Biz çalışırıq ki, iki ölkə hansı bir toqquşma yenidən başlamasın, xalqlar arasında təmaslar qurulsun və biz bu yolla irəliləmək istəyirik. Veteran.gov.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu sözləri ABŞ-ın Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens Bakıda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə görüşdən sonra keçirilən mətbuata bəyanatda deyib. Sülh istiqamətində atılan addımlara toxunan Vitse-prezident əlavə edib: “Buna görə Prezident İlham Əliyevə böyük təşəkkür düşür”. Sülh sazişinin reallaşmasının gələcəkdə əmin-amanlıq yaradacağına və münaqişənin qarşısını alacağına əminliyini ifadə edən Ceyms Devid Vens bunu Prezident İlham Əliyevin rəhbərlik keyfiyyətlərinin təzahürü adlandırıb.  

“Bağlantılar, artıq qeyd etdiyim kimi, TRIPP layihəsi ilə biz sülhə, inkişafa və əməkdaşlığa regionda növbəti töhfə verəcəyik”. Veteran.gov.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev ABŞ-ın Vitse-Prezidenti Ceyms Devid Vens ilə mətbuata bəyanatında söyləyib. Dövlət başçısı vurğulayıb. “Biz, eyni zamanda, əməkdaşlığın, həmçinin müdafiə sahəsindəki avadanlıqların satışı ilə bağlı növbəti səhifəsini açırıq. Süni intellekt mərkəzlərinin yaradılmasına gəldikdə, bu, bu gün bizim ikitərəfli gündəliyimizin bir hissəsidir. Bizim artıq Amerikanın aparıcı şirkətləri ilə ilkin nəticələrimiz var”.  

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər.  

Ermənistan ABŞ-dan dəyəri 11 milyon dollar olan pilotsuz kəşfiyyat texnologiyaları alacaq. Bu barədə ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens İrəvanda Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanla birgə mətbuat konfransında bildirib. Bundan başqa, Ermənistanın TRIPP fondu vasitəsilə 9 milyard dollar investisiya əldə edəcəyi də məlum olub. Məlumat üçün qeyd edək ki, 2025-ci ilin 8 avqust tarixində Vaşinqtonda Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh mətninin paraflanmasından sonra da Hindistandan silah idxalını davam etdirən Ermənistanın indi də ABŞ-dan dronlar alması ciddi suallar doğurur. Hər addımında “sülh” bağıran, Azərbaycan və Türkiyə ilə iqtisadi-siyasi münasibətləri tədricən inkişaf etdirməyə başlayan, yeni müharibə ehtimalını təkidlə inkar edən Ermənistanın ABŞ-dan hərbi dronlar alması nə ilə bağlıdır? Hansı zərurət Ermənistanı ABŞ-la hərbi əməkdaşlığa vadar edir? Şübhsəsiz, Ermənistanın sürətlə silahlanma yarışını davam etdirməsi rəsmi İrəvanın qaranlıq məqsədlərindən, “ehtiyat variant və gələcəyə hesablanan bədxah niyyətlərindən” xəbər verir. Həm Fransa və Hindistandan, həm də ABŞ-dan həbi məhsullar alan Ermənistanın bununla yeni hərbi qarşıdurmalara hazırlaşdığı göz önündədir. Mövcud reallıqlar Ermənistanı hazırkı stats-kvo ilə barışmağa vadar etsə də, erməni faşizminin özü üçün əlverişli hesab etdiyi bir zamanda yenidən baş qaldıracağı birmənalıdır. Azərbaycan tarixi bu cür faktlarla zəngindir. Hansı ki, Prezident İlham Əliyev də öz çıxışlarında dəfələrlə yeni qarşıdurma ehtimalının mümkünlüyünü vurğulayıb, hər zaman belə bir qarşıdurmaya hazır olmağın zəruriliyini qeyd edib. Nümunə üçün qeyd edək ki, 14 iyul 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Bakının Binəqədi rayonunun Xocasən qəsəbəsində şəhid ailələri və müharibə əlillərinə mənzillərin və avtomobillərin təqdim olunması mərasimindəki çıxışında bu ehtimalı bir daha dilə gətirib, yeni qarşdırurmalara hazır olmağın vacibliyini qeyd edib: “İndi isə yeni dövr başlayıb - quruculuq dövrü, postmünaqişə dövrü. Mən bunu dəfələrlə demişəm, bir daha demək istəyirəm, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi öz həllini tapıb. Bu münaqişə həll olunub. Bunu da həll edən tərəf bizik, Azərbaycan dövlətidir. Biz bunu birtərəfli qaydada həll etmişik. Əgər kimsə, mən ordan-burdan eşidirəm, yenə də başlayıb ki, məsələ öz həllini tapmalıdır, bu münaqişə həll olunmayıb. Çox yanlış və təhlükəli yoldadırlar. Əgər həll olunmayıbsa, onda qoy bizə izahat versinlər, necə həll olunmalıdır. Biz hesab edirik ki, bu, həll olunub, artıq müharibə dövrü arxada qalıb. Amma buna baxmayaraq, biz müharibəyə hər an hazırıq və hazır olmalıyıq”. (https://president.az/az/articles/view/52446 ). Dövlət başçısı 21 avqust 2025-ci ildə Kəlbəcər şəhərində 1-ci yaşayış kompleksinin ərazisində fərdi və çoxmərtəbəli evlərdə məskunlaşan sakinlərlə görüşü zamanı da daim ayıq-sayıq olmağın önəmini vurğulayıb. Dünyada proseslərin sürətlə dəyişdiyini bildirən Prezident İlham Əliyev, bütün gözlənilməzliklərə hazır olmağın əhəmiyyətinə toxunub: “Biz istəmirik ki, müharibə olsun. Biz sülh istəyirik. Ancaq heç vaxt o qanlı tarix yaddaşımızdan silinməməlidir, heç vaxt şirin sözlərə aldanmamalıyıq, ayıq olmalıyıq. Təbii ki, bizim Silahlı Qüvvələrimiz hər an, hər gün dövlətimizin maraqlarının, təhlükəsizliyin keşiyindədir. Biz mümkün olan təhlükə mənbələrini izləyirik, görürük və görəcəyik. Biz hərbi gücümüzü artırırıq. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra həm Xəzər dənizindəki, həm də bütün digər silahlı qüvvələrimizin inkişafı ilə əlaqədar minlərlə, - sayını demək istəmirəm, amma böyük sayda, - xüsusi təyinatlı qüvvələrimizin say tərkibini artırmışıq, yeni komando qüvvələri yaradılıb. Pilotsuz uçuş aparatlarının ən müasirləri, yeni artilleriya sistemləri ölkəmizə gətirilib. İndi yeni döyüş təyyarələri üzrə kontraktlar bağlanıb və mövcud olan təyyarələr tam müasirləşdirilib. Biz hər an müharibəyə hazır olmalıyıq. Çünki dünyada proseslər elə istiqamətdə gedir ki, bilmək olmaz, sabah nə olacaq. Bizim təhlükəsizliyimizin qarantı biz özümüzük - dövlət, xalq və Silahlı Qüvvələrimiz. Ona görə, əgər kiminsə xəstə ağlına Azərbaycana qarşı hər hansı bir təxribat törətmək gələrsə, məncə, yenə də peşman olacaq. Biz isə bundan sonra müzəffər xalq və müzəffər, qalib dövlət kimi yaşayacağıq”. (https://president.az/az/articles/view/69911 ). Prezident İlham Əliyevin məlum xəbərdarlıq və tövsiyyələri, eləcə də, Ermənistanın durmadan silahlanması mümkün hərbi qarşıdurmalarla bağlı deyilənlərin mif olmadığını, hər an gerçəkləşə biləcək ehtimallar olduğunu göstərir. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan Ermənistanın silahlanma cəhdlərini ifşa etməklə yanaşı, öz müdafiə və təhlükəsizliyini gücləndirməkdə davam etməli, 8 Noyabr zəfərini təkrarlamağa hazır olmalıdır. Seymur ƏLİYEV  

Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin (AzMİU) 50 illik yubileyinə həsr olunmuş onlayn formatda “İnnovativ kommunikasiya kontekstində dilçilik, ədəbiyyat və tədris metodikası” mövzusunda beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirilib. Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, AzMİU-nun rektoru, memarlıq doktoru, professor, əməkdar memar Gülçöhrə Məmmədova Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı ili Azərbaycan dili ilə bağlı elan etdiyi mühüm təşəbbüs və sərəncamları xüsusi vurğulayaraq qeyd edib ki, dövlət başçısının ana dilimizin qorunması, zənginləşdirilməsi və elmi müstəvidə inkişafı istiqamətində müəyyən etdiyi strateji xətt ali təhsil müəssisələri qarşısında mühüm vəzifələr qoyur. Rektor bildirib ki, məhz bu dövlət siyasətinə uyğun olaraq təşkil olunan beynəlxalq elmi-praktik konfrans dilçilik, ədəbiyyat və dil tədrisi sahəsində milli dəyərlərin qorunması ilə yanaşı, innovativ yanaşmaların təşviqinə xidmət edir, bu isə öz növbəsində qloballaşan dünyada innovativ kommunikasiya bacarıqları mühəndislik, memarlıq və texniki ixtisaslar üzrə təhsil alan gənclər üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Professor Gülçöhrə Məmmədova AzMİU-da dil tədrisinə xüsusi diqqət yetirildiyini vurğulayaraq qeyd edib ki, universitetdə tədris Azərbaycan, ingilis və rus dillərində aparılır, bununla yanaşı, ingilis, rus, alman, fransız və italyan dilləri tədris olunur. Bu yanaşma tələbələrin beynəlxalq akademik mühitə inteqrasiyasını asanlaşdırır, onların qlobal əmək bazarında rəqabət qabiliyyətini artırır. Rektor eyni zamanda müəllim heyətinin də həm ana dili, həm də xarici dillər üzrə bilik və bacarıqlarının mütəmadi olaraq təkmilləşdirildiyini diqqətə çatdırıb. AzMİU-nun Əcnəbi dillər kafedrasının müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Aygün Məmmədova kafedranın kadr potensialı, elmi-pedaqoji fəaliyyəti və tətbiq etdiyi innovativ tədris metodikası barədə ətraflı məlumat verib. O, dil tədrisində kommunikativ yanaşma, rəqəmsal resurslardan istifadə və tələbəyönümlü metodların üstünlüklərini qeyd edib. Dosent Aygün Məmmədova konfransın əhəmiyyətindən söz açaraq bildirib ki, əsas məqsəd alimlərimizin  fəaliyyətini tanıtmaq, fikir mübadiləsi aparmaq, multidissiplinar yanaşmaları genişləndirmək, müasir dilçilik, dil tədrisinin strateji inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirmək və təcrübə paylaşımı üçün  mühüm elmi platforma yaratmaqdır. O qeyd edib ki, konfrans toplusuna ümumilikdə 78 məqalə təqdim olunub. 27 məqalə dilçilik və ədəbiyyat, 51 məqalə isə metodika sahəsini əhatə edir. Konfransın I bölməsində müasir dilçilik elminin aktual nəzəri problemləri - diskurs və funksional linqvistik təhlil, akademik kommunikasiya, terminoloji sistemlərin formalaşması və tərcümə nəzəriyyəsi elmi-nəzəri baxımdan şərh edilir. Konfransın II bölməsində  əcnəbi dillərin müasir tədris  metodikasının aktual problemləri - pedoqoji və fərdi yanaşma metodların praktik tətbiqi, rəqəmsal texnologiyalar, kommunikativ bacarıqların inkişaf etdirilməsi, mədəniyyətlərarası və peşəkar kommunikativ kompetensiyalar, süni intellektin elm və təhsildə rolu prioritet məqsəd hesab olunur. Daha sonra AzMİU-nun elm və innovasiyalar üzrə prorektoru, professor Nigar Aslanova, Azərbaycan Dillər Universitetinin elm və innovasiyalar üzrə prorektoru professor Həmidə Əliyeva, AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun “Süni intellekt və kompüter dilçiliyi” şöbəsinin baş elmi işçisi dosent Nərmin Əliyeva, Azərbaycan Dillər Universitetinin İngilis dilinin tədrisi metodikası kafedrasının müdiri, ped.e.d., dosent Günay Şirəliyeva, Bakı Dövlət Universitetinin İngilis dili (humanitar fakültələr üzrə) kafedrasının baş müəllimi, fil.f.d. Mənsurə Ağayeva və Milli Aviasiya Akademiyasının İngilis dili kafedrasının baş müəllimi, fil.f.d. Günay Mirzəyeva çıxış edərək müasir dilçilik, süni intellektin dil tədrisinə təsiri, eləcə də əcnəbi dillərin tədrisində aktual metodoloji yanaşmalarla bağlı fikirlərini bölüşüblər. Plenar iclasdan sonra konfrans öz işini iki bölmə üzrə davam etdirib. Birinci bölmədə “Müasir dilçilik və ədəbiyyatşünaslığın aktual problemləri” mövzusu üzrə 8 məruzə, ikinci bölmədə isə “Əcnəbi dillərin müasir tədris metodikasının aktual problemləri” mövzusu üzrə 15 məruzə dinlənilib. Məruzələrdə Azərbaycan dilinin saflığının qorunması, müasir informasiya mühitində dil normalarının pozulması, ekran və efir nitqində dil mədəniyyəti kimi məsələlər xüsusi diqqət mərkəzində olub. Bu baxımdan məruzələr Azərbaycan dili ilə bağlı dövlət səviyyəsində aparılan siyasətə elmi yanaşmaların təqdim edilməsi baxımından aktual xarakter daşıyır. Konfransda Azərbaycanla yanaşı, Türkiyə, İngiltərə, Fransa, Niderland, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstanın müxtəlif ali təhsil müəssisələrindən olan alimlər və dilçi mütəxəssislər dəyirmi masa ətrafında mövzularla bağlı öz elmi yanaşmalarını və təcrübələrini bölüşüblər. Beynəlxalq elmi-praktik konfrans dilçilik, ədəbiyyat və tədris metodikası sahəsində aktual problemlərin müzakirəsi, elmi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və innovativ yanaşmaların təşviqi baxımından mühüm platforma kimi dəyərləndirilib.  

