bundan başqa, Tehranın Azərbaycanla terror dili ilə danışmaq cəhdi rəsmi Bakını qonşu dövlət kimi İranın maraqlarını nəzərə almaq, onun maraqlarına hörmətlə yanaşmaq məsuliyyətindən azad edir. Hesab edirəm ki, Azərbaycan bundan sonra İrandakı on milyonlarla soydaşımızın hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində daha aktiv iş aparmalı, oradakı soydaşlarımızın yanında olduğunu hiss etdirməlidir. Beynəlxalq təşkilatların, dünya dövlətlərinin də bu prosesə cəlb edilməsi vacibdir. Xatırladım ki, Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, o, sadəcə ölkəmizdəki deyil, bütün dünyadakı 50 milyondan çox azərbaycanlının prezidentidir. Bu, o deməkdir ki, ölkəmiz İrandakı soydaşlarımıza görə də məsuliyyət daşıyır və onların taleyinə əsla biganə qala bilməz. Bildiyiniz kimi, uzun illərdir ki, İrandakı soydaşlarımıza rəsmi Tehran tərəfindən sözün həqiqi mənasıdna zülm edilir, onlar son dərəcədə hüquqsuz vəziyyətdə saxlanılır. İranda erməni dilində bir neçə orta məktəb olsa da, Azərbaycan dilində bir dənə də olsun məktəb yoxdur. Odur ki, öncə İrandakı soydaşlarımızın milli-mədəni hüquqlarının təmin edilməsi istiqamətində sistemli siyasət aparmalıyıq. Bundan başqa, İran rejimini, onun qanlı cinayətlərini ifşa edən televiziyaların, media orqanlarının ölkəmizdəki fəaliyyəti təmin edilməli, onların öz fəaliyyətlərini effektiv şəkildə qurmaları üçün həmin qurumlara dəstək verilməlidir. Azərbaycan hiss etdirməlidir ki, onun İran rejiminə təzyiq etmək rıçaqlaır kifayət qədər genişdir və rəsmi Bakı bundan sonra  bu rıçaqlardan kifayət qədər səmərəli şəkildə istifadə edəcək.  Seymur ƏLİYEV

Bu gün Qubadlı rayon Fərrux Mehdiyev adına Qaralar Kənd tam orta məktəbində 44 günlük Vətən müharibəsi şəhidi Fuad Məhərrəmlinin anım günü qeyd olunub.Tədbirdə məktəbin pedaqoji kollektivi və şagird heyəti, şəhid ailələri və veteranlar, şəhər ziyalıları iştirak edib. Tədbirdən əvvəl Fuad Məhərrəmli və Fərrux Mehdiyevin xatirəsinə inşa edilən bulaq-komleksin ətrafında anım günü ilə əlaqədar yaşıllaşdırma işləri aparılıb, yeni ağaclar əkilib. Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səslənməsi, Ümummilli Lider Heydər Əliyev və respublkamızın ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçən şəhidlərin xatirəsinin bir dəqiqlik sükutla yad edilməsi ilə başlayıb. Daha sonra kompleks önünə gül dəstələri qoyan müəllim və şagirdlər şəhidlərin ruhuna dualar oxuyub, onlara ehtiramlarını ifadə ediblər. Anım günündə çıxış edən məktəbin direktoru Esmira Bayramova Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında 44 günlük Vətən müharibəsində göstərdiyi tarixi qəhrəmanlıqlara diqqət çəkib. Bütün şəhidlərimiz kimi Fuad Məhərrəmlinin keçdiyi döyüş yolunun, göstərdiyi qəhrəmanlıqların da gənclərə, habelə, gələcək nəsillərə örnək olduğunu bildirən Esmira Bayramova, şəhidlərin fədakarlığının heç vaxt unudulmayacağını, hər zaman dərin sevgi və ehtiram hissi ilə yad ediləcəyini bildirib. Esmira Bayramova rəhbəri olduğu məktəbə daim böyük diqqət və qayğı göstərən, şagirdlərin vətənpərvərlik ruhunda  tərbiyəsinə dəstək verən, tədrisin yüksək səviyyədə təşkilinə köməklik göstərən Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Malik İsaqov və Şərqi Zəngəzur Regional Təhsil İdarəsinin müdiri Fuad Bədəlova da öz minnətdarlığını bildirib. Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının mütəmadi şəkildə rayon sakinləri, eləcə də məktəb kollektivi ilə görüşlər keçirdiyini, onların qayğıları, arzu və istəkləri ilə şəxsən maraqlandığını bildirən məktəb direktoru, Şərqi Zəngəzur Regional Təhsil İdarəsinin müdiri Fuad Bədəlovun da təhsil müəssisəsinin fəaliyyətinə yaxından dəstək verdiyini bildirib. Esmira Bayramova qeyd edib ki, əlaqədar qurum və şəxslərin, eləcə də xeyirxah iş adamlarının bu məsələdə sərgilədiyi həssasiyyət, şagirdlərin təhsil və tərbiyəsində nümayiş etdirdiyi həmrəylik onlara daha böyük uğurlar əldə etməyə, daha ciddi fundamental nəticələr əldə