Tarixə inqilablar, repressiyalar, texniki tərəqqilər, elmi nailiyyətlər əsri kimi daxil olan XX əsr insanlığın yaddaşına qan, göz yaşı və dağıntılarla yazıldı. Bu sınaqların ən amansızı isə İkinci Dünya müharibəsi idi. Qitələri titrədən bu fəlakət yalnız orduların toqquşması deyil, bütöv xalqların taleyini alt-üst edən, milyonlarla insanın həyatını yarımçıq qoyan qlobal bir faciə idi. Müharibə şəhərləri xarabalığa çevirdi, ölkələri, ailələri parçaladı, insanlıq üçün bəşəri dəyərlərin hansı uçurumlara yuvarlana biləcəyini bütün amansızlığı ilə dünyaya nümayiş etdirdi. 1939–1945-ci illəri əhatə edən Böyük Vətən müharibəsi isə bu ümumbəşəri faciənin ən ağır və həlledici mərhələsi oldu. Alman faşizminə qarşı aparılan bu ölüm-dirim savaşında Sovet İttifaqının bütün xalqları kimi Azərbaycan xalqı da tarix səhnəsinə böyük məsuliyyətlə çıxdı. Azərbaycan torpağının yetirdiyi oğul və qızlar yalnız silah gücü ilə deyil, iradə, fədakarlıq və sarsılmaz inamla bu mübarizənin ön cəbhələrində yer aldılar. Məhz bu əzm və birlik sayəsində faşizm üzərində qazanılan tarixi qələbənin salnaməsində Azərbaycan Respublikasının və onun vətəndaşlarının adı qızıl hərflərlə yazıldı. Müharibənin ilk günlərindən Azərbaycan xalqı alman faşizminə qarşı mübarizəyə qalxmışdır. Respublikamızın minlərlə vətəndaşı könüllü olaraq cəbhəyə yollanmaq üçün müraciət etmişdir. Təkcə müharibənin ilk günlərində 40 mindən artıq azərbaycanlı könüllü şəkildə cəbhəyə getmək istəmiş, həmin dövrdə 180 min nəfər xalq ordusuna yazılmışdır.1941–1945-ci illərdə, eləcə də ondan əvvəlki dövrlərdə Azərbaycanın oğul və qızları döyüş meydanlarında igidliklə vuruşmuş, böyük rəşadət və qəhrəmanlıq nümunələri göstərmişlər. Müharibə illərində Azərbaycan Respublikasından təxminən  600 mindən çox oğlan və qızları  cəbhəyə yollanmışdır. Onlardan 300 min nəfəri faşizmə qarşı mübarizədə canından keçmişdir. Azərbaycanlı döyüşçülər alman faşizminə qarşı müharibənin son gününədək amansız və cəsarətli mübarizə aparmış, göstərdikləri şücaət və qəhrəmanlıqla qələbənin əldə olunmasına öz layiqli töhfələrini vermişdir. On minlərlə azərbaycanlı döyüşlərdə fərqləndiklərinə görə yüksək orden və medallarla təltif edilmişdir. Cəbhədə göstərdikləri misilsiz igidliyə görə 130 nəfər azərbaycanlı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Müharibədən qayıdanların bir qismi əlil və şikəst olmuş, bir çoxu isə sonradan aldığı yaraların fəsadları nəticəsində həyatını itirmişdir. Bu gün də aramızda müharibənin ağrılarını və izlərini öz taleyində daşıyan insanlar az deyil. Bir sözlə, Alman faşizminə qarşı aparılan bu müharibədə Azərbaycan xalqı qəhrəmanlıq və şücaət göstərərək tariximizin ən şanlı səhifələrindən birini yazmışdır. Lakin bu tarixi zəfər yalnız ön cəbhələrdə qazanılan hərbi uğurların nəticəsi deyildi. Qələbənin görünməyən, lakin taleyüklü bir cəbhəsi də vardı: düşmən içərisində aparılan partizan mübarizəsi və arxa cəbhədə göstərilən misilsiz fədakarlıq. Müharibənin taleyini həll edən bu səssiz, amma qüdrətli cəbhədə Azərbaycan xalqı bütün gücü ilə səfərbər olmuşdu.  Müharibənin ilk günlərindən etibarən respublikanın şəhər və kəndlərində həyat bir məqsədə - qələbəyə xidmət etməyə başladı. Zavodlarda, fabriklərdə, neft mədənlərində, kolxoz və sovxozlarda insanlar gecə ilə gündüzü bir-birindən ayırmadan çalışır, ön cəbhəyə silah, yanacaq, ərzaq və ümid göndərirdilər. Arxa cəbhədə atılan hər bir addım, görülən hər bir iş döyüş meydanında sıxılan tətik qədər dəyərli idi və məhz bu ümumxalq fədakarlığı faşizm üzərində qələbəni yaxınlaşdıran əsas amillərdən birinə çevrilmişdir. Azərbaycanın müharibədəki xüsusi rolu, hər şeydən əvvəl, onun nefti ilə bağlı idi. Həmin illərdə Sovet İttifaqında hasil olunan neftin təxminən 70 faizi Azərbaycanın payına düşürdü. Bu qədər böyük həcmdə neftin istehsalı Azərbaycan neftçilərinin misilsiz fədakarlığı sayəsində mümkün olmuşdur. Əgər Azərbaycan nefti olmasaydı, motorlar və texnika müharibəsi bu qədər uğurlu və səmərəli nəticə verə bilməzdi. Azərbaycan neftçiləri gecə-gündüz neftin çıxarılması, emalı və cəbhəyə çatdırılması üçün ağır və təhlükəli şəraitdə çalışırdılar. Onların hər biri bu yolda canını belə əsirgəmədən faşizm üzərində qələbəyə xidmət edirdi. Eyni zamanda Azərbaycan alimləri tərəfindən yüksək oktanlı benzin, kerosin və digər neft məhsulları ixtira edilərək respublikada istehsal olunurdu. Müharibə illərində Azərbaycanın sənaye müəssisələri, xüsusilə maşınqayırma zavodları silah və sursat istehsalına tam gücü ilə cəlb edilmişdi. Bu dövrdə respublikada 130 növdən artıq silah və sursat istehsal olunaraq cəbhəyə göndərilirdi. Dəhşətli müharibənin qarşısının alınması üçün  SSR ərazisində 87 batalyon, 1123 özünümüdafiə dəstəsi, 77-ci, 223-cü, 271-ci, 396-cı, 402-ci, 416-cı atıcı diviziyaları formalaşdırılmışdır. Şəxsi heyətinin böyük hissəsi azərbaycanlılardan ibarət olan bu diviziyalar Qafqaz dağlarından başlayaraq Berlinədək şərəfli döyüş yolu keçmiş və qələbənin qazanılmasında mühüm rol oynamışdır. 416-cı Taqanroq diviziyasının döyüş şücaətini əbədiləşdirmək məqsədilə Rostov vilayətində, 77-ci Simferopol diviziyasının qəhrəmanlığını yaşatmaq üçün isə Krımda, Sapun dağında möhtəşəm abidələr ucaldılmışdır.  Alman faşizminə qarşı partizan hərəkatının təşkili Böyük Vətən müharibəsinin ilk günlərindən dövlət səviyyəsində həyata keçirilməyə başlandı. SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin və ÜİK(b) MK-nın 1941-ci il 29 iyun tarixli direktivlərində, eləcə də 1941-ci il 19 iyul tarixli “Alman ordularının arxasında mübarizənin təşkili haqqında” qərarında müvəqqəti işğal olunmuş ərazilərdə düşmən üçün dözülməz şərait yaratmaq əsas vəzifə kimi müəyyən edilirdi. Bu sənədlər işğalçılara qarşı süvari və piyada partizan dəstələrinin yaradılmasını, gizli partiya təşkilatları şəbəkəsinin qurulmasını və düşmən arxasında mübarizənin bütün formalarına rəhbərliyin təmin edilməsini nəzərdə tuturdu. Müharibənin ilk aylarında sovet ordusunun yaşadığı ağır itkilər nəticəsində minlərlə döyüşçü faşistlərin əsirliyinə düşmüşdü. Lakin düşərgələrdə tətbiq olunan dözülməz işgəncələr, alçaldıcı təbliğat və təxribatlar onların böyük əksəriyyətinin iradəsini qıra bilməmiş, əksinə, hərbi təlim və döyüş təcrübəsinə malik olan bu insanlar fürsət düşən kimi əsirlikdən qaçmış və partizan