etməyə imkan verir. Tədbirdə çıxış edən tanınmış pedaqoq Xürrəm Quliyev şəhid Fuad Məhərrəmli və Fərrux Mehdiyevin qəhrəmanlığından söz açıb. Pedaqoq qeyd edib ki, gənc nəsil şəhidlərimizin döyüş yolu haqqında dolğun məlumata malik olmalı, milli-mənəvi dəyərlərə bağlı şəkildə, vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə almalıdır. Xürrəm Quliyev Qubadlı rayon Fərrux Mehdiyev adına Qaralar Kənd tam orta məktəbinə daim böyük qayğı göstərən, eləcə də şəhidlərin adını daşıyan bulaq-kompleksin inşasını həyata keçirən iş adamı Cəlil Nağıyevə də öz təşəkkürünü bildirib. Pedaqoq bildirb ki, kompleksi əhatə edən yaşıllıq da məhz iş adamının dəstəyi ilə  salınıb və həm estetik, həm də ekoloji baxımdan mühüm əhəmiyyətə malikdir. Şəhid Fuad Məhərrəmlinin atası Fizuli Məhərrəmli isə çıxışında dövlətin şəhid ailələrinə göstərdiyi diqqət və qayğıdan bəhs edib və buna görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkürünü bildirib. Şəhid atası övladının adını daşıyan bulaq-kompleksin inşasına görə iş adamı Cəlil Nağıyevə minnətdarlığını bildirib və bunu bütün şəhidlərə olan sonsuz ehtiramın təzahürü kimi qiymətləndirib. Tədbir zamanı şagirdlər şəhidlərmizin rəşadəti haqqında şeirlər səsləndirib, vətənpərvərlik mahnıları ifa ediblər. Şagirdlər tərəfindən təqdim edilən bədii kompozisiyalar tədbir iştirakçıları tərəfindən böyük marağa səbəb olub və alqışlarla qarşılanıb.  Seymur ƏLİYEV  

Одним из грозных проблем существования человечества стало изменение климата, которое оказалось связанной со сжиганием горючих ресурсов (нефти, газа, каменного угля, древесины). При их сжигании выделяется оксид углерода (углекислый газ), создающий, так называемый, парниковый эффект и повышающий температуру поверхности Земли. Теоретически вопрос решается просто: человечеству необходимо перейти к использованию энергии солнца, ветра и речных стоков. Сложность, однако, в том, что мировая энергетика почти на 80 % основывается на использование горючих ресурсов. Для разрешения данной проблемы с 1995 года ежегодно проводятся конференция ООН по климату (COP), и в этом году она состоится в Баку. Впервые такая масштабная конференция пройдет в тюркском государстве. Это стало возможным благодаря успешной, гармоничной политике Президента Азербайджана Ильхама Алиева, его высокому международному авторитету. COP-29 станет одним из престижных мировых мероприятий. На саммиты СОР собираются лидеры большинства стран мира. Ожидается, что в Азербайджан приедут десятки тысяч политиков, ученых, общественных деятелей. По предварительным данным, в этот период в Азербайджане будут находиться примерно 70–80 тысяч иностранных гостей.  В течение двух недель Баку на самом деле станет центром мира. Участие в COP-29 еще больше поднимет престиж Азербайджана на мировой арене и позволит стране заявить о своей значимости в решении глобальных проблем. Руководство и общественность Азербайджана придают особое значению данному мероприятию. Достаточно сказать, что 2024 год в Республике объявлен Годом солидарности во имя зеленого мира. Вряд ли 35 лет назад можно было представить, что важнейший глобальный форум глав государств мира, посвященный изменению климата будет проходить в Азербайджане. Республика тогда боролась за выживание, за независимость, за сохранение государственности, территориальной целостности. Роль личности в азербайджанской истории. Если оглянуться в историю, то за последние двести лет азербайджанский народ пережил много трагических дней. Это и деление страны в XIX веке на Южный и Северный, это и постепенное вытеснение с исконных земель азербайджанцев и массовое заселение благодатных территорий армянами, это и геноцид народа на протяжение ХХ века, наконец, это, навязанная нам Карабахская война. Трагическую историю Азербайджана вот как поэтически выразил великий Самед Вургун: Над тобою без счета промчались века, От невзгод поседела твоя голова... Как ты много терпела — и снова жива. И невежды порочили имя твое, И безумцы пророчили горе твое, И надежды измучили сердце твое, Но пришла благородная слава твоя, Велики твои дочери и сыновья! Это фрагмент из потрясающего стихотворения «Азербайджан», которое написано почти 90 лет назад. Примечательно, что будущее Азербайджана Самед Вургун связывал с появлением достойных дочерей и сыновей, которые поднимут страну, сделают ее счастливой. И это произошло, когда в годы разрухи, политического хаоса в 90-е годы прошлого столетия пришел и возглавил страну великий Гейдар Алиев, а сейчас его дело успешно продолжает Ильхам Алиев. Гейдар Алиев — легенда современной азербайджанской политики. Стать легендой — значит выразить, проявить себя   в интересах людей, в интересах благополучия и будущего своей страны. Не каждому дано стать легендой. Очень многое, конечно, зависит от мировоззрения и целеустремленности человека, его воли, но немаловажное значение имеет и дар судьбы, стечение обстоятельств. Гейдар Алиев отличался целым рядом интеллектуальных и духовных качеств, которые заметно выделяли его из среды руководителей Советского Союза. Именно благодаря компетентности, ответственности и высоким человеческим качествам он остался в памяти не только азербайджанского, но и других народов бывшего Советского Союза. Для Гейдара Алиева были характерны оптимистическая жизненная позиция, высокие гуманистические идеалы, непредвзятая оценка социальных событий. Его деятельность основывалась на всестороннем анализе различных фактов, глубоком понимании политической действительности. Это определяло его уверенность в правоте избранного пути, которая передавалась и широким слоям общества. Характерные черты способа мышления Гейдара Алиева – креативность, устремленность в будущее сформировались во многом благодаря целенаправленному воспитанию и разностороннему образованию. Именно эти качества Гейдара Алиева потребовались азербайджанскому обществу, чтобы под его руководством преодолеть «Карабахский синдром», доминировавший в начале 90-х годов прошлого столетия в общественном сознании Азербайджана. Окончательно этот синдром исчез в 2020 году благодаря беспрецедентной победе азербайджанской армии под командованием Ильхама Алиева во второй Карабахской войне. Гейдар Алиев знал историю армянского национализма. Он понимал, что у армянских фашистов - прошлых и настоящих - одна главная цель: расчленить, уничтожить тюркский мир. И сейчас Армения выступает против создания коммуникационного Зангезурского коридора из-за «угрозы объединения тюркского мира». Все это армянские идеологи никак не скрывают. Об этом свидетельствуют разнообразные публикации, которыми насыщены средства массовой информации Армении. Ныне вызывает удивление, как Гейдару Алиеву удалось вывести Азербайджан из социально-политического, экономического тупика, в котором страна оказалась в начале 90-х годов, определить стратегию его успешного, гармоничного развития. Совершенно очевидно, что это стало возможным благодаря титанической деятельности в политической, экономической, культурной   сферах.  За короткое время была проделана огромная дипломатическая работа. В мае 1994 года Азербайджан и Армения достигли режима прекращения огня. Советом Безопасности ООН были приняты четыре резолюции по освобождению оккупированного Нагорного Карабаха и прилегающих к нему территорий. Под эгидой Минской группы ОБСЕ начались мирные переговоры. Единственной причиной, по которой конфликт не нашел мирного решения, явилась агрессивная сущность армянского руководства и утопическая мечта карабахских сепаратистов сохранить статус-кво. Национальный лидер предвидел неизбежность военного разрешения данного вопроса, но он понимал реальность сложившейся тогда ситуации, требующей значительного усиления военного и экономического потенциала Азербайджана.  