dəstələrinə qoşularaq faşizmə qarşı mübarizəni davam etdirmişdilər. Bu mübarizədə azərbaycanlı döyüşçülər də xüsusi fəallıq göstərmişlər. Onlar Pskov, Tula, Krasnodar, Kalinin və Rusiyanın digər işğal olunmuş vilayətlərində fəaliyyət göstərən partizan dəstələrinin tərkibində qəhrəmanlıqla vuruşmuşlar. İkinci Dünya müharibəsi illərində Avropanın işğal olunmuş ərazilərində, o cümlədən İtaliyada formalaşdırılmış müqavimət hərəkatında da azərbaycanlı döyüşçülər xüsusi şücaət nümayiş etdirmişlər. Ölümü hər gün gözləri ilə görən, möcüzə nəticəsində sağ qalan azərbaycanlı əsirlər fürsət düşən kimi düşərgələrdən qaçır, faşizmə qarşı mübarizənin ön sıralarına  - antifaşist hərəkatına və yerli partizan dəstələrinə qoşulurdular. Onlar yad torpaqlarda, naməlum dağlarda və meşələrdə vuruşsalar da, qəlblərində Vətəni daşıyır, Azərbaycan adını ləyaqətlə təmsil edirdilər. Bu igidlər faşizmə qarşı mübarizədə yalnız silahın gücünə deyil, ruhun sarsılmazlığına arxalanırdılar. Onların qələbəsi güllənin sürətində yox, iradənin möhkəmliyində idi. Məhz bu mənəvi üstünlük onları ən ağır sınaqlarda belə sınmayan döyüşçülərə çevirirdi.  1941–1945-ci illərdə faşist Almaniyası işğal etdiyi ərazilərdə və SSRİ-nin tərkibində yaşayan müsəlman və digər xalqların nümayəndələrindən ibarət hərbi dəstələr yaratmaq siyasətini həyata keçirməyə çalışdı. Bu siyasət zahirən “könüllülük” pərdəsi altında təqdim olunsa da, əslində əsir düşmüş insanların ağır fiziki və psixoloji vəziyyətindən istifadə etməyə hesablanmışdı. Faşistlər insan iradəsini sındıraraq onu öz məqsədlərinə tabe etdirmək istəyirdi. Lakin alman faşizmi bu niyyətində yanılmışdı. Zorla yaradılan bu dəstələrdə ruhən əsarəti qəbul etməyən insanlar vardı. Onlar fürsət düşən kimi gizli müqavimət göstərir, silahı faşizmə qarşı çevirirdilər. Zaman sübut etdi ki, düşmən insanı əsir ala bilər, amma onun vicdanını və inamını əsla əlindən ala bilməz. Legionlar daxilində getdikcə artan narazılıq, açıq itaətsizlik və gizli müqavimət faşistləri ciddi şəkildə narahat edirdi. Nəticədə 1944-cü ilin yanvarında Şərq legionlarının Qərb cəbhələrinə köçürülməsi barədə qəti qərar qəbul olundu. Bu qərara əsasən, SSRİ ərazisində yerləşdirilən Azərbaycan legionları Fransanın Normandiya və Bretan bölgələrinə göndərildi. Bu isə legionçular arasında kəskin etiraz doğurdu. Öz iradələrinə zidd şəkildə başqa cəbhələrə sürgün edilən azərbaycanlılar açıq itaətsizlik nümayiş etdirir, bəziləri isə meşələrə çəkilərək Ukrayna millətçilərinə və Avropada fəaliyyət göstərən partizan dəstələrinə qoşulurdular. Artan itaətsizlik dalğasını nəzərə alan Almaniyanın hərbi-siyasi rəhbərliyi 1943-cü ilin sonlarında sovet hərbi əsirlərindən ibarət böyük bir qrupun Şimali İtaliyaya göndərilməsi qərarını verdi. Faşistlər bu insanlara “azadlıq” və “yaxşı həyat şəraiti” vəd etsələr də, əsl məqsəd onları İtaliya və Yuqoslaviya partizanlarına qarşı cəza dəstələrində istifadə etmək idi. Lakin hadisələrin sonrakı gedişi göstərdi ki, faşizm bu hesablamada da yanılmışdır. Bu sınaq dolu, taleyüklü günlərdə sovet sərhədlərindən uzaqlaşdırılan azərbaycanlı hərbi əsirlər arasında gizli antifaşist təşkilatlanma prosesi başladı. Müqavimət hərəkatının ön sıralarında Rza Ağazadə, Cavad Həkimli, Mehdi Hüseynzadə, Mikayıl Qulubəyov və digər azərbaycanlı döyüşçülər dayanırdı. Onların yaratdığı gizli təşkilat minlərlə sovet hərbi əsirinin birləşməsində və işğal olunmuş ərazilərdə faşizmə qarşı mübarizədə mühüm rol oynadı. İtaliya ərazisində, xüsusilə Triyest ətrafında fəaliyyət göstərən Yuqoslaviya və İtaliya partizanları ilə əlaqə yaratmaq ilk mərhələdə as an olmadı. Bunun əsas səbəbi faşistlərin yerli əhali arasında yaydığı məqsədli şayiələr idi. Guya sovet hərbi əsirləri partizanlara qarşı cəza tədbirlərində iştirak etməyə hazırlaşırdılar. Lakin zaman keçdikcə bu yalanlar ifşa olundu və düşmənin hiyləsi iflasa uğradı. Stranse əsir düşərgəsindən İtaliyaya, Triyest və Yuqoslaviya ərazilərinə köçürülən sovet hərbi əsirləri arasında xeyli sayda azərbaycanlı var idi. Onlar Yuqoslaviya - İtaliya partizan diviziyasının tərkibində ayrıca rota yaradaraq alman faşizminə qarşı mübarizədə fəal iştirak etdilər və düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirdilər. Eyni zamanda, alman ordusunun tərkibində döyüşən “Türküstan diviziyası”nda olan azərbaycanlılar da 1944-cü ildə İsrafil bəy İsrafilbəyovun komandanlığı altında Şimali İtaliyaya göndərilərkən artıq müharibənin taleyinin həll olunduğunu dərk edərək silahlarını faşizmə qarşı çevirdilər. Bu mübarizənin rəmzinə çevrilmiş adlardan biri əfsanəvi partizan Mehdi Hüseynzadə idi. O, Vətəndən minlərlə kilometr uzaqda Adriatik dənizi sahillərində İtaliya və Yuqoslaviya partizanları ilə çiyin-çiyinə döyüşərək xalqımızın adını dünyada ucaltdı. Mehdi Hüseynzadə, Cavad Həkimli, Qasım Əmrahov, Sadıq Nadirli, Cabbar Quliyev, Mikayıl Qulubəyov, Əsəd Qurbanov, Cəmil İsmayılov ilə birlikdə sovet əsirlərindən ibarət gizli “rus rotası”nı yaratdı.  İtaliyanın Florensiya şəhərindəki “Toskana-nuova-2” nəşriyyatında həmvətənimiz, tanınmış bakılı jurnalist, yazıçı, politoloq Ruqiyyə Əliyevanın “Azərbaycanlı partizanlar İtaliyada” kitabı çapdan çıxmışdır. Bu nəşrin italyan dilində versiyasının əsasını hitler faşizmi üzərində Qələbənin 60 illiyi münasibətilə Ruqiyyə Əliyevanın Bakıda “Vətən” nəşriyyatında çapdan çıxmış “Avropa müqavimət hərəkatında azərbaycanlılar” adlı kitabının “İtaliyada müqavimət hərəkatı” fəsli təşkil edir. Xatırladaq ki, həmin kitab üç fəsildən ibarətdir: “Yuqoslaviyada müqavimət hərəkatı”, “Fransada müqavimət hərəkatı” və “İtaliyada müqavimət hərəkatı”. Arxivlərdə çalışan Ruqiyyə Əliyeva “Patriot sertifikatı” almış 35 azərbaycanlının italyan dilində tərtib edilmiş siyahısını tapmağa müvəffəq olmuşdur. Bu sənəd həmin şəxslərin İtaliya müqavimət hərəkatında fəal iştirak etməsinə sübutdur. “Azərbaycanlı partizanlar İtaliyada” kitabını italyan dilinə tərcümə edən Florensiya Universitetinin professoru, əvvəllər Aqliana şəhərinin meri olmuş Renato Rizaliti həm də kitaba ön söz yazmışdır. 1976-cı ildə İtaliyada Renato Rizalitinin “Pistoyada antifaşist müqavimət hərəkatı” adlı kitabı nəşr edilmişdir. Müəllif həmin kitabın bir nüsxəsini Bakıya, vaxtilə “Ubaldo Fantaççi” partizan dəstəsinin üzvü olmuş, Pistoyada azadlıq mübarizəsinin fəal iştirakçısı, İtaliyanın ali hərbi mükafatları sayılan “Qaribaldi ulduzu” və “Əsgəri rəşadətə görə” ordenlərinə layiq görülmüş Məmməd Bağırova göndərmişdir. Müəllif kitabın titul vərəqində rus dilində bu sözləri yazmışdı: “Yaşasın antifaşist müqavimətinin qəhrəmanları!”. 1983-cü ildə Məmməd Bağırovun dəvəti ilə Bakıya gələn Rizaliti 1 May nümayişi zamanı Hökumət Evinin tribunasında parad iştirakçılarını salamlamışdır.   31-ci Qaribaldi briqadasının partizan dəstəsinin (yeri gəlmişkən, həmin dəstənin komandiri həmvətənimiz İbrahim İbrahimov idi) üzvü olmuş 35 azərbaycanlı döyüşçüdən hələlik yalnız 8-nin sənədləri aşkar edilmişdir.  İkinci Dünya Müharibəsində azərbaycanlıların Avropa müqavimət hərəkatında iştirakı hələ də olduqca aktualdır. İtaliyadakı ilk sovet partizanları 27 sentyabr 1943-cü ildə Neapol (Napoli) yaxınlığında Santa Maria Kapua Vetere bölgəsində həlak olmuş azərbaycanlı iki qardaş olub. İtalyanlar onların adlarını təhrif olunmuş Taşibayo və Naşibayo Mikay kimi xatırlayırlar.  1975-ci ilə qədər Mussolinini həbs edənlər arasında olmuş azərbaycanlı Vilayət “İlya” Hüseynovu italyanlar ukraynalı hesab edirdilər, belə ki, səhvən onun doğulduğu şəhər Kirovoqrad kimi qeyd edilmişdi. Arxiv sənədləri onun 1944-cü il dekabrın 30-da, Duçenin həbsindən 4 ay əvvəl vəfat etdiyini əminliklə söyləməyə imkan verir. İsmayıl İbrahimova və başqa bir partizana komandanlığın əmri ilə mərmər obelisk – lövhə qoyulmuşdur. Onların komandiri Hilal Cavadov sağ-salamat qayıtmış və bu məlumatların qorunmasında mühüm rol oynamışdır. Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, İtaliyada döyüşmüş 6000 Sovet partizanlarından yalnız biri - Məmməd Bağırov İtaliyanın hərbi təqaüdçüsü idi. O, həmçinin Pistoya şəhərinin fəxri vətəndaşı idi. 1945-ci il 7 fevral tarixində Udine şəhərində yerləşən həbsxanaya ordakı partizanları azad etmək məqsədilə hücum olunub, hücumu həyata keçirən 21 nəfərdən üçü Sovet İttifaqından olub. Onlar Qafqazlı Pietto, Moskvalı Mixail və Xarkovlu Vittorio Litovko idi. Bütün sənədlərdə Qafqazlı Pietto kimi qeyd olunan əslində naxçıvanlı Əli Babayev idi. O, Çapayev adlı batalyonun komandiri idi. Moskvalı Mixailin güman olunan adı şəmkirli Oruc Əliyevdir. Əli Babayevin gümüş medala layiq görülməsinə dair sənəd Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Siyasi Sənədlər Arxivində mühafizə olunmaqdadır. Məmməd Səməd oğlu Bağırovun İkinci Dünya müharibəsi zamanı döyüş yolu cənub-qərb cəbhəsindən - Xarkov vilayətindən başlamışdır. Burada 317-ci diviziyanın 773-cü artilleriya alayı tərkibində döyüşmüşdür. Bu zaman almanlar qələbədən ruhlanaraq çoxsaylı qüvvə ilə Sovet İttifaqının içərilərinə doğru hücumlarını davam etdirdilər. Onlar Lozevoy, Barvenko və başqa yaşayış məntəqələrini alanda Məmməd Bağırovun bölüyü düşmən mühasirəsinə düşür. Ciddi müqavimətə baxmayaraq Bağırov ağır yaralanaraq əsir düşür. Əsirlik zamanı o tif xəstəliyinə tutulur. Başına faşistlər tərəfində “27” damğası vurulur. Çox keçmədən Məmməd Bağırovu Azəbaycanlı əsirlərdən ibarət olan Azərbaycan legionunun sıralarına daxil edirlər. Legiondan qaçan Bağırov çox keçmədən partizanların dəstəsinə qoşulur. 1944-cü ildə İtaliyada Umberto Fantaççi adına beynəlmiləl partizan dəstəsi tərkibində faşizmə qarşı mübarizə aparanların sırasında yer almışdır. Onu da qeyd edək ki, həmin dəstədə 20 millətin nümayəndəsi mübarizə aparmış və onlar 1944-cü ilin sentyabrında İtaliyanın Pistoya şəhərini faşistlərdən azad etmişdilər. 1944-cü ilin sentyabr ayında alman faşistlərinin məğlubiyyətinin yaxınlaşdığı bir vaxtda Məmməd Bağırov digər sovet antifaşistləri ilə birlikdə Cənubi İtaliya, Şimali Afrika, Misir, İraq və İrandan keçməklə SSRİ-yə göndərilmişdir. Bakıya çatdıqdan dərhal sonra Moskva vilayətinin Podolsk şəhərinə aparılmış və burada əks-kəşfiyyat xidməti tərəfindən ciddi yoxlamadan keçmişdir. Yalnız bundan sonra Bakıya bir aylıq məzuniyyətə buraxılmışdır. Müharibə qurtaranadək o, baş leytenant rütbəsində Moskva hərbi dairəsində qulluq etmişdir. Müharibə bitdikdən sonra isə bir müddət Bakı Hava Hücumundan Müdafiə Mərkəzində xidmətini davam etdirmiş, 1946-cı ilin baharında ordudan tərxis olunmuşdur. 1976-cı ildə Florensiya Universitetinin professoru Renato Rizaliti tərəfindən “Pistoyada antifaşist müqaviməti” adlı kitabı nəşr olundu. Kitabda antifaşist hərəkatında iştirak etmiş şəxslərin siyahısı da qeyd edilmişdi. Bu kitabda Məmməd Səməd oğlu Bağırov haqqında demək olar ki, başqa antifaşistlərdən daha çox məlumat verilmişdi. Kitab dərc ediləndən sonra Məmməd Bağırovun döyüş yoldaşları onu axtararaq, nəhayət, Sovet Veteranları Komitəsi vasitəsilə tapır və İtaliyaya dəvət edirlər. 1978-ci ildə Məmməd Bağırov həyat yoldaşı Şəfiqə xanımla birgə İtaliyaya səfər edir. Səfər çərçivəsində o, döyüş yolu keçdiyi yerlərə baş çəkir. Həmin səfər zamanı İtaliyanın prezidenti, müqavimət hərəkatının fəallarından biri olmuş Aleksandro Pertini tərəfindən qəbul edilmişdir. Ona İtaliyanın partizanı fəxri diplomunu təqdim edilmişdir. 1978-ci ildə həmçinin Məmməd Bağırovun İtaliyanın ən yüksək hərbi mükafatı Qızıl Ulduz (Harribaldi Ulduzu) ilə təltif olunması haqqında qərar qəbul olunmuşdur. 1980-ci ildə həmyerlimizə İtaliya hökuməti tərəfindən fərdi təqaüd təyin olunur. Bundan başqa, 1984-cü ildə Məmməd Bağırov İtaliyanın Şöhrət ordeninə layiq görülür. Eyni zamanda o, İtaliya şəhərlərinin azad olunmasına həsr edilmiş 14 yubiley medalı, 2 fəxri diplom, SSRİ-nin II dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni ilə təltif edilmişdir. Məmməd Bağırov 1997-ci ilin sentyabr ayının sonlarında Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyevin İtaliyaya rəsmi səfəri zamanı nümayəndə heyətinin tərkibində İtaliya torpağına son dəfə ayaq basmışdır. İtaliyaya etdiyi son səfərdən qayıtdıqdan bir neçə gün sonra igid həmyerlimiz Məmməd Bağırovun hələ böyük amallar uğrunda mübarizə etmək əzmi ilə döyünən ürəyi qəflətən, yuxuda ikən dayanmışdır. Respublika rəhbərliyinin qərarı ilə İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuş, dəfnolunma mərasimində İtaliyanın ölkəmizdəki səfiri və səfirliyin bütün əməkdaşları da iştirak etmişdir. Tarixi mənbələrə, arxiv sənədlərinə istinad edərək deyə bilərik ki, Azərbaycan partizanları II Dünya Müharibəsi illərində bütün Avropada döyüşmüşlər. Məmməd Məmmədov "Medo" Niderlandda milli qəhrəmana çevrilərək ölkənin ən yüksək ordenini almışdır. Partizanlarımızın İtaliyadakı qəhrəmanlığının həddi-hüdudu isə məlum deyildir. İlk həlak olan azərbaycanlı partizanlara Neapol yaxınlığında, Santa Maria Kapua Vetere adlanan ərazidə döyüşdə həlak olmuş Mikay qardaşlarını göstərə bilərik. Bu, 1943-cü ilin sentyabr ayının sonlarında baş verib. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadə (Mixaylo) Triestdə, Əli "Piotto" Babayevin komandanlığı altında Çapayev batalyonu isə Udine yaxınlığında döyüşüb. Çoxsaylı Azərbaycan partizanları Pyaçenza əyalətində həm Beynəlxalq Briqadaların tərkibində, həm də tamamilə Azərbaycanlılardan ibarət ən azı iki dəstənin - Kaio Briqadasının və 31-ci Qaribaldi Briqadasının tərkibində fəaliyyət göstəriblər. Məhərrəm Məmmədovun komandanlığı altında 24 nəfərlik Azərbaycanlı dəstəsinin daxil olduğu partizan briqadası Pyaçenza yaxınlığında fəaliyyət göstərirdi. Bölmənin döyüşçülərindən biri olan Azər Əmirxanov 1945-ci ilin fevral ayında Bettola kəndi uğrunda döyüşdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Partizanlar arasında o, "Azər Amerikanov" (Əmirxanov soyadının təhrif olunmuş versiyası) kimi tanınırdı. Bu partizanın şərəfinə briqada komandanlığı dəstələrdən birinə "Distaccamento Amerkanoff" – “Amerika Dəstəsi” adını vermişdir. Dəstənin həlak olmuş döyüşçünün adını daşıması nadir haldır; yalnız üç belə hal məlumdur ki, bunlardan biri Azərbaycan partizanının adı ilə əlaqələndirilir. Xüsusilə, bu dəstənin döyüşçüləri (Əliyev və Şamilov) italyan tarixçisi Mauro Qalleninin "Ciao Russi: Partigiani sovietici in Italia" (2001) kitabının üz qabığında yer almışdır. İtalyanların mərmər obeliskləri – lövhələri ucaltdıqları Vilayət Hüseynov və İsmayıl İbrahimov da Pyaçensa şəhəri yaxınlığında həlak olmuşlar. Təəssüf ki, İbrahimovun məzarı indi itmişdir, lakin Vilayət Hüseynovun obeliski qalmaqdadır. Vilayət Hüseynov və İsmayıl İbrahimovun komandiri Hilal Cavadov müharibədən sonra sağ-salamat Vətənə qayıtmışdır.  Füzuli rayonunda doğulan Qara Əkbərov, Gəncədə anadan olan Ənvər Abbaszadə, Moskvada dünyaya gələn İvan Melnikov və təəssüf ki, soyadı rəsmi sənədlərdə qeyd edilməyən lənkəranlı Allahverdi, Sergio kimi tanınan kapitan Əsgər Hacıyev də Pyaçenza əyalətinin Bobbio kəndində dəfn olunmuşlar. İbrahim İbrahimovun komandanlığı altında 31-ci Qaribaldi Briqadasında otuz beş nəfərin xidmət etdiyi də məlumdur. Digər bir Azərbaycan komandiri partizan, ləqəbi Tenente olan Məzaim Əliyev də İtaliyada tarix yazmışdır. Bu dəhşətli illərdə həmçinin Şimali İtaliyada - Udine şəhəri yaxınlığında Əli Babayevin rəhbərlik etdiyi Çapayev Batalyonu fəaliyyət göstərirdi. Batalyonda digər Azərbaycanlılar da var idi, o cümlədən italyan yoldaşları onu "Mixail Moska" adlandıran Şəmkir rayonundan Oruc Əliyev. Əli Babayev və Oruc-Mixail İtaliya Müqavimətinin əks-səda doğuran əməliyyatlarından birində - Udinedəki həbsxanaya hücumda iştirak etmiş və oradan 73 məhbusu bir döyüşçü də itirmədən azad etmişdir. bu uğurlu əməliyyata rəhbərlik edən və həbsxanaya ilk girən Əli Babayev olmuşdur. Döyüşdəki şücaətinə görə o, Qaribaldi diviziyalarının komandanlığı tərəfindən gümüş medalla təltif edimişdir. Digər həmyerlimiz Tair İsayev "Serafino" və Nəsib Abdullayev Berqamo yaxınlığındakı Fiamme Verdi diviziyasında vuruşmuşlar. Hər ikisi çoxsaylı İtaliya ordenləri ilə təltif edilmişlər. 1974-cü ildə İsayevin şərəfinə "Onun adı Serafino idi" adlı sənədli film çəkilmiş, film rəqəmsallaşdırılaraq YouTube-da yerləşdirilmişdir.  Ravenna yaxınlığındakı döyüşlərdəki şücaətinə görə isə Şahbaba Məcidov və Əvəz Mirzoyev Qaribaldi medalı ilə təltif edilmişlər. Qəhrəmanlığı ilə tarix yazan Cəlil Rəfiyev isə "Vittorio" Matteoti Briqadasında vuruşmuşdur. O, müharibədən sonra özünün və yoldaşlarının döyüş qəhrəmanlıqlarını çoxsaylı məqalələrdə, esselərdə və kitablarda əks etdirmişdir. Triestenin faşistlərdən azad edilməsi zamanı bir neçə azərbaycanlı, o cümlədən 1909-cu il təvəllüdlü Cəmaləddin Abdullah oğlu Mənsimov həlak olmuşdur. Şəki rayonunun Aydın-Bulaq kəndindən olan bu şəxs müharibə sənədlərində Maksimov kimi qeyd alınmışdır. Tanınmış yazıçı Mixail Talalayın “Qafqazdan Apenninlərə qədər” kitabının ön sözündə məhşur tədqiqatçı alim Valentino Parlato “İtaliya Müqavimət Hərəkatında azərbaycanlılar” adlı məqaləsində qeyd edir: “Faşizmin məğlub edilməsində azərbaycanlıların töhfəsi əhəmiyyətli idi: 1941-ci ildə 3,4 milyon əhalisi olan bu ölkədən 681.000 nəfər döyüşlərdə iştirak etmiş, 300.000 nəfər həlak olmuşdur. Müqavimət Hərəkatında 5000-dən çox Sovet partizanı italyanlarla birlikdə vuruşmuşdur ki, onlardan bir neçə yüz nəfəri azərbaycanlı idi.” Sənədlərdən və fotoşəkillərdən istifadə edilərək ilk dəfə nəşr olunan bu kitab onların qəhrəmanlığından söz açılmışdır. Qafqazdan Apenninlərə qədər şərəfli döyüş yolu keçən azərbaycanlılardan qürurla söz açan yazıçı qeyd edir ki: “Sovet Ordusundakı bir neçə yüz Azərbaycan əsgəri SSRİ-yə hücum zamanı nasistlər tərəfindən əsir götürülmüşdür.” Monte di Nezedə kütləvi qətl 1945-ci ilə qədər hər iki tərəfdən İtaliyanın şimalında minlərlə sovet əsgəri vuruşdu. Əksəriyyəti hərbi əsir olan bu əsgərlərdən bəziləri nasistlərin tərəfində döyüşməyi seçmiş, bəziləri isə əsirlikdən qaçaraq partizanlara qoşulmuşdu. O dövrdə Şimali İtaliyada, xüsusən Lombardiya əyalətində güclü bir anti-faşist hərəkatı mövcud idi. Bunlardan ən böyüyü Garibaldi partizan briqadası idi. Azərbaycan əsgərləri Qaribaldi briqadasına qoşulmaq üçün Berqamo yaxınlığındakı Alzano Lombardoya yollanmışdılar. Şahid ifadələrinə əsasən məlum olur ki, azərbaycanlılar gecəni Monte di Nezedə keçirmişlər. Həmin hadisənin şahidlərindən biri də Karolina Letinidir. İkinci dünya müharibəsiylə bağlı hər bir sənəd, foto, kino-xronika, xatirə tarixin canlı şahididir. O dəhşətli günləri xatırlayan Karolina Letininin xatirəsi kədərli olsa da, Vətən tarixi üçün çox qiymətlidir: “İtaliyanın şimalındakı Berqamodan 120 km şimalda yerləşən Monte di Neze kəndində 121 azərbaycanlının faciəvi şəkildə həlak olmasının şahidi olmuşam. Bu barədə danışarkən indi də göz yaşlarımı saxlaya bilmirəm. Döyüş səhər 6-da başladı və günortaya qədər davam etdi. Azərbaycanlılar qəhrəman kimi sona qədər vuruşdular, ancaq cəmi 121 nəfər var idi və təxminən 2500 faşist tərəfindən mühasirəyə alınmışdılar. 13 aprel 1945-ci ildə baş verən dəhşətli hadisələr Monte di Nezedə hələ də xatırlanır, burada sakinlər 121 azərbaycanlının şərəfinə xatirə lövhəsi qoydular. Hadisədən təxminən 70 il keçməsinə baxmayaraq, Monte di Neze sakinləri hələ də onların yolunda ölümə gedən qəhrəmanları unuda bilmirlər. Hər il qələbə günü onları təntənəli şəkildə yad edirlər. Tarixi mənbələrə, rəsmi dövlər sənədlərinə, arxiv materiallarına, fotoşəkillərə, kino-xronikalara istinad edərək bir daha qeyd edə bilərik ki, II Dünya Müharibəsi illərində azərbaycanlı partizanların İtaliyanın faşizmdən azad olunmasında mühüm rolu olmuşdur. Bu qəhrəman oğullarımızın xatirəsinin əbədiləşdirilməsi, tarixi həqiqətlərin bərpası və gələcək nəsillərə düzgün çatdırılması mühüm vəzifədir. Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı bu istiqamətdə araşdırmalar aparmağı, beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirməyi və ortaq tarixi yaddaşın qorunması naminə İtaliya tərəfi ilə birgə fəaliyyət göstərməyi vacib hesab edir. Qürurverici, sevindirici haldır ki, hələ ötən əsrin 60-cı illərindən Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə gəlişi ilə Azərbaycan – İtaliya münasibətlərində tarixi nailiyyət hesab olunan səhifə açılmışdır. Bu ənənə Ulu Öndərin siyasi hakimiyyətinin ikinci mərhələsində inkişaf etdirilmişdir. Bu gün Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin, Birinci Vitse-Prezident, Heydər Əliyev Fondunun Pezidenti Mehriban xanım Əliyevanın iradəsi ilə Azərbaycan – İtaliya münasibətləri uğurla davam etdirilir. Hər iki ölkənin liderlərinin dəstəyi ilə mühüm layihələr gerçəkləşdirilir, tərəfdaşlıq sazişləri imzalanır. İtaliyanın məhşur şirkətləri ilə yanaşı, universitetləri də ölkəmizlə əməkdaşlıq edir. Dünyəvi təhsil modelinin ölkəmizdə ən ali nümunəsi sayılan ADA Universitetinin bazasında Bakıda İtaliya-Azərbaycan Universitetinin təməlinin qoyulması, İtaliyada Azərbaycan, Azərbaycanda İtaliya mədəniyyətinin təbliğinə həsr olunan forum, konfrans və simpoziumların təşkili tarixi dostluq, qardaşlıq, əməkdaşlıq ənənələrinin bərpası ilə yanaşı, İtaliyanın faşizmdən azad olunması naminə canından belə keçməyə hazır olan qəhrəman Azərbaycan vətəndaşlarının ruhunu şad edən amilə çevrilir. Silahları kitabların əvəz edəcəyinə ümidi artırır. Heç kəsin unudulmadığını, heç kəsin yaddan çıxmadığını sübut edir! Polkovnik Cəlil Xəlilov Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri    

Məlum plan Cənubi Qafqazın ekoloji vəziyyətinə də yaxşı heç nə vəd etmir Rusiyanın “Rosatom” dövlət korporasiyası Ermənistanda yeni nüvə enerji bloku inşa etmək niyyətindədir.  Bu barədə  “Rosatom”un baş direktoru Aleksey Lixaçevin Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simoyanla görüşündə fikir mübadiləsi apardığı bildirilir. Məlumata görə, “Rosatom”un rəhbəri Ermənistana Metsamor AES-in ömrünü ikinci dəfə uzatmağı təklif edib. Şübhəsiz, Ermənistanda yeni nüvə enerji blokunun inşası bütün regionun təhlükəsizliyi üçün ciddi təhdiddir və yaxın gələcəkdə həm bilavasitə, həm də dolayısı ilə ağır faciələr səbəb ola bilər. Heç kimə sirr deyil ki, “Metsamor”AES texnoloji baxımdan kifayət qədər köhnədir və onun zaman-zaman yenilənməsi cəhdləri lazımi effekt verməyib. Bütün Ermənistanın seysmik baxımdan aktiv ərazi heasb edildiyini nəzərə alsaq, bu ərazidə “Metsamor” kimi köhnə AES-in fəaliyyətini davam etdirməsi fəlakətə qızılı dəvətnamə hesab edilə bilər. Xatırladaq ki, Azərbaycan uzun illərdir ki, “Metsamor”AES-in fəaliyyətinin dayandırılması istiqamətində ardıcıl iş aparmaqda, bununla bağlı müvafiq beynəlxalq qurumlara müraciətlər ünvanlamaqdadır. Azərbaycanla yanaşı, İran, Türkiyə və digər ölkələrin ekspertləri də “Metsamor”un fəaliyyətinin kifayət qədər riskli olduğu, bu AES-in tullantılarının bütün region üçün ciddi fəsadlar yaratması ilə bağlı açıqlamalar verməkdə, faktlar təqdim etməkdədir. “Metsamor” AES-nin tullantılarının Araz çayına axıdılması ilə bağlı da region mətbuatında müxtəlf dönəmlərdə narahatverici məlumatlar yayılmaqdadr. Nümunə üçün qeyd edək ki,  İran parlamentinin Ətraf mühitin qorunması fraksiyasının sözçüsü Kəmaləddin Pirmüəzzin 2015-ci ildə Trend-ə açıqlamasında bununla bağlı konkret faktlar açıqlayıb: “K.Pirmüəzzin bildirib ki, Ermənistan tərəfindən Araz çayına tullantıların axıdılması Ərdəbil əyalətinin Muğan bölgəsində hər il minlərlə insanın xərçəng xəstəliyinə tutulmasına, həyatlarını itirməsinə və digər problemlərə səbəb olur. Parlament nümayəndəsi İran hökumətindən tez bir zamanda Ermənistanla bu məsələnin həlli üçün danışıqlara başlamağı istəyib: "Qonşu ölkənin hərəkəti xalqımızın narahatlığına səbəb olub və bu qəbulolunmazdır. İran və Ermənistan Araz çayının xilası və ətraf mühitin qorunması üçün əlverişli yol tapmalıdırlar”. K.Pirmüəzzin bu problemin həm də Azərbaycan ərazisində əhali və ətraf mühit üçün problem yaratdığını vurğulayıb və problemin həlli məqsədilə Araz çayının keçdiyi ölkələrin - Azərbaycan, Ermənistan və İranın iştirakı ilə müştərək konsorsiumun yaradılmasını və həmin konsorsium çərçivəsində problemin həlll edilməsini təklif edib”. (https://www.baki-xeber.com/siyaset/22775.html ). Belə olan halda Ermənistanda əlavə nüvə enerji blokunun tiukilməsi ətrafa daha çox zərərli tullantının axıdılması deməkdir ki, bu da regiondakı insanların səhhəti və ekoloji mühit üçün ölümcül zərbə deməkdir. Bundan başqa, hər zaman olduğu kimi bu gün də “Metsamor”da qəza riski kifayət qədər yüksək qiymətləndirilir. Bu isə o deməkdir ki, Ermənistdan yeni nüvə enerji blokunun tikilməsi tamamilə riskli və təhlükəlidir. Bu baxımdan Rusiyanın Ermənistanda yeni nüvə enerji bloklarının inşası planına qarşı bütün region dövlətlərinin öz etirazını bildirməsi, konkret addımlar atması olduqca vacibdir. Yalnız region dövlətlərinin birgə səyi, qəti və koordinasiyalı mövqeyi bu qorxunc, məntiqəzidd və məsuliyyətsiz planın qarşısını ala bilər. Seymur ƏLİYEV  

Veteran.gov.az xəbər verir ki, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi general-mayor Mürsəl İbrahimovun anası vəfat edib.  Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov bu münasibətlə veteranlar adından general-mayor Mürsəl İbrahimova dərin hüznlə başsağlığı verib, Allahdan səbr diləyib. Allah rəhmət eləsin!