В этот период акцент оправданно был сделан на дипломатических усилиях. Нужна была дипломатическая  предпосылка для заключения в сентябре 1994 года «Контракта века», беспрецедентного международного соглашения о совместной разработке нефтяных месторождений в азербайджанском секторе Каспийского моря. Реализация «Контракта века» определила возможность последующего социально-экономического расцвета Азербайджана и создала необходимые предпосылки для победы во второй карабахской войне. Смысл и значение победы Ильхама Алиева. В 2020 г. Азербайджан победил не только карабахских сепаратистов и армянские войска, но и мировое армянство, которое вот уже полтора столетие вынашивало проект «Арцах» как предпосылку создания мифической «Великой Армении от моря до моря». Победа стала возможной под впечатляющим руководством Президента Азербайджана – Ильхама Алиева. Разве это не является доказательством особой роли личности   в истории!  Именно ясная и четкая позиция Ильхама Алиева, его продуманная, взвешенная внутренняя и внешняя политика позволили мобилизовать все возможности страны для победы. Развитие экономики, создание современной армии, патриотическое воспитание стали определяющими факторами государственной стратегии Азербайджана в последние 20 лет.  Параллельно президент обращал особое внимание на формирование «мягкой силы». Необходимо было одолеть антиазербайджанский миф, искусственно создаваемый в мире рупорами армянской диаспоры, и объективно представлять Азербайджан в глобальном коммуникационном пространстве, распространять правдивую информации о стране, народе, его чаяниях. На наших глазах Баку, Гянджа, Габала. Шеки стали центрами многочисленных гуманитарных форумов, различных международных фестивалей, масштабных спортивных состязаний.  Почти 35 лет длилась карабахская драма. Война в Карабахе в начале 90-х годов велась армянской стороной в игнорирование всех международных норм. Достоянием общественности стали бесчисленные преступления армянских фашистов против человечности.  Одна пятая часть территории Азербайджана была разорена армянами. Более тридцати тысяч азербайджанцев — преимущественно женщины, старики и дети — погибли, около миллиона человек стали беженцами и лишились элементарных условий жизни. Армянский фашизм не пощадил и цветущие города, поселения, памятники культуры. Чудовищным образом все было разрушено и разворовано. Мера ненависти и злодейства армян по отношению к азербайджанцам не поддаются разумному объяснению. Как сказал в одном из своих выступлений Ильхам Алиев, «эти античеловеческие, варварские действия очень трудно понять, особенно если учесть, что армяне еще недавно жили рядом с нами, были органично вписаны в азербайджанскую действительность». Азербайджанский народ прошел жестокий экзамен на историческую зрелость. И под руководством Ильхама Алиева весь наш потенциал —культурный, дипломатический, экономический, военный был мобилизован на то, чтобы достойно и с наименьшими потерями выйти из этого испытания. Благодаря должной информационной политике, выдающимся программным выступлениям президента в средствах массовой информации, системному патриотическому воспитанию азербайджанцы прониклись мыслью, что происходящее сегодня на нашей земле — это борьба не на жизнь. а на смерть, это отечественная война. Трагедия Карабаха изменила не только облик городов и сел Азербайджана, но и содержание различных сфер жизни. Эти изменения отразились в психологии, мышлении азербайджанцев, они столь значительны, что можно без преувеличения сказать: азербайджанская нация, ее ценностные установки во многом сформировались заново. «Великое возвращение». Благодаря блестящей победе в Отечественной войне, а также успешно проведенному впоследствии  антитеррористическому мероприятию, Азербайджан освободил оккупированные территории и  полностью восстановил свой суверенитет. Это поставило перед азербайджанским обществом масштабную задачу – полностью восстановить, разрушенные армянскими вандалами освобожденные территории, создать благоприятные условия для возвращения вынужденных переселенцев на родные земли. Азербайджан – страна, в котором и государство, и народ определяют и реализуют единые цели. Освобождение Карабаха и возвращение карабахцев в родные края — вот этими чаяниями жил и народ, и руководство Азербайджана последние 30 лет. С освобождением территорий от армянской оккупации никто не сомневался, что правительство страны возьмет на себя эту чрезвычайно сложную, но почетную миссию. Но никто не ожидал, что этот процесс будет идти столь масштабно, ускоренно и на очень высоком технологическом уровне. Так, в освобожденных городах и селах полным ходом осуществляется концепция «умного города» и «умного села», формируются аграрно-промышленные кластеры, Карабахский регион и Восточный Зангезур планируется превратить в зоны «зеленой энергетики».   К сожалению, реализация программы по восстановлению и возвращению населения регионов оказалась связанной с разминированием огромных территорий. Страшная статистика минных инцидентов показывает, насколько серьезна проблема минной угрозы для простых людей. Армянская военщина сделала Карабах одной из самых загрязненных минами территорий. В период оккупации армянские варвары заложили в этих удивительных по красоте местах более 1,5 миллиона мин. Работы по разминированию с использованием современных технологий поэтому стали первоочередными. Несмотря на минную угрозу восстановление освобожденных территорий началось практически сразу. В первую очередь внимание было сосредоточено на воссоздание и расширение структур коммуникации: дорог, мостов, тоннелей, аэропортов, электрических сетей, систем связи… «Великое возвращение», вошедшее отдельным пунктом в Концепцию развития Азербайджана до 2030 года, было оперативно запущено. Проекты, касающиеся возрождения Карабахского и Восточно-Зангезурского регионов, стали центральными в государственной экономической политике Азербайджана. Сегодня во всех уголках Карабаха и Восточного Зангезура продолжаются широкомасштабные работы. Закладываются основы различных производств, агрокомплексов, учебных заведений, центров культуры. Социально-экономическое развитие данных регионов, обеспечение людей занятостью, улучшение их физического и психологического здоровья являются приоритетом руководства страны. Все это, несомненно, создаст условия для комфортного, качественного проживания граждан. Великое возвращение бывших беженцев и вынужденных переселенцев в родные края, кроме всего остального, становится важным фактором интеграции освобожденных территорий в экономическую сферу страны. Благодаря терпению, непоколебимой вере в торжество справедливости, политической воле азербайджанский народ, под руководством своего Президента, сумел доказать всему миру, что его невозможно сломить. Примечательно, что Президент Республики - Ильхам Алиев так оценил проделанную в Карабахе после войны работу: «Могу сказать, что проделанная в этой области работа восхищает каждого непредвзятого иностранного гостя, посещающего освобожденные земли. Ибо истории, наверное, еще не известен такой случай, когда восстановительные работы ведутся с такой скоростью после столь масштабных разрушений». Масштабы программы «Великое возвращение», ее активное воплощение в жизнь вдохновляют людей, усиливает у них чувства гордости и патриотизма. Широкомасштабная созидательная деятельность и восстановительные работы на освобожденных территориях свидетельствуют о том, что гуманистические и морально-этические основы государственной политики Азербайджана  востребованы обществом.   Активная многогранная деятельность Ильхама Алиева до войны, во время военных действий и после войны в самых различных областях – экономической, политической, дипломатической, информационной позволяет азербайджанскому народу в соответствии с традициями считать: Президент   Ильхам Алиев - достойный сын и достойный политический преемник своего отца. И это большое счастье для Азербайджана. Джалил Халилов, полковник, заместитель председателя Организации ветеранов войны, труда и вооруженных сил Азербайджанской Республики