“Azərbaycanda narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı aparılan mübarizə nəticəsində ələ keçirilən narkotiklərin miqdarı heyrət doğurur”.  Bunu Moderator.az-a açıqlamasında millət vəkili Elman Məmmədov bildiirb. Millət vəkili qeyd edib ki, Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) bu məsələdə əldə etdiyi uğurlar ciddi mətləblərdən xəbər verir: “Ölkəmizdə narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı aparılan mübarizə, bu mübarizənin nəticələri ciddi mətləblərdən xəbər verir. Bu mübarizə hər şeydən öncə daxili işlər orqanlarının yüksək peşəkarlığını, ayıq-sayıqlığını əks etdirir. Əldə edilən nəticələr göstərir ki, hüquq-mühafizə orqanlarımız öz işinin öhdəsindən yüksək səviyyədə gəlir, narkotik vasitələrin qanunsuz ticarətinə qarşı mübarizədə böyük uğurlar əldə edirlər. Bütün faktlar və təhlillər göstərir ki, DİN-nin narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı apardığı mübarizə təqdirəlayiqdir və gələcəkdə də eyni qətiyyətlə davam etdiriləcək. Bu mübarizə nəticəsində ələ keçirilən narkotik vasitələrin miqdarı onu deməyə əsas verir ki, xalqımızı narkotiklə zəhərləmək istəyən, ölkəmizdə bu bəlanın yayılmasını istəyən müəyyən qüvvələr var. Çünki saxlanılan şəxslərin böyük əksəriyyəti narkotik vasitələri tanımadıqları xarici ölkə vətəndaşlarından aldıqlarını bilidirir ki, bu da özlüyndə az şey demir. Bu mənada əminliklə demək olar ki, DİN-nin həyata keçirdiyi missiya mühüm həyati əhəmiyyətə malidkir və qanunların aliliyinin təmin edilməsi ilə yanaşı, həm də xalqımızın genefondunun qorunmasına xidmət edir. Mən polis əməkdaşlarımıza bu müqəddəs missiyada uğurlar arzulayır, onlara müvəffəqiyyətlər diləyirəm”. Seymur ƏLİYEV

Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fevralın 6-da İran İslam Respublikasının müdafiə və silahlı qüvvələrə dəstək naziri Əziz Nəsirzadənin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib. Görüş əsnasında Azərbaycanla İran arasında mövcud olan tarixi dostluq və mehriban qonşuluq siyasətinə diqqət çəkən dövlət başçısı, ölkəmizin İranla bağlı yaranan vəziyyətdən narahatlıq keçirdiyini vurğulayıb. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əziz Nəsirzadəyə bildirib ki, Azərbaycan İranla bağlı yararnan gərinliyin aradan qaldırılmasına dəstək verməyə hazırdır.  Sözü ilə əməli bir olan Lider... Prezident İlham Əliyevin istər İran İslam Respublikasının Prezidenti Məsud Pezeşkianla görüşü və telefon danışıqları zamanı səsləndirdiyi fikirlər, istər İran İslam Respublikasının müdafiə və silahlı qüvvələrə dəstək naziri Əziz Nəsirzadə ilə görüşündə ortaya qoyduğu mövqe, istərsə də İsrail və ABŞ-ın İrana hücumu zamanı səsləndirdiyi bəyanatları sübut edir ki, Azərbaycan Prezidenti sözü ilə əməli tam mənada üst-üstə düşən nadir liderlərdəndir. İlham Əliyevin İrana münasibətdə yürütdüyü siyasət sübut edir ki, Azərbaycan kənar güclərin qonşularına qarşı təzyiq və təhdid siyasətində nəinki heç vaxt yer almayıb, həm də belə bir iştirakı həm siyasi-hüquqi, həm də əxlaqi-mənəvi baxımdan tamamilə yolverilməz hesab edir. Buna görə də, heç bir dövlət Azərbaycan ərazisindən İrana və ya digər qonşu ölkələrə qarşı hər hansı formada istifadə edə bilməyib və bundan sonra da istifadə edə bilməyəcək. İlham Əliyev sübut etdi ki, o, heç bir xalqın taleyinə biganə deyil, xüsusilə də qonşularının... Prezident İlham Əliyevin qonşu İranla bağlı atdığı addımlar, verdiyi açıqlamalar və təklif etdiyi köməkliklər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ilə bağlı maraqlı və bir o qədər də qürurverici həqiqətə diqqət çəkir. Bu həqiqət sadə və bir o qədər də əzəmətlidir: İlham Əliyev sadəcə sülh arzulamır, həm də sülh yaratmaq üçün əzm sərgiləyir. Onun həm İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, həm də İran İslam Respublikasının müdafiə və silahlı qüvvələrə dəstək naziri Əziz Nəsirzadə ilə görüşündə qonşu dövlətə öz köməkliyini təklif etməsi, İranla anti-İran qüvvələri arasında vasitəçiliyə hazır olduğunu dilə gətirməsi Azərbaycanın dövlət başçısının regional və qlobal sülh üçün hər cür fədakarlığa hazır olduğunu göstərir. Bu fakt həm də Azərbaycanın öz qonşusuna olan real münasibətini əks etdirir. Məlum fakt sübut edir ki, Azərbaycan bir çox ölkələr kimi İran ətrafında yaranan gərginliyi sadəcə seyr etmək niyyətindən uzaqdır və İranı bu mürəkkəb vəziyyətdən çıxarmaq, onu müharibənin ağrı-acısından hifz etmək, iri güclərin hədəfi olmaqdan xilas etmək üçün öz siyasi-diplomatik gücündən istifadə etməyə hazırdır. Unutmaq olmaz ki, Azərbaycan bugünə qədər beynəlxalq miqyasda sülh və təhlükəsizliyin inkişafına böyük töhfələr verib və ona müraciət ediləcəyi təqdirdə İranla bağlı yaranan gərginliyin ortadan qalxmasına, tərəflərin bütün problemləri masa arxasında həll etməsinə də ciddi dəstək verəcəyi şübhəsizdir. Seymur ƏLİYEV

Хорошо известно, что одним (может единственным) социально-политическим качеством заместителя председателя комитета Госдумы России по работе со странами СНГ Константина Затулина является армянофильство, точнее, патологическая любовь ко всему армянскому.  Если бы эти странные чувства, являющиеся выражением его узкого мышления и кругозора, он выражал среди представителей армянской диаспоры, за счет которых существует, то можно было на это не обращать внимание. Затулин, однако, пытается периодически оправдать свое армянское бытие в средствах массовой информации выпадами против Азербайджана, его истории, руководства страны. Уже никого не удивляет его умышленные искажения истории в средствах массовой информации, утверждения, что армяне аборигенный народ Южного Кавказа, мистификация судьбы албанских церквей. Этому мнимому историку не мешало бы прочитать дневники Грибоедова и целого ряда других русских генералов, в которых они систематически отчитывались перед царем сколько армян удалось переселить на земли Карабахского, Шекинского и Шамахинского ханств из Ирана, территорий Ближнего Востока. Думаю, «господин» Затулин, хоть и мнимый историк, но знает, что Албанская апостольская церковь не миф, а воплощение древнейшей религии в Закавказье, которая была насильственно упразднена указом Николая I от 11 марта 1836 года. Только после этого духовное и материальное наследие албанцев начало подвергаться арменизации. Восстанавливать историческую справедливость удины (наследники Албанской церкви) начали только в независимом Азербайджане.  Странно, что в России, анонсирующей себя как дружеская с Азербайджаном страна, свободно льется из уст Затулина всякая, удручающая нормальный разум пошлость.  И вот недавно он вновь отличился: сделал абсурдное, аморальное по своей сути, заявление относительно оснований судебного процесса в Баку над армянскими сепаратистами и террористами. Вызывает удивление, что подобное заявление делает не обыватель, а человек наделенный государственными полномочиями, который по своим должностным обязанностям должен знать хотя бы азы юриспруденции, международного права.  В своем заявлении Затулин, по существу, оправдывает сепаратистов, их фашистскую идеологию, нагло фальсифицирует события, происходившие в Карабахе в последние 30 лет. Абсурдными выглядят его попытки оправдать людей, совершивших тяжкие преступления против азербайджанского народа, устроивших Ходжалинский геноцид, погубивших десятки тысяч безвинных людей во время окупации наших земель. Представлять всесторонне аргументированный нынешний судебный процесс как “месть” руководства Азербайджана не что иное как наглая ложь и клевета. Сотни свидетелей, многочисленные документы подтверждают, что изверги, которые сегодня предстали перед судом, на протяжении многих лет совершали многочисленные кровавые преступления против нашего народа, занимались опустошением городов, деревень Карабаха. Достаточно ознакомиться с текстами целого ряда интервью, которые эти фашисты, чувствуя свою безнаказанность, время от времени давали различным СМИ.Еще недавно они не скрывали, а гордились своими преступлениями против человечности. «Господин» Затулин (если условно можно к нему так обратиться), прерасно зная все это, имеет наглость охарактеризовать привлечение к ответственности сепаратистов как “личную месть”, как “несправедливый суд”.  По большому счету, Затулин должен быть привлечен к ответственности, по меньшей мере лишен своей должности, ведь он неоднократно бывал в Карабахе, видел разрушенные города, стертые с лица земли поселения. При этом не только молчал, но и поддакивал на разных политических уровнях сепаратистам. Джалил Халилов, полковник, председателя Организации ветеранов войны, труда и вооруженных сил Азербайджанской Республики

Veteran.gov.az xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müvafiq əmrinə əsasən, Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun İstintaq İdarəsinin böyük prokuroru, ədliyyə polkovnik-leytenantı Amid Verdiyev Azərbaycan Respublikası Hərbi Prokurorluğunun Kadrlar şöbəsinin rəisi təyin